V SA/Wa 1647/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Protokolant ref. stażysta - Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A.A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny; uchyla zaskarżoną decyzję. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2009 r. A. A., obywatelka C., narodowości c., po raz pierwszy zwróciła się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie jej statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Jako powód złożenia wniosku, cudzoziemka wskazała: "Przyjechałam do Polski, ponieważ męczyli nas podczas wojny i wpływało to na psychikę. Mam problemy z sercem, tracę świadomość i upadam. (...) Nie miałam możliwości pracować. Nie było gdzie. Miałam też dwoje dzieci pod opieką. Na dzieci otrzymywałam [...] miesięcznie, ale nie starczało na wszystko. Dorabiałam na budowach, aby uzbierać pieniądze na paszport". Z zeznań Wnioskodawczyni wynikało, iż podstawowym powodem, w związku z którym zdecydowała się na opuszczenie kraju pochodzenia, była niestabilna sytuacja w republice oraz problemy związane z osobą jej brata-wojskowego: Tam jest wojna. Nie jest spokojnie. W grudniu 2007 r. ktoś wrzucił do mojego domu granat i dom spalił się wraz z moim małym dzieckiem. Bałam się wojskowych z powodu brata – Z. A. Był on wojskowym, w latach [...] pracował w strukturach wojskowych. W [...] r. wyjechał z C., a wojskowi w 2009 r. wypytywali się dokąd pojechał brat i jaki jest jego nr telefonu. Mieszkałam już wtedy razem z mężem A. Mówiłam, że nie wiem, gdzie jest mój brat. Bałam się o swoje bezpieczeństwo. Pokłóciłam się z A. i wyjechałam do Polski. Za jakiś czas okazało się, że jestem z nim w ciąży. Zadzwoniłam do niego i on przyjechał do Polski. Postępowanie wszczęte pierwszym wnioskiem z dnia [...] lipca 2009 r. ([...]) zostało zakończone decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i o wydaleniu cudzoziemki wobec braku przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej i braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. Rada do Spraw Uchodźców po rozpatrzeniu odwołania A. A. od decyzji organu I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. ([...]) utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W dniu [...] czerwca 2010 r. A. A. złożyła kolejny wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy. Jako powód ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy A. A. wskazała następujące okoliczności: w C. byłam prześladowana przez służby wojenne. Boję się tam wrócić, bo mnie zabiją. Moich [...] braci jest bojownikami c. i dlatego miałam problemy w C. Ludzie w maskach przychodzili do mojego domu i mi grozili i w dniu [...].12.2007 r. te osoby zabiły mojego trzyletniego syna. Dlatego musiałam uciekać ze S. do I., gdzie poprosiłam znajomych o pomoc w wyrobieniu paszportu. Żeby mieć pieniądze na paszport musiałam zając się malowaniem mieszkań. Kiedy otrzymałam paszport, przyjechałam z dwojgiem dzieci do Polski. Chcę pozostać w Polsce, ponieważ jak wrócę do C., to mnie zabiją. Szef Urzędu do Spraw Uchodźców decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2011 r. – wydaną na podstawie art. 40 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2003 r. Nr 128, poz. 1176 ze zm.; zwaną dalej: ustawą o ochronie) – umorzył postępowanie w sprawie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Szef Urzędu uznał, że wszystkie okoliczności przedstawione przez Cudzoziemkę w nowym wniosku nie stanowią nowej okoliczności w sprawie Wnioskodawczyni - i jako takie zostały już uwzględnione i ocenione przy rozpatrywaniu wcześniejszego wniosku Strony. Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców, w którym podniosła, że nie zgadza się z decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i wystąpiła o uchylenie decyzji organu I instancji. W odwołaniu A. A. wskazała, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik postępowania. W obszernych, polemicznych rozważaniach Cudzoziemka podjęła się próby udowodnienia, że jej bezpieczeństwo na terytorium kraju pochodzenia jest zagrożone. Strona dowodziła, że jej obawa jest realna i uzasadniona, a ubieganie się o nadanie jej statusu uchodźcy wynika z jej własnych doświadczeń. A. A. wskazała liczne raporty charakteryzujące ogólną sytuację w regionie i dokumentujące