V SA/Wa 1649/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant specjalista - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu; oddala skargę. Po rozpatrzeniu odwołania J. A. od decyzji nr ... o niewyrażeniu zgody na zmianę założeń biznesplanu w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom" wydanej przez Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu ... lutego 2016 roku Prezes ARiMR decyzją z dnia ... kwietnia 2016 roku nr ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne : J. A. złożył w dniu ... czerwca 2011 roku w ... Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach ww. działania. Po weryfikacji wniosku organ (Dyrektor ... OR ARiMR) wydał w dniu ... września 2011 roku decyzję o przyznaniu pomocy finansowej z zastrzeżeniem spełnienia szeregu zobowiązań w tym m.in. zrealizowania założeń biznesplanu w terminie nie dłuższym niż 5 lat od dnia wypłaty pomocy, a w szczególności prowadzenia gospodarstwa zgodnie z określoną strukturą produkcji rolnej, wydatkowania 70 % pomocy na inwestycje określone w biznesplanie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, a także do przedłożenia w Agencji m.in. potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu - po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. J. A. złożył w dniu ... września 2011 roku wniosek o płatność, po weryfikacji którego Dyrektor ... OR ARiMR w dniu ... października 2011 roku wypłacił Beneficjentowi pomoc finansową w wysokości 75 000, 00 zł. W związku z wpływem dokumentów : umów oraz faktur zakupu, dotyczących wydatkowania kwoty pomocy na zakup zwierząt gospodarskich : koni, zgodnie z założeniami Planu Rozwoju Gospodarstwa (zwanego także biznesplanem), Dyrektor ... OR ARiMR, wezwał Beneficjenta do złożenia wyjaśnień, w tym do złożenia dokumentów potwierdzających, że zakupione zwierzęta są zwierzętami hodowlanymi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 2007 roku przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (DZ.U. Nr 133, poz. 9, z późn,. zm.). W piśmie, które wpłynęło do ... OR ARiMR w dniu ... lutego 2014 roku Beneficjent wyjaśnił, że nie zakupił koni z księgą hodowlaną, gdyż takie zwierzęta są droższe i mógłby ich kupić kilka a nie kilkanaście sztuk. Pismem z dnia ... czerwca 2015 roku, Beneficjent wniósł prośbę o zmianę założeń biznesplanu polegającą na zmianie tab.5.2 biznesplanu z zakupu zwierząt gospodarskich : koni na materiały do budowy ogrodzenia celem wyposażenia pastwisk i wybiegów dla zwierząt. Dyrektor ... OR ARiMR wydał w dniu ... lutego 2016 roku decyzję nr ... o niewyrażeniu zgody na zmianę założeń biznesplanu, uzasadniając odmowę akceptacji zmiany biznesplanu faktem, iż ze względu na złożenie wniosku o zmianę po upływie 3 lat od daty wypłaty pomocy, w praktyce czyniłoby niemożliwym terminowe spełnienie warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego oraz obowiązku przedłożenia dokumentów, o których mowa w § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego. Uznając trafność powyższego rozstrzygnięcia organ II instancji przypomniał, że zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego Beneficjent powinien realizować do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu, w tym powinien wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Natomiast § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego stanowi, że beneficjent powinien przedłożyć potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu – po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Wskazał, nadto że na podstawie przepisów § 21 ust. 1 i 3 ww. rozporządzenia wykonawczego Beneficjent może wystąpić do dyrektora oddziału regionalnego Agencji z wnioskiem o wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu, w tym wydłużenie okresu jego realizacji, jeżeli spełni warunki określone w § 2 ust. 1 pkt 3 lit. b i c, tj. jeżeli plan rozwoju gospodarstwa : - zapewni osiągnięcie nadwyżki bezpośredniej z działalności rolniczej prowadzonej w gospodarstwie, równej co najmniej 4 ESU (Europejska Jednostka Wielkości Ekonomicznej) i nie mniejszej niż wartość nadwyżki bezpośredniej w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy; - pozwoli na wydatkowanie w ramach planu rozwoju gospodarstwa kwoty na inwestycje w wysokości co najmniej 70% pomocy, przy czym, w przypadku gdy inwestycja jest współfinansowana z innych środków publicznych, do kwoty wydatkowanej przez beneficjenta nie wlicza się kwoty pomocy udzielonej z tych środków. Z akt sprawy wynika, że J. A. zobowiązany był do wydatkowania, co najmniej 52 500 zł w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, tj. do dnia 24 października 2014 roku (na inwestycje określone w biznesplanie). Pismem z dnia ... czerwca 2015 roku Strona zwróciła się o wprowadzenie zmiany do biznesplanu. Zatem ze względu na złożenie wniosku o zmianę do biznesplanu po upływie 3 lat od daty wypłaty pomocy, w praktyce czyniłoby niemożliwym terminowe spełnienie warunku o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego oraz obowiązku przedłożenia dokumentów, o których mowa w § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego. Zdaniem Prezesa ARiMR działającego jako organ odwoławczy, uznanie zasadniczej zmiany w biznesplanie, zgłoszonej po upływie 3-letniego terminu wyznaczonego w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego na dokonanie inwestycji określonych w biznesplanie godziłoby w ideę biznesplanu. Poza tym w biznesplanie z dnia ... sierpnia 2011 roku, Strona nie umieściła zakupu materiałów do budowy ogrodzenia, w związku z tym zakupy te nie mogą być przedmiotem analizy w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem Strony z dnia ... czerwca 2015 roku. Zdaniem Prezesa ARiMR, jedynie w postępowaniu odnośnie spełnienia warunku wymienionego w § 18 ust. 1, pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego, tj. obowiązku wydatkowania 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie w terminie zakreślonym przepisami prawa, możliwe jest dokonanie ustalenia, czy i kiedy Strona poniosła wydatek oraz czy jest on zgodny z założeniami biznesplanu, zatwierdzonego decyzją o przyznaniu pomocy. Zatem z akt sprawy wynika, że Strona dokonała zmiany inwestycji dokonanej w biznesplanie, a o przedmiotowym fakcie poinformowała ARiMR po wyznaczonym terminie, tj. po upływie 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Organ odwoławczy podnosi, że przyjęcie stanowiska, iż złożenie wniosku o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu po upływie terminu 3 lat od dnia wypłaty pomocy, w praktyce czyniłoby niemożliwym terminowe spełnienie warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego oraz obowiązku przedłożenia dokumentów, o których mowa w § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego. Decyzję organu odwoławczego zaskarżył J. A. wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji tej zarzucił : 1. Naruszenie przepisów postępowania, tj. : - art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie Skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się, co do zgłoszonych we wniosku z dnia ... czerwca 2015 roku żądań oraz zebranych materiałów w postępowaniu przed organem zarówno I jak i II instancji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ, zarówno I jak i II instancji, wydał decyzję w oparciu o informacje zawarte jedynie we wniosku oraz odwołaniu Skarżącego. Oba organy nie podjęły przy tym próby uzyskania od Skarżącego jakichkolwiek wyjaśnień. Skarżącemu, nie umożliwiono także wglądu do dokumentacji związanej z postępowaniem w sprawie zmiany założeń biznesplanu. 2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. : - art. 21 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 200, poz. 1443, z późn. zm.) poprzez jego błędną wykładnię i nie wyrażenie zgody na dokonanie zmiany w biznesplanie, pomimo spełniania przez Skarżącego przesłanek uprawniających go do wystąpienia z wnioskiem o zmianę biznesplanu, wynikającą m.in. z uznania , że prawo do złożenia wniosku o zmianę założeń biznesplanu jest ograniczone terminem wynoszącym 3 lata od daty przyznania pomocy finansowej, mimo braku takiego zastrzeżenia w jakimkolwiek przepisie prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 określone zostały w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia beneficjent powinien zrealizować do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu, w szczególności wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Stosownie do treści § 19 pkt 2 rozporządzenia beneficjent powinien przedłożyć w Agencji potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu – po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Płatność w wysokości 75 000 zł została przekazana na rachunek bankowy wnioskodawcy w dniu ... października 2011 roku. Zasadnie zatem Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że skarżący zobowiązany był do wydatkowania, co najmniej 52 500 zł na inwestycje określone w biznesplanie i to w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, tj. do dnia 24 października 2014 roku. Pomimo jednak tego, iż 3 letni termin na rozliczenie 70% otrzymanej premii upłynął skarżący dopiero pismem z dnia ... czerwca 2015 roku zwrócił się o wprowadzenie zmiany do biznesplanu. Jak już nadmieniono wcześniej skarżący zamiast pierwotnego zakupu zwierząt gospodarskich (koni) chciał dokonać zakupu materiałów do budowy ogrodzenia celem wyposażenia pastwisk i wybiegów dla zwierząt. W związku z powyższym nie może być uznany za zasadny zarzut naruszenia § 21 rozporządzenia poprzez nie wyrażenie zgody na zmianę biznesplanu pomimo spełnienia wszelkich przesłanek uprawniających beneficjenta do wystąpienia z wnioskiem o taką zmianę. Zaaprobowanie stanowiska skarżącego, zgodnie z którym istnieje możliwość złożenia wniosku o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu po upływie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, w praktyce czyniłoby niemożliwym terminowe spełnienie przez wnioskodawcę warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia oraz obowiązku przedłożenia dokumentów, o których mowa w § 19 pkt 2 rozporządzenia. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. w pierwszej kolejności należy zauważyć, iż zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z ust. 2 powołanego artykułu w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. W ocenie Sądu, w trakcie prowadzonego postępowania organy nie naruszyły reguł procedury stosowanej w sprawach dotyczących przyznania pomocy w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W szczególności należy podkreślić, iż wypełniono obowiązek udzielania informacji faktycznej i prawnej. Organ I instancji powiadomił wnioskodawcę o konieczności potwierdzenia wydatkowania przynajmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu – po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Skarżący został również pouczony o sankcjach przewidzianych za niespełnienie tego wymogu. Natomiast zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. nie jest zasadny albowiem skarżący nie wykazał, iż uniemożliwiono mu dokonanie konkretnych czynności procesowych oraz, że miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreśla jednocześnie, że w przedmiotowym postępowaniu nie stosuje się art. 81 k.p.a. co oznacza, iż można oprzeć rozstrzygnięcie na dowodach, co do których strona nie wypowiedziała się. Z powyższych względów skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.