V SA/Wa 1654/08
WyrokWSA w Warszawie2009-02-20
Skład orzekający: Beata Krajewska, Dorota Mydłowska, Małgorzata Rysz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydłużenie okresu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 5 do 10 lat, wprowadzone w trakcie biegu terminu przedawnienia, może być stosowane do należności wymagalnych przed dniem wejścia w życie nowelizacji, jeśli do tej daty nie uległy one przedawnieniu według przepisów dotychczasowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wydłużenie okresu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 5 do 10 lat, wprowadzone ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. wchodzącą w życie z dniem 1 stycznia 2003 r., ma zastosowanie do należności wymagalnych przed tą datą, jeżeli do dnia wejścia w życie nowelizacji nie uległy one przedawnieniu według przepisów dotychczasowych. Sąd podkreślił, że ustawodawca ma prawo dowolnie regulować kwestię przedawnienia roszczeń, a nie istnieje prawo do przedawnienia jako prawo nabyte podlegające ochronie. W związku z tym, organ prawidłowo zastosował 10-letni termin przedawnienia.Stan faktyczny
Skarżąca J. A. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, powołując się na trudną sytuację finansową rodziny. Organ pierwszej instancji (ZUS) odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, a sytuacja finansowa rodziny skarżącej pozwala na spłatę zadłużenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. nieprawidłową ocenę sytuacji finansowej, błędne ustalenie wysokości zadłużenia oraz przedawnienie należności powstałych przed 1 stycznia 2003 r.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2009 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy skargę oddala.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r., nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej jako ,,Prezes Zakładu--), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. z dnia [...] lutego 2008., odmawiającą J. A. umorzenia należności z tytułu składek .
Orzeczenie wydane zostało w następującym stanie faktycznym:
Pismem z dnia [...] października 2007r J. A. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. Inspektorat [...] o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W uzasadnieniu wniosku powołała się na to, że zwracając się z prośbą o rozłożenie zaległości na raty miała na myśli kwotę [...] zł, a nie ponad [...]zł. Podkreśliła, że pozostaje na utrzymaniu męża, który niedługo wejdzie w tzw. okres emerytalny, poza tym jego zatrudnienie etatowe, biorąc pod uwagę zawód jaki wykonuje, nie jest całkowicie pewne. W związku z tym ani ona ani jej mąż nie mogą przyjąć zobowiązania spłat tak dużej sumy.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej jako ,,ZUS--), decyzją z dnia [...] lutego 2008r., nr [...] odmówił umorzenia dłużniczce wnioskowanych należności, w tym: składek na ubezpieczenie społeczne za okres [...]. w łącznej kwocie [...] zł; na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...]. w łącznej kwocie [...] ; na Fundusz Pracy za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł. Powyższe kwoty obejmują także odsetki za zwłokę.
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 83 ust.1 pkt 3 w związku z art. 28 ust.1- 3b oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. .U. z 2007r., Nr 11, poz. 74 z późn. zm.), powoływanej dalej jako ,,u.s.u.s.-- oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).
Uzasadniając decyzję ZUS powołał się na treść przepisów art. 28 ust. 1-3 oraz ust.3a-3b u.s.u.s. regulujących umarzanie należności z tytułu składek, a także rozporządzenia Ministra Gospodarki wskazanego wyżej.
Zdaniem organu w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie zachodziła całkowita nieściągalność należności obciążających Zobowiązaną. Postępowanie egzekucyjne prowadzone za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego W. nie zostało zakończone, co dowodzi, że właściwy w sprawie organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie jest także oczywiste, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a wysokość nieopłaconej składki znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Poza tym Wnioskodawczyni jest współwłaścicielką nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy dla W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Ponadto, zdaniem Zakładu, brak jest również podstaw do umorzenia zadłużenia pomimo braku całkowitej nieściągalności, a ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy Zobowiązanej , która nie jest w stanie opłacić należności z tytułu zaległych składek, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i rodziny, a w szczególności mogłoby pozbawić możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych rodziny. Ta przesłanka także , zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie występuje. Miesięczne uposażenie męża J. A. wynosi ok. [...]ł i jest powyżej przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. W opinii Zakładu dochód ten jest wystarczający do uregulowania należności wobec ZUS.
Poza tym organ wskazał, ze sytuacja finansowa Zobowiązanej może ulec poprawie w najbliższej przyszłości, co umożliwi spłatę zadłużenia, a wydanie obecnie decyzji je umarzającej byłoby działaniem przedwczesnym, podjętym na szkodę finansów ubezpieczeń społecznych.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. A. zarzuciła decyzji iż została wydana z rażącym naruszeniem prawa i zasad współżycia społecznego, gdyż organ, jej zdaniem, dokonał bardzo pobieżnej analizy zebranego materiału dowodowego. Wskazała, że wątpliwa jest wysokość składek i odsetek oraz okres, za jaki są przez ZUS liczone, ocena aktualnej sytuacji finansowej Zobowiązanej i rodziny oraz perspektyw jej poprawy w przyszłości dowodzi braku odpowiedzialności urzędników analizujących sprawy i kierowaniu się przez nich nie rzeczywistością ale pobożnymi życzeniami. Podniosła także, że jej zdaniem, zobowiązania jako powstałe przed 1 stycznia 2003r. uległy przedawnieniu po upływie 5 lat od ich powstania, to jest najpóźniej [...]r; powinny więc zostać umorzone. Stosowanie w tej sprawie 10-cio letniego okresu przedawnienia stanowi, zdaniem Zobowiązanej, obrazę konstytucyjnej zasady praw nabytych, a postępowanie ZUS godzi w konstytucyjną zasadę legalizmu.
Rozpatrując powyższy wniosek Prezes ZUS, działający w imieniu Zakładu, decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071)- dalej jako ,,k.p.a.--, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności.
Uzasadniając decyzję Prezes Zakładu wskazał, że zgodnie z zasadą zawartą w przepisie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przedawniają się po upływie 10 lat.
Odnosząc się do zarzutu nie wydania decyzji o wysokości zaległości , Prezes wskazał, że w dniu [...].05.2007r Zakład wydał decyzję nr [...] stwierdzające zaległości, od których nie wniesiono odwołania. Jednocześnie podniósł, że postanowieniem nr [...] z dnia [...].04.2008r dokonano sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej zawartej w decyzji I instancji.
W pozostałej części uzasadnienia decyzji organ podzielił argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na powyższą decyzję J. A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi zarzuciła, iż organ II instancji w decyzji określił nieprawidłową wysokość zaległości składkowych oraz okres za jaki są należne, żle i nieodpowiedzialnie ocenił sytuację finansową jej i jej rodziny, ponadto stwierdziła, że przedmiotowe zobowiązania- jako powstałe przed 1 stycznia 2003r- uległy przedawnieniu i powinny być umorzone, a stosowanie do nich dziesięcioletniego okresu przedawnienia stanowi obrazę konstytucyjnej zasady praw nabytych.
Skarżąca zarzuciła też zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa polegające na tym, że ZUS wszczął wobec niej postępowanie egzekucyjne kilka miesięcy przed wydaniem decyzji z dnia [...].05.2007r(stwierdzającej istnienie zaległości) przy okazji poddając w wątpliwość prawidłowość jej doręczenia. Podkreśliła, że doszło do naruszenia zasady legalizmu z art. 7 Konstytucji RP oraz zasad współżycia społecznego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodatkowo podnosząc iż przepis art.28 ust. 2 u.s.u.s. nie przewiduje obowiązku umorzenia przez organ zaległych składek, gdyż jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie przedstawia się następująco;
J. A. prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od [...] i była zobowiązana do opłacania składek na własne ubezpieczenia. Powstała zaległość z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres [...] w łącznej kwocie (obejmującej odsetki) [...], na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł (obejmującej odsetki), na Fundusz Pracy za okres [...]. w łącznej kwocie [...] (obejmującej odsetki).
W dniu [...].08.2007r Skarżąca złożyła w ZUS wniosek o układ ratalny. Po zapoznaniu się z umową Dłużniczka odmówiła jej podpisania z uwagi na fakt, że wysokość zadłużenia przekracza jej możliwości płatnicze.
W dniu [...].10.2007r Skarżąca złożyła wniosek o umorzenie należności motywując go trudną sytuacją finansową rodziny.
Na wstępie sąd wyjaśnia, że zgodnie z art.24 ust. 4 u.s.u.s należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Powyższe brzmienie tego przepisu zostało mu nadane przepisem art. 1 pkt 9 lit. a) ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. zmieniającej ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych z dniem 1 stycznia 2003r. Nowelizacja ustawy o u.s.u.s. , w wyniku której wydłużeniu uległ okres przedawnienia składek z 5 do 10 lat, weszła w życie w trakcie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek Skarżącej.
Podkreślenia wymaga, że ustawodawca może dowolnie regulować kwestię przedawnienia roszczeń, a więc także wydłużać terminy przedawnienia. Nie wpływa to na wysokość zobowiązania, bowiem zobowiązanie dłużnika jest w stałej wysokości . Należy zaznaczyć, że nie istnieje żadne ,,prawo do przedawniania--, które jako prawo nabyte dłużnika podlegałoby ochronie.
Ponieważ w niniejszej sprawie w trakcie biegu terminu przedawnienia nastąpiło jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy i nowy, 10-cio letni termin przedawnienia.
Nie doszło tu także do działania prawa wstecz, gdyż zobowiązanie jest nadal to samo . Ustawodawca nie może wydłużyć terminu przedawnienia roszczenia, które już uległo przedawnieniu, gdyż właśnie wtedy mielibyśmy do czynienia z działaniem prawa wstecz, bowiem wygasłe roszczenie odżyłoby na nowo. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 lipca 2007r. (UK 37/07, LEX nr 359575) wskazał, ze ,, prawo zmiany terminów przedawnienia jest więc domeną ustawodawcy i skoro ma w ten sposób wpływ na stosunki cywilnoprawne, to obejmuje ono również stosunki publicznoprawne (należności składkowe). Inaczej mówiąc dłużnik musi się poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego
Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie; vide; uchwała SN z dnia 8 lipca 2008r. I UZP 4/08( LEX nr 396249) mówi, iż ,,do składek na ubezpieczenia społeczne należnych i nieprzedawnionych przed dniem 31 grudnia 2002r. należy stosować przepis art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst Dz. U. z 2007r Nr 11 poz. 74) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241,poz. 2074), także uchwała SN z dnia 2 lipca 2008r. II UZP 5/08 (LEX nr 396253) która wskazuje, że ,, dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art.24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002r o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych--. Także z wyroku SN z dnia 5 kwietnia 2005r. I UK 232/2004 (OSNP 2006/1-2 poz.26) wynika, że ,, zmiana art.24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r o systemie ubezpieczeń społecznych dokonana ustawą z dnia 18 grudnia 2002r o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, ustanawiająca dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003r., nie ma zastosowania do należności przedawnionych przed tym dniem--, a więc ma zastosowanie do tych należności, które się przed tą datą nie przedawniły.
Tak więc należy uznać, że zmianą ustawy o u.s.u.s. został wprowadzony dziesięcioletni termin przedawnienia należności poprzez zmianę jej art. 24 ust.4, zaś brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej oznacza, że przedawnienie należności powinno być oceniane w oparciu o przepisy w brzmieniu znowelizowanym. To, że przedmiotowe należności powstały przed dniem wejścia w życie nowelizacji nie ma znaczenia, gdyż z dniem wejścia w życie przepisu w nowym brzmieniu stosowanie przepisu dotychczasowego wymaga wyraźnego ustawowego odesłania.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w myśl przewidzianej przepisem art. 77 par.1 kpa zasady oficjalności organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie zaś do zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w przepisie art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie zaś z przepisem art. 107 par. 1 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne- wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że ustalenia organu są prawidłowe, a wnioski wyprowadzone z zebranego materiału dowodowego nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność zachodzi gdy; 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sad oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art.13 i art.361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste ,że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.".
Należności z tytułu składek mogą być również umarzane w uzasadnionych przypadkach- pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności- w odniesieniu do należności na ubezpieczenia ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141,poz.1365). Zgodnie bowiem z przepisami tego rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1)gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2)poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3)przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Zdaniem Sądu Organ zasadnie uznał, że w niniejszym przypadku nie zachodzi całkowita nieściągalność będąca- zgodnie z cytowanym wyżej rozporządzeniem- podstawową przesłanką do ewentualnego umorzenia długu. Należy bowiem wziąć pod uwagę fakt, że Skarżąca współwłaścicielką nieruchomości położonej przy ul. [...] w W., ponadto postępowanie egzekucyjne prowadzone za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego W. nie zostało (na datę wydania decyzji) zakończone.
W tej sytuacji organ prawidłowo uznał, że są możliwości skutecznej egzekucji należności.
Zasadne był także, zdaniem sądu, przyjęcie, iż Dłużniczka nie wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu zaległych składek, a spłata zadłużenia może pociągnąć za sobą zbyt ciężkie skutki, w szczególności pozbawić możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych rodziny. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że miesięczne uposażenie męża Dłużniczki, na którego utrzymaniu się znajduje, jest powyżej przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej i wynosi ok. [...]. Kwota ta pozwala na spłatę zadłużenia, chociażby w systemie ratalnym.
Ponadto należy podkreślić, że każda zmiana okoliczności faktycznie rzutujących na sytuację majątkową, rodzinną i zdrowotną Skarżącej zaistniała po wydaniu decyzji może być przedmiotem kolejnego wniosku o umorzenie zaległych należności w całości bądź w części, gdyż rozstrzygnięcie w tej sprawie nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej.
Sąd także zauważa, iż Skarżąc prowadząc od wielu lat działalność gospodarczą, powinna brać pod uwagę, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, istnieje obowiązek terminowego odprowadzania składek.
O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygniecie w sprawie umorzenia zaległości na rzecz ZUS należy do kompetencji organów. Sąd Administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. dokonania umorzenia należności zgodnie z żądaniem zawartym w skardze.
Co do podnoszonych przez Skarżącą wątpliwości odnośnie wysokości jej zadłużenia wobec ZUS, sąd w niniejszym postępowaniu nie miał uprawnień do ich badania; może to być przedmiotem sprawy o ustalenie wysokości należności, co do której właściwy rzeczowo jest sąd pracy.
Odnośnie wskazywanych przez Skarżącą opieszałości ze strony ZUS , strona sprawy administracyjnej może wnieść do sadu administracyjnego skargę na bezczynność organu- zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270 z 2002r), dalej ,,p.p.s.a.--, po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.
Co do zasad współżycia społecznego, to jest to tzw. klauzula generalna umieszczona w art.5 Kodeksu cywilnego i należy ją traktować jako normę społeczną ogólną odnoszącą się do wszystkich możliwych przypadków, gdy powoływanie się na prawo podmiotowe nie stanowi jego wykonywania, lecz jego nadużywanie, które nie jest społecznie aprobowane i w związku z tym nie korzysta z ochrony. Zasada ta, wraz z zasadą społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa, zastąpiły w kc, a także w innych ustawach regulujących stosunki cywilnoprawne takie dawne zasady, jak: słuszności, dobrej wiary (w znaczeniu obiektywnym), porządku publicznego, uczciwego obrotu czy też dobrych obyczajów. Przez odwoływanie się do klauzul generalnych, zwłaszcza ogólne, do klauzul generalnych przewidzianych w art. 5 k.c. nie można podważać pośrednio mocy obowiązujących przepisów prawa.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
;
;
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło