V SA/Wa 1640/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2020 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... lipca 2019 r., nr ... w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz K. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. nr. [...] Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej także jako organ odwoławczy, organ II instancji, Minister) stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez [...] sp. z o.o. w Z. (dalej także jako : strona, skarżąca, spółka) od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2016 r. znak: [...] , mocą której nakazano stronie zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lipca 2019r. przywołano następującą argumentację : Decyzja o której wyżej mowa została wysłana skarżącej stronie w dniu [...] stycznia 2016 r. na adres wskazany w KRS jako siedziba spółki. Ww. pismo zostało zwrócone Funduszowi przez Pocztę Polską z adnotacją Poczty Polskiej "firma zlikwidowana". W nawiązaniu do pisma reklamacyjnego wysłanego przez PFRON, Poczta Polska udzieliła wyjaśnień, że fakt likwidacji firmy pod adresem ul. K. , [...] Z. został ustalony naocznie, na wskazanej działce po wyburzeniu zabudowań i wywiezieniu gruzu rosły krzaki. Z materiałów dowodowych wynika ponadto, że organ I instancji dodatkowo doręczył ww. decyzję Prezesowi Zarządu [...] Sp. z o.o. J.Z. – na adres nie wskazany w KRS jako siedziba spółki. Strona odwołanie od powtórnie wystanej decyzji wniosła w dniu 12 grudnia 2016 r. (dowód - data stempla pocztowego na kopercie, w której przesłano odwołanie). Organ II instancji podkreśla, że zgodnie z art. 41 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Doręczenie pisma skierowanego pod adresem znanym organowi administracji publicznej, a już zdezaktualizowanym, jest prawnie skuteczne. Organ administracji publicznej nie jest obowiązany badać z urzędu, czy znany mu adres strony jest adresem aktualnym. Przepis art 41 § 1 k.p.a. ustanawia domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik zaniedbali obowiązek zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie o zmianie adresu zaszłej w toku postępowania. Organ II instancji zauważa, iż w sytuacji gdy nastąpił prawny skutek procesowy doręczenia, późniejsze ponowne doręczenie decyzji organu I instancji stronie nie powoduje ponownego otwarcia dla niej terminu do wniesienia odwołania. Doręczenie pisma w toku postępowania administracyjnego może nastąpić tylko raz (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2008 r. sygn. akt IIOSK10/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2015 r. o sygn. akt n OSK 133/14, wyrok z dnia 22 października 2009 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu sygn. akt: II SA/Op 248/09. Organ odwoławczy podkreśla, że skutki procesowe ustawa łączy z doręczeniem w formie prawem przewidzianej, a nie z zapoznaniem się z treścią pisma. Rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania nie można odnosić do innego zdarzenia niż doręczenie decyzji. Zatem w sytuacji gdy doszło do skutecznego w świetle przepisów k.p.a. doręczenia decyzji, w tym do doręczenia zastępczego o którym mowa w art. 44 k.p.a., to kolejne doręczenie stronie tej samej decyzji nie wywołuje dla niej skutków procesowych, o których mowa w art 129 § 2 k.p.a. Zatem zgodnie z treścią art. 41 k.p.a. decyzja została doręczona skutecznie stronie w dniu 8 stycznia 2016 r. Termin do wniesienia odwołania określony w art. 141 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, o którym strona została prawidłowo pouczona w decyzji, ekspirował w dniu 22 stycznia 2016 r. Strona natomiast odwołanie od powyższej decyzji wniosła w dniu 12 grudnia 2016 r. Zdaniem organu odwoławczego powyższe skutkowało koniecznością stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania Postanowienie organu II instancji zaskarżyła strona zarzucając mu naruszenie: • Art. 41 § 2 k.p.a. poprzez jego nieprawidłową wykładnie i uznanie przez organ, że przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy przepis ten ma zastosowanie jedynie w przypadku, gdy pierwsze pismo w sprawie zostanie doręczone stronie skutecznie (poprzez jej faktyczne odebranie). Jeżeli pierwsze pismo nie zostanie stronie doręczone to przyjęcie fikcji doręczenia z niniejszego przepisu nie jest możliwe. Natomiast w niniejszej sprawie, żadne pismo w trakcie prowadzonego postępowania nie zostało skutecznie doręczone Skarżącemu; • art. 9 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na niepouczeniu strony o powinności wynikającej z art. 41 § 1 k.p.a. Dla przyjęcia fikcji prawnej doręczenia na nieaktualny adres w przypadku niepoinformowania przez stronę organu o zmianie adresu w toku postępowania konieczne jest faktyczne doręczenie stronie pouczenia o skutkach zaniechania powiadomienia o zmianie adresu Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o : - uchylenie zaskarżonego postanowienia i nakazanie organowi przyjęcie złożonego odwołania do rozpoznania, - zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie organowi sprawy do ponownego rozpoznania, - zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie przypomnieć należy, że doręczenie stanowi czynność materialno-techniczną administracji, wywołującą określone skutki prawne poprzez fakty, dla której to czynności podstawę prawną stanowią przepisy k.p.a. Czynności materialno-techniczne doręczenia uregulowane w k.p.a. są sformalizowane co jest nieodzowne z uwagi na konieczność ścisłego określenia faktów powodujących skutek prawny. Ścisłe przestrzeganie tych wymagań formalnych należy do obowiązków organu administracyjnego, albowiem od skuteczności doręczenia zależą w wielu przypadkach uprawnienia procesowe i materialnoprawne stron (tak B. Adamiak., J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. W-wa 2005 r. str. 292). Nie jest więc w żaden sposób dopuszczalne dokonywanie w toku postępowania administracyjnego jakiejkolwiek modyfikacji uregulowań prawnych w powyższym zakresie. Podkreślić bowiem należy, iż naruszenie zasady oficjalności doręczeń wywołuje istotne skutki prawne. W postanowieniu z dnia 5 października 1994 r. (III ARN 54/94. OSNIAPiUS 1994. nr 12. poz. 187) Sąd Najwyższy stwierdził, że "nieprawidłowe, czyli niezgodne z przepisami kodeksu (...) doręczenie pisma (które jest istotną czynnością postępowania) należy uznać za naruszenie zasady oficjalności doręczeń pism (...) mogące spowodować pozbawienie strony możliwości obrony swych praw". Jednocześnie w doktrynie podkreśla się, że czynność doręczenia niezgodna z przepisami k.p.a. jest bezskuteczna, co prowadzi do obowiązku ponownego jej dokonania zgodnie z obowiązującymi przepisami (por. G. Łaszczyca Komentarz do art. 39 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I i II. Zakamycze. 2005). W tym miejscu nie od rzeczy będzie przypomnienie treści art. 41 k.p.a., który stanowi, że : -W toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego (§1). -W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§2) Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Uwzględniając powyższe regulacje w orzecznictwie akcentuje się słusznie, że na organie ciąży, wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek pouczenia strony już przy pierwszym doręczeniu korespondencji w sprawie o powinności wynikającej z art. 41 § 1 k.p.a. Dla przyjęcia fikcji doręczenia na nieaktualny adres w przypadku niepoinformowania przez stronę organu nawet o czasowej zmianie adresu w toku postępowania konieczne jest faktyczne doręczenie jej pouczenia o skutkach zaniechania powiadomienia o zmianie adresu. W sytuacji zaniechania przez organ dokonania takiego pouczenia, jeżeli pierwsze doręczenie decyzji stronie nie zostało dokonane skutecznie (poprzez jej faktyczne odebranie), przyjęcie fikcji doręczenia nie jest możliwe. Zobowiązany ma bowiem obowiązek powiadamiania organu o każdej zmianie swego adresu dopiero w toku postępowania i po skutecznym pouczeniu go o tym obowiązku i skutkach niezastosowania się do niego (por. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 29 października 2014 r. sygn. akt II SA/G1 561/14, LEX nr 1647396 oraz WSA w Rzeszowie z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 563/14, LEX nr 1488298). Mając powyższe na względzie za bezpodstawne uznać należy uznanie jakoby w przedmiotowej sprawie doszło do uchybienia przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania. Brak było bowiem rzeczowych argumentów przemawiających za tym, że decyzja wysłana skarżącej w dniu [...] stycznia 2016r. na jej adres wskazany w KRS jako siedziba spółki została skutecznie doręczona. Co charakterystyczne sam organ miał w tej materii wątpliwości i przesłał odpis decyzji ponownie, tym razem na adres Prezesa Zarządu Spółki. Strona odwołanie od powtórnie wysłanej decyzji wniosła w dniu 12 grudnia 2016 r. Zadaniem organu w zaistniałym stanie faktycznym będzie więc ustalenie czy odwołanie wniesione 12 grudnia 2016 r. (od powtórnie wysłanej decyzji) złożono w terminie i przez uprawioną osobą – (Prezesa Zarządu Spółki), a jeśli tak organ winien rozpoznać je merytorycznie. Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a.