V SA/Wa 1631/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2018 r., V SA/Wa 1631/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu sądowego w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) czerwca 2017 r. nr (...) w przedmiocie określenie kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2018 r., V SA/Wa 1631/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2018 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił M. Sp. z o.o. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu sadowego. Skarżący złożyły sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a.). Ustanawiając przesłankę udzielenia wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Rozpoznanie wniosku o prawo pomocy polega na porównaniu stanu majątkowego posiadania wnioskodawcy z wysokością ciążących na nim kosztów sądowych i dokonaniu na tej podstawie oceny czy istotnie strona nie jest w stanie ich uiścić. Konieczne są więc do tego dane obrazujące całościowo sytuację finansową wnioskodawcy, które uzyskuje się z głównie z dokumentacji finansowej strony. Brak takiej dokumentacji, jej niepełność, nierzetelność czy wątpliwości co to jej prawdziwości uniemożliwiają ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej strony, co z kolei skutkuje niemożliwością dokonania oceny w jakiej mowa wyżej. Referendarz sądowy wezwał Skarżącą do nadesłania, m.in. pełnych wyciągów z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych, w tym kont i lokat (również w innych walutach) z okresu od 1 września 2017 r. do dnia otrzymania wezwania, ewentualnie dokumentu bankowego, z którego wynika zamknięcie, zajęcie, likwidacja lub blokada rachunku, deklaracji VAT-7 złożonych w 2017 r., zeznań podatkowych CIT-8 za lata 2015-2016, aktualnego wykazu środków trwałych spółki, pełnych sprawozdań finansowych oraz bilansu i rachunków zysków i strat za lata 2015-2016, aktualnego bilansu i rachunku zysków i strat, uchwał zobowiązujących wspólników Spółki do dopłat – jeśli zostały podjęte, a jeśli nie, to wskazanie przyczyny niepodjęcia tych czynności, dokumentów dotyczących postępowania upadłościowego – wniosku o ogłoszenie upadłości, orzeczeń Sądu wydanych w toku tego postępowania, dokumentów potwierdzających prowadzenie egzekucji wobec Skarżącej i wskazanie zastosowanych środków egzekucyjnych zmierzających do wykonania ciążącego na Skarżącej zadłużenia (zawiadomienia, upomnienia, wysokość zadłużenia, wysokość egzekwowanych kwot, sposób egzekucji), umów pożyczek, kredytów wraz z dowodami potwierdzającymi ich spłatę, innych dokumentów potwierdzających sytuację aktualną sytuację finansową i majątkową Spółki. Jednocześnie skarżącą wezwano do udzielenia informacji i złożenia wyjaśnień czy Spółka posiada zasoby finansowe zgromadzone w inny sposób niż na rachunkach bankowych (np. lokaty, udziały, akcje, bądź środki pieniężne), a jeśli tak to w jakiej formie i jakiej wysokości, czy Spółka posiada lub zbywała w ostatnich dwóch latach nieruchomościach i ruchomościach o wartości ponad 2000 zł, informacji o wysokości wynagrodzenia pobieranego przez Prezesa Zarządu Spółki z podaniem składników innych świadczeń otrzymywanych w związku z pełnioną funkcją, na jakim etapie znajduje się prowadzone postępowanie upadłościowe oraz informacji o otrzymanej ewentualnie pomocy publicznej w latach 2016-2017. Odpowiadając na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów oraz informacji Spółka przedstawiła uchwały dotyczące zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego i sprawozdania zarządu za rok 2015, udzielenia absolutorium zarządowi, pokrycia straty za rok 2015, uchwały dotyczące zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego i sprawozdania zarządu za rok 2016, udzielenia absolutorium zarządowi, pokrycia straty za rok 2016. Przedstawiła również bilans, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową do bilans, rachunek zysków i strat za lata 2015, 2016, 2017, deklaracje VAT-7K złożone w 2017 r., zeznanie podatkowe CIT-8 za lata 2015-2016, ewidencję środków trwałych, spis wierzycieli, wysokość wierzytelności oraz terminy zapłaty, listę zabezpieczeń na majątku, wykaz tytułów egzekucyjnych i wykonawczych, wyciąg z rachunku bankowego, wniosek o ogłoszenie upadłości, decyzję w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, wezwania do zapłaty, nakazy zapłaty, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji oraz o zastosowanych środkach egzekucyjnych. Spółka poinformowała również, że postępowanie w sprawie jej wniosku o ogłoszenie upadłości jest w toku, Prezes Zarządu nie pobiera wynagrodzenia z tytułu sprawowanej funkcji. Wskazała, że zarząd nie ma wiedzy, czy w Spółce podejmowane zostały uchwały w sprawie dopłat oraz, czy Spółka zawierała pożyczki i kredyty. Wyjaśniono również, że Spółka nie zbywała w dwóch ostatnich latach ruchomości i nieruchomości ponad kwotę 2.000 zł., nie korzystała i nie korzysta z pomocy publicznej i wniosła o przeprowadzenie dowodu z księgi wieczystej KW nr [...] na okoliczność obciążenia jej nieruchomości. Wyjaśniła również, że nie posiada środków na bieżące funkcjonowanie, w tym na opłatę za pracę księgowych, dlatego w wypadku uznania przez Sąd, że przedstawione dokumenty nie są wystarczające do rozpoznania wniosku wniosła o wyznaczenie dodatkowego terminu do przygotowania innych dokumentów. Dokonując oceny złożonego w niniejszej sprawie wniosku, zawartych w nim oświadczeń, przedstawionych dokumentów oraz dodatkowych wyjaśnień w zestawieniu z treścią wezwania oraz udzieloną odpowiedzią Sąd stwierdza, że Spółka nie przedłożyła dokumentów, do złożenia których została wezwana. Za niewystarczające wykonanie wezwania do przedstawienia dodatkowych informacji oraz dokumentów należy uznać złożenie oświadczenia, że postępowanie w sprawie wniosku Spółki o ogłoszenie upadłości jest w toku. Skarżąca nie przedstawiła bliższych informacji na temat prowadzonego postępowania, w tym czynności podjętych w jego toku oraz składanych pism i wyjaśnień. Odnosząc się do wyjaśnień, że Spółka nie posiada środków na bieżące funkcjonowanie, w tym na opłatę za pracę księgowych, dlatego w wypadku uznania przez Sąd, że przedstawione dokumenty nie są wystarczające do rozpoznania wniosku Spółka wnosi o wyznaczenie dodatkowego terminu do przygotowania innych dokumentów, wskazać należy, że wezwanie do przedstawienia dokumentów oraz informacji skierowane zostało do Spółki 15 grudnia 2017 r. Odpowiedzi udzielono pismem z 23 stycznia 2018 r. Do dnia rozpoznania wniosku niniejszym postanowieniem Spółka nie wniosła nowych dokumentów w sprawie, a zgodnie z zasadami rozpoznawania wniosków o przyznanie prawa pomocy inicjatywa dowodowa w zakresie wykazania słuszności wniosku znajduje się po stronie wniosku. W tym miejscu należy dodatkowo wyjaśnić, że zawarte w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zatem zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rolą Sądu rozpatrującego taki wniosek jest bowiem ocena materiału dowodowego pod kątem spełnia przesłanek z art. 246 p.p.s.a., a nie poszukiwanie za Spółkę takich dowodów lub (i) okoliczności, które świadczyłyby o konieczności przyznania jej prawa pomocy. Ponadto zaznaczyć należy, że dla oceny zasadności wniosku o prawo pomocy nie ma znaczenia podnoszona okoliczność, że Spółka została utworzona w celu realizacji konkretnego Projektu. Powyższe nie oznacza bowiem, że Skarżąca funkcjonuje w obrocie gospodarczym na podstawie innych przepisów prawa niż spółki prawa handlowego. Jednocześnie, odnosząc się do argumentacji podniesionej w sprzeciwie zaznaczyć należy, że osoba prawna nie może po prostu powoływać się na to, że w danym momencie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów postępowania sądowego, lecz powinna także wykazać, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, aby je zdobyć na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Dodatkowo podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidywać konieczność uczestniczenia w postępowaniach sądowych i zabezpieczać na ten cel środki. Mając powyższe na uwadze Sąd podzielił stanowisko starszego referendarza sądowego zgodnie z którym Spółka nie wykazała, iż jej sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze są na tyle złe, że nie ma ona możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.