V SA/Wa 1656/09

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia ... sierpnia 2009 r. Nr ... w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji p o s t a n a w i a: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym tj. 1. zwolnić od kosztów sądowych; 2. ustanowić adwokata z urzędu, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. Postanowieniem z 9 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę S. w W. – dalej: skarżący - na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W dniu 1 marca 2010 r. (data nadania w placówce pocztowej) skarżący złożył na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. We wniosku wskazano, iż wysokość kapitału zakładowego wynosi ... zł, wartość środków trwałych ... zł, wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy – ... zł. Na rachunku bankowym skarżący posiada środki pieniężne w kwocie ... zł. Podkreślono, iż Stowarzyszenie nie zatrudnia prawników z braku środków na ten cel, ponadto będąc Organizacją Pożytku Publicznego zwolnione jest z opłat sądowych. Przeznaczenie posiadanych środków na usługę prawniczą skutkowałoby naruszeniem dyscypliny finansów publicznych oraz niewykonaniem zadań statutowych. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżący wskazał, iż nie posiada nieruchomości, a wszystkie posiadane ruchomości zostały zamortyzowane, lub zostały zakupione z dotacji i służą realizacji celów statutowych, nie podlegają spieniężeniu. Stowarzyszenie opiera się na pracy społecznej wszystkich członków, nie zatrudnia pracowników i nie odprowadza świadczeń z tego tytułu (ZUS, Urząd Skarbowy), nie posiada lokat ani papierów wartościowych czy kont dewizowych, posiada konto bankowe bieżące i pomocnicze. Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej – brak wpływów, jest zwolnione ze składania deklaracji podatkowych, za okres styczeń – luty 2010 r. nie osiągnęło żadnego zysku. Ponadto wskazano, iż Stowarzyszenie jest Organizacją Pożytku Publicznego i korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż sprawa dotyczy działalności statutowej. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż przepis art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. Nr 96, poz. 873), mówiąc o zwolnieniach organizacji publicznych między innymi z opłat sądowych, odsyła do zasad określonych w przepisach odrębnych. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawa p.p.s.a., wśród podmiotów, które są zwolnione z mocy ustawy od kosztów sądowych (art. 239) nie wymienia organizacji pożytku publicznego. Wprawdzie w art. 240 ustawy p.p.s.a. znajduje się delegacja upoważniająca Radę Ministrów do udzielenia organizacjom społecznym zwolnienia od wpisu w ich własnych sprawach, jednakże do dnia dzisiejszego nie zostało wydane przedmiotowe rozporządzenie, brak jest zatem przepisów odrębnych, które regulowałyby zasady zwalniania organizacji pożytku publicznego od opłat sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż okoliczność posiadania przez przedmiotowe Stowarzyszenie statusu organizacji pożytku publicznego nie jest przesłanką automatycznego zwolnienia z kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać na zasadach ogólnych. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego strony ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. W myśl art. 245 §1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z §2 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskujące Stowarzyszenie wykazało, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wystąpiły w stosunku do jego osoby. Podkreślić należy, iż zasadność wniosku rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ono zobowiązane ponieść w postępowaniu (koszty sądowe oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika), z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Oceniając wniosek wzięto pod uwagę fakt, iż Stowarzyszenie jest organizacją mającą status organizacji pożytku publicznego, prowadzi działalność statutową w zakresie ... na zasadzie non - profit i wolontariatu bez wynagrodzeń za pracę oraz że nie posiada żadnych nieruchomości, a posiadane ruchomości zostały zamortyzowane lub zakupione z dotacji i służą realizacji celów statutowych. Co prawda ze statutu Stowarzyszenia wynika, iż może ono prowadzić odpłatną działalność pożytku publicznego, a jego dochodami mogą być właśnie wpływy z tej działalności, jednakże oświadczono, iż Stowarzyszenie takowej działalności nie prowadzi, nie uzyskuje wpływów z tego tytułu (brak zysku) i jest zwolnione ze składania deklaracji podatkowych. Odnosząc się do zgromadzonych na rachunku bankowym środków pieniężnych w kwocie ... zł wskazać należy, iż skarżący oświadczył, że środki te pochodzą z dotacji publicznej i są niezbędne do jego funkcjonowania i osiągnięcia celów statutowych. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.