V SA/Wa 1644/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Michała Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania spadkodawcy z tytułu nienależnie pobranych płatności; oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Z.G. (dalej: Skarżąca) jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Organ/Dyrektor [...] OR ARiMR) z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej: Kierownik BP ARiMR) z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] o ustaleniu odpowiedzialności spadkobierców. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Decyzją z [...] grudnia 2012 r., nr [...] Kierownik BP ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych przez J.G. płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, w wysokości [...] złotych, zobowiązując jednocześnie do zwrotu ww. kwoty. Następnie, mając na uwadze, że ww. nie uregulował powyższego zobowiązania, a także informację o jego śmierci, Kierownik BP ARiMR w dniu [...] lutego 2017 r. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu solidarnej odpowiedzialności spadkobierców J.G., tj. Z.G., S.G. i M.D., zobowiązując ww. do zapłaty kwoty w wysokości [...] zł (w tym należność główna wynikająca z decyzji z [...] grudnia 2012 r., tj. [...] złotych oraz odsetki za zwłokę naliczone od dnia doręczenia decyzji do dnia otwarcia spadku – [...] zł). Od powyższej decyzji Z.G., S.G. i M.D. złożyły odwołania. Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2017 r. Organ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z [...] lutego 2017 r. W uzasadnieniu Organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] Kierownik BP ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych przez J.G. płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, w wysokości [...] złotych. Ww. decyzją J.G. został zobowiązany do zwrotu powyższej kwoty. Następnie zauważono, że wyrokiem z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 2676/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję zaś kwota nienależnie pobranych płatności nie została zwrócona. Jednocześnie Dyrektor [...] OR ARiMR wskazał, że z postanowienia z dnia 16 września 2013 r. o stwierdzeniu nabycia spadku wynika, iż spadek po J.G. nabyły Z.G., S.G. i M.D.. Zgodnie zaś z art. 97 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki (a więc również zobowiązania podatkowe) spadkodawcy. Jednocześnie zgodnie z art. 1034 § 1 Kodeksu cywilnego do chwili działu spadku spadkobiercy, którzy spadek przyjęli, ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe, a zatem i za zobowiązania podatkowe. Wobec powyższego – w ocenie Organu - Z.G., S.G. i M.D. odpowiadają solidarnie za kwotę zadłużenia wobec ARiMR, w tym za odsetki za zwłokę naliczone od dnia otwarcia spadku, tj. 3 kwietnia 2014 r. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Organ wskazał, iż fakt nieodniesienia się przez Kierownika BP ARiMR w rozstrzygnięciu z [...] lutego 2017 r., do treści postanowienia w sprawie nabycia spadku, a także fakt, iż na dzień wydania ww. decyzji organ I instancji nie był w jego posiadaniu, pozostaje bez wpływu na prawidłowość podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia. Powyższe uzupełniono bowiem w trybie art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.); dalej: "k.p.a.", tj. odpis ww. postanowienia przekazany został w dniu 15 maja 2017 r. przez Sąd Rejonowego w O. - I Wydział Cywilny do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. Skarżąca nie zgodziła się z decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 138 pkt 1 p.p.s.a, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu 1 instancji mimo, że decyzja ta jest obarczona tymi samymi wadami co skarżona decyzja; art. 7 w zw. z 77 k.p.a. i 107 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy; art 15 k.p.a. w zw. z 136 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, gdyż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy powodował, iż organ odwoławczy nie mógł i nie powinien zastępować organu I instancji w obowiązkach, które na nim spoczywają; art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności; art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej; art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej; art. 9 k.p.a. poprzez naruszenie zasady udzielania informacji; art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania; • art. 14 § 1 i 2 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pisemności. Skarżąca zarzuciła, że Dyrektor [...] OR ARiMR próbował naprawić błędy organu I instancji i w związku z tym dopiero na etapie kontroli odwoławczej wystąpił do Sądu Rejonowego w O. o wydanie odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku oraz ustalił krąg osób, które są stronami w niniejszej sprawie. Tym samym Organ II instancji przyjął dodatkowe ustalenia stanu faktycznego i rozpoznał sprawę w innym zakresie, niż została ona rozstrzygnięta przed organem I instancji, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania. Ponadto żaden z organów nie poczynił ustaleń w zakresie tego, czy został dokonany dział spadku, przyjmując arbitralnie, iż strony nie dokonały działu spadku, nie czyniąc żadnych ustaleń w tym zakresie. Powyższe założenie jest jednakże sprzeczne ze stanem faktycznym sprawy. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Oceniając zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem sąd uznał, iż rozstrzygnięcie to nie narusza prawa. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201); dalej: "O.p.", z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 O.p., wynosi 60 dni (art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji). Organy orzekające w sprawie stwierdziły, iż postępowanie w sprawie ustalenia J.G. kwoty nienależnie pobranych środków finansowych zostało wszczęte przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. przed śmiercią rolnika i zostało zakończone decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. o ustaleniu producentowi rolnemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w łącznej wysokości [...] zł, powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczone od dnia doręczenia przedmiotowej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Powyższa decyzja została doręczona w dniu 14 grudnia 2012 r. Nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 7 w zw. z 77 k.p.a. i 107 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił, iż spadek po zmarłym J.G. nabyli: Z.G., M.G. oraz S.G., w oparciu o prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny z 11 marca 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2676/13. W uzasadnieniu przywołanego orzeczenia wskazano, iż pismem z dnia 23 października 2013 r. M.D. poinformowała, że postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku zostało zakończone oraz że spadkobiercami po zmarłym J.S.G. są M.D., S.G. oraz Z.G. (str. 11 uzasadnienia wyroku). Organ II instancji był przy tym, wbrew twierdzeniom skarżącej, uprawniony na podstawie art. 136 k.p.a. do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, w wyniku którego ustalił, iż zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia 16 września 2013 r. sygn. akt [...] spadek po zmarłym J.S.G. na podstawie ustawy, wprost, nabyli: żona Z.G., z domu K. (córka W.J. i J.), córka M.D., z domu G. (córka J.S. i Z.) i córka S.G. (córka J.S. i Z.) w 1/3 (jednej trzeciej) części każda z nich. Należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 97 § 1 O.p. spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki (a więc również zobowiązania podatkowe) spadkodawcy. Do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe (art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej). Stosownie do art. 98 § 2 pkt 1 i 2 przepis art. 98 § 1 stosuje się również do odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe, w tym również za zaległości, o których mowa w art. 52 § 1 O.p. (dokonanych nienależnie nadpłat i zwrotów podatku, wynagrodzeń płatników lub inkasentów pobranych nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej oraz oprocentowań nienależnej nadpłaty bądź zwrotu podatku zwróconych lub zaliczonych na poczet zaległych, bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych), a także odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spadkodawcy. Zatem, spadkobiercy po zmarłym J.G., ustaleni na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 16 września 2013 r., odpowiadają solidarnie za kwotę zadłużenia wobec ARiMR, w tym za odsetki za zwłokę naliczane do dnia otwarcia spadku tj. 3 kwietnia 2013 r. (art. 101 § 1 O.p.). W ocenie Sądu, uznać należy, iż w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji w sposób prawidłowy poczyniły ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 10 k.p.a.). Niezrozumiałe jest przy tym stawianie zarzutu braku ustaleń w zakresie tego czy został dokonany dział spadku skoro z wyjaśnień zawartych w skardze oraz w piśmie procesowym z 6 kwietnia 2018 r. wynika, że spadkobiercy J.G. nie dokonali sądowego działu spadku, którego przedmiotem byłby cały majątek spadkowy, poprzestając na instytucji nabycia spadku. Ponadto, zaznaczyć należy, iż pismem z [...] marca 2017 r. (karta 230 wspólnych akt adm.) Kierownik BP ARiMR w O. zwrócił się do Naczelnika US w O. o udzielenie informacji czy został mu przekazany przez sąd w trybie określonym w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie określenia rodzajów i zakresu informacji przekazywanych organom podatkowym przez sądy, komorników sądowych i notariuszy oraz terminu, formy, z uwzględnieniem formy wypisu aktu i sposobu uch przekazywania (Dz. Nr 156 poz. 1640, z późn. zm.) odpis postanowienia (ugody sądowej) o dziale spadku. Z tych względów, w oparciu o art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.