przeżycia mieszkańców regionu; wskazane źródła informacji nie dotyczącą w bezpośredni sposób sytuacji Cudzoziemki. A. A. stwierdziła także, że pewne rozbieżności w oświadczeniach składanych podczas postępowania (jego różnych etapów) mogą wynikać ze zmian emocjonalnych wynikających z imigracji do nieznanego miejsca - nowego państwa. Rada do Spraw Uchodźców decyzją nr [...] z [...] czerwca 2011 r. – wydaną na podstawie art. 89p ust. 1, art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.) – utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia Rada wyjaśniła, że zgodnie z art. 32 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wszczętej na skutek wniesienia kolejnego wniosku o nadanie statusu, uchodźcy jest uzasadnione w sytuacji, gdy po wstępnym rozpatrzeniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. Natomiast zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie, wniosek jest niedopuszczalny, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. Organ I instancji założenie, że w sprawie nie zachodzą żadne nowe okoliczności przyjął na podstawie oświadczeń skarżącej zawartych w kolejnym wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Przepis art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie nie nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązku przeprowadzenia w takiej sytuacji przesłuchania strony. Obowiązkiem organu jest zbadanie podstaw, na których oparty jest kolejny wniosek i wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w przypadku stwierdzenia, że po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. Rada wyjaśniła, że wszelkie ustalenia w postępowaniu dokonane zostały - przede wszystkim, na podstawie oświadczeń A. A. oraz miarodajnych źródeł międzynarodowych zajmujących się oceną sytuacji społecznej i politycznej w różnych częściach świata. Organ odwoławczy podkreślił, że wskazywane przez Stronę okoliczności zostały już wnikliwie zbadane podczas wcześniejszego postępowania. W ocenie Rady podczas powtórnego składania wniosku o nadanie jej statusu uchodźcy w Polsce A. A. nie przedstawiła żadnych nowych, istotnych w postępowaniu okoliczności. Rada oceniła, że informacja o zagrożeniu bezpieczeństwa i ryzyku w kraju pochodzenia nie może zaważyć na rozstrzygnięciu w niniejszej sprawie. Jednocześnie Rada poinformowała, że Strona może podjąć działania na rzecz legalizacji pobytu w Polsce na podstawie unijnych przepisów. Rada stwierdziła, że Cudzoziemka nie była i nie jest obiektem zainteresowania ze strony władz kraju pochodzenia i nie jest tym samym zagrożone jej bezpieczeństwo na terytorium F. Zgromadzone w ponownym postępowaniu materiały nie pozwoliły na zmianę powyższej oceny. Organ odwoławczy podkreślił, że w toku postępowania Strona cały czas miała możliwość nieskrępowanych wypowiedzi, o czym zaświadcza oczywista okoliczność, którą jest brak potwierdzenia odmowy przyjęcia jakichkolwiek informacji ze strony A.A.; także po wpłynięciu sprawy Cudzoziemki do Rady uzyskała ona możliwość przekazania organowi rozpatrującemu sprawę wszelkich dowodów istotnych w postępowaniu. Z możliwości tej Strona nie skorzystała. Organ dodał, że na podstawie analizy zgromadzonych w postępowaniu materiałów, informacje przekazane przez Stronę podczas kolejnego składania wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie zawierały żadnych istotnych danych mogących mieć wpływ na wynik postępowania. Okoliczności wskazane przez A. A. nie dawały podstaw do twierdzenia, że jest ona osobą prześladowaną na terytorium kraju pochodzenia. Zdaniem Rady w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka opisana w przepisie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. W skardze z 15 lipca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Rady oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2011 r. ([...]). W skardze Skarżąca zarzuciła Radzie: 1/ naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 13, art. 14, art. 15, art. 34, art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP; 2/ istotne naruszenie przepisów postępowania poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie, a wynikających z art. 7 i art. 77 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi i podniosła argumenty zbieżne z motywami zwartymi zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozważania, czy zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2011 r. Rada do Spraw Uchodźców mogła zdecydować o umorzeniu postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. Podstawą prawną umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem Skarżącej był art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie, wobec czego rozstrzygnięciu podlega to, czy organy administracji orzekające w sprawie mogły uznać wniosek cudzoziemki za niedopuszczalny z tego względu, iż Skarżąca wystąpiła z nowym wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy, podczas gdy organ odmownie rozpatrzył już takie żądanie, a nowy wniosek został oparty – zdaniem organu – na tych samych podstawach. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie – jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. Zgodnie zaś z ust. 2 pkt 2 tego artykułu – wniosek jest niedopuszczalny, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył wniosek oparty na tych samych podstawach. Sąd wskazuje, że kwestię wyjaśnienia pojęcia złożenia nowego wniosku "opartego na tych samych podstawach" – jak trafnie zauważyła to Rada w zaskarżonej decyzji – należy interpretować zgodnie z treścią art. 32 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich (Dz.U.UE.L.05.326.13) – kolejny wniosek o udzielenie azylu jest poddawany najpierw wstępnemu rozpatrzeniu co do tego, czy po wycofaniu uprzedniego wniosku lub po podjęciu w sprawie tego wniosku decyzji, o której mowa w ust. 2 lit. b) niniejszego artykułu, zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje odnoszące się do rozpatrzenia możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy na mocy dyrektywy 2004/83/WE (ust. 3). Jeżeli po wstępnym rozpatrzeniu, o którym mowa w ust. 3 niniejszego artykułu, zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełniania przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy na mocy dyrektywy 2004/83/WE, wniosek jest rozpatrywany dalej zgodnie z rozdziałem II (ust. 4). Wojewódzki Sąd podkreśla, że przy ocenie czy podstawy kolejnego wniosku są tożsame z dotychczasowymi znaczenie ma istota powoływanych przez Cudzoziemca faktów, nie zaś forma ich przedstawienia. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie Skarżąca składając nowy wniosek z [...] czerwca 2010 r. przedstawiła nowe elementy i informacje odnoszące się do rozpatrzenia możliwości uzyskania przez nią statusu uchodźcy, które zwiększają prawdopodobieństwo spełnienia warunków do uzyskania tego statusu. Z zestawienia pierwszego i drugiego wniosku o nadanie statusu uchodźcy wynika, że Cudzoziemka odwołuje się do nowych okoliczności. W pierwszym wniosku Skarżąca wskazała, że bała się wojskowych z powodu brata – Z. A., natomiast w drugim wniosku wskazała, że jej [...] braci jest bojownikami c. i dlatego miała problemy w C. Powyższe powoduje, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie, a także przepisami art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. Podkreślić należy, że na etapie wstępnego rozpatrzenia wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie można oceniać wiarygodności podstaw wskazanych przez Skarżącą, co organ uczynił w rozpoznawanej sprawie. Organ rozpoznając nowy wniosek Skarżącej ogranicza się jedynie do zbadania, czy nowy wniosek został oparty na tych samych podstawach co pierwotny. Na tym etapie organ ocenia zatem jedynie tożsamość przesłanek. Z zestawienia pierwszego i drugiego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie wynika, że w niniejszej sprawie nastąpiła całkowita tożsamość podstaw obu wniosków. Powyższe nie przesądza kwestii wiarygodności strony w zakresie rozszerzenia okoliczności uzasadniających kolejny wniosek a jedynie nakłada na organ obowiązek merytorycznego rozważenia nowych okoliczności. Organ winien uczynić to przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W nowym postępowaniu konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie uzyskanych informacji przedstawionych przez skarżącą we wniosku z [...] czerwca 2010 r. i ocena jej wiarygodności co do nowych faktów mających uzasadnić jej rzeczywiste zagrożenie w kraju pochodzenia. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Sąd orzekł jak w sentencji uchylając zaskarżoną decyzję.