V SA/Wa 1657/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2018 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia P. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia (...) lipca 2017 r., nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi Stowarzyszenia [...] (dalej: Stowarzyszenie, Skarżąca) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: Organ, SKO) z dnia [...].07.2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Prezydent [...] wszczął przeciwko Stowarzyszeniu postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z [...].05.2013 r., nr [...] oraz z [...].06.2013 r., nr [...] w związku z zobowiązaniami dotyczącymi zwrotu dotacji z 2004 r. w kwotach [...] zł i [...] zł. Skarżąca zwróciła się z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. We wniosku wskazano na następujące okoliczności, uzasadniające – w ocenie Skarżącej – złożony wniosek: prowadzenie egzekucji niezgodnie z art. 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 z późn. zm.) - dalej u.p.e.a. w związku z zajęciem część dotacji publicznej, oraz zastosowaniem zastawu na dwóch samochodach pochodzących z dotacji publicznej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, postępowanie egzekucyjne wdrożono w maju 2013 r. i nie przyniosło ono spodziewanych efektów gdyż uzyskano kwotę ok. [...] zł, działania organu egzekucyjnego nie są w stanie zaspokoić wierzyciela, uniemożliwiają funkcjonowanie Stowarzyszenia, prowadząc w dłuższym okresie czasu do jego likwidacji; blokowanie dostępu do środków finansowych, w tym środków publicznych jak dotacje celowe, oraz dostępu do wpłat sponsorów, Stowarzyszenie nie może w sposób niezakłócony prowadzić działalności statutowej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej, Stowarzyszenie w latach 2013-2016 poniosło straty finansowe w kwocie minimum [...] zł, oraz straty wizerunkowe - brak w tym okresie dotacji publicznych mimo składanych ofert, w wyniku egzekucji zlikwidowano dwa rachunki bankowe Stowarzyszenia, z dotychczasowego przebiegu egzekucji wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej należności egzekucyjne, wskazano na ważny interes publiczny, którym jest realizacja celów statutowych Stowarzyszenia, powołano się na ważny interes Stowarzyszenia - żądanie zwrotu dotacji wraz z odsetkami za okres co najmniej 12 lat uniemożliwi realizację zadań statutowych, przyczyni się do likwidacji Stowarzyszenia, które nie działa w celu osiągnięcia zysku, nie prowadzi działalności gospodarczej, wskazano na brak jednoznacznych i precyzyjnych uregulowań prawnych w zakresie norm procesu rozliczania dotacji udzielonych z budżetu Państwa organizacjom pozarządowym. Dodatkowo Skarżąca wniosła o zwrot kwoty pobranej w wyniku postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z [...].01.2017 r., nr [...] Prezydent [...] odmówił wnioskowanego umorzenia postępowania egzekucyjnego i jednocześnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wyegzekwowanych kwot. Po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia, postanowieniem z [...] lipca 2017 r., nr [...] SKO w W., utrzymało w mocy postanowienie z [...].01.2017 r. w zakresie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego uchylając jednocześnie ww. rozstrzygnięcie w zakresie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wyegzekwowanych kwot i umorzyło postępowanie w tym zakresie. W uzasadnieniu Organ cytując treść art. 59. § 1 u.p.e.a., wskazał na przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego i wyjaśnił, że w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym nie wystąpiła żadna z wymienionych tam przesłanek. Następnie odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 u.p.e.a. wskazano, że kwestia dopuszczalności egzekucji oraz zastosowanych środków egzekucyjnych podlegała już ocenie Organu, który postanowieniem z dnia [...].11.2015 r., nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...].11.2016 r., oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego [...] S.A., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].05.2013 r. gdyż zajęcie rachunku bankowego zostało dokonane zgodnie z przepisami prawa (art. 1 a pkt 12 lit. a i art. 80 u.p.e.a.). Jednocześnie wyjaśniono, że prawidłowość postępowania egzekucyjnego była przedmiotem analizy z uwagi na zgłoszone przez Stowarzyszenie zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. SKO postanowieniem z dnia [...].10.2015 r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...].11.2013 r., nr [...]. Odnośnie zaś nieprawidłowości ustanowienia zastawu skarbowego na dwóch autach należących do Stowarzyszenia wyjaśniono, że kwestia ta nie może być przedmiotem weryfikacji w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowi bowiem środek zabezpieczenia dochodzonych należności i nie jest środkiem egzekucyjnym, o którym mowa w art. 1 a pkt 12 u.p.e.a. Podsumowując Organ stwierdził, że w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym nie wystąpiła żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie z [...] lipca 2017 r., nr [...] Skarżąca zarzuciła, że Organ działał bez podstawy prawnej oraz że nie uwzględnił interesu społecznego, a także słusznego interesu Skarżącej. Stowarzyszenie podniosło, że egzekucja prowadzona jest niezgodnie z art. 8 u.p.e.a., bowiem zajęto część dotacji publicznej oraz zastosowano zastaw na dwóch samochodach zakupionych z dotacji publicznej z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych decyzji. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W ocenie Sądu, postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zawarte zostały w art. 59 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; na żądanie wierzyciela; w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. W przedmiotowej sprawie nie sposób stwierdzić aby zaistniała którakolwiek z ww. przesłanek. W skardze Skarżąca podniosła, że egzekucja prowadzona jest niezgodnie z art. 8 u.p.e.a., bowiem zajęto część dotacji publicznej oraz zastosowano zastaw na dwóch samochodach zakupionych z dotacji publicznej z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Odnosząc się do powyższego należy przyznać rację Organowi, który słusznie wskazał, że zarówno egzekucja jak i zastosowany środek egzekucyjny były dopuszczalne. W tym miejscu zauważyć należy, iż 4.06.2013 r. Stowarzyszenie złożyło skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] S.A., podjętą na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...].05.2013 r. Postanowieniem z dnia [...].11.2015 r., nr [...] SKO w W., po rozpatrzeniu sprawy, oddaliło przedmiotową skargę. Po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia o ponowne rozpatrzenie sprawy SKO postanowieniem z dnia [...].11.2016 r., nr [...] zaskarżone postanowienie z dnia [...].11.2015 r. utrzymało w mocy stwierdzając, że zajęcie rachunku bankowego dokonane zostało zgodnie z przepisami prawa, tj. zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. a i art. 80 u.p.e.a. Jednocześnie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 8 pkt 15 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w okresie dokonywania zajęcia egzekucyjnego) nie podlegały egzekucji administracyjnej środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji oraz środki pochodzące z płatności w ramach programu finansowanego z udziałem środków europejskich otrzymanych w formie zaliczki. Jeżeli zatem – jak słusznie zauważył Organ – bank dokonał realizacji zajęcia egzekucyjnego, to przekazane środki pieniężne nie były zgromadzone na wyodrębnionym rachunku bankowym przeznaczonym dla obsługi bankowej dotacji, zaś bank zablokował te rachunki bankowe, które podlegały egzekucji administracyjnej. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że prawidłowość prowadzonej egzekucji administracyjnej była również weryfikowana w ramach zgłoszonych przez Stowarzyszenie zarzutów. Postanowieniem z dnia [...].11.2013 r. znak [...] organ egzekucyjny uznał zarzuty za niezasadne. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy przez SKO w dniu [...].10.2015 r. Odnosząc się do zagadnienia dotyczącego zastawu skarbowego dokonanego na pojazdach należących do Stowarzyszenia należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 a pkt 12 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o środku egzekucyjnym - rozumie się przez to: a) w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję: – z pieniędzy, – z wynagrodzenia za pracę, – ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, – z rachunków bankowych, – z innych wierzytelności pieniężnych, – z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków, – z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, – z weksla, – z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, – z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, – z pozostałych praw majątkowych, – z ruchomości, – z nieruchomości. W związku z powyższym zastaw nie jest środkiem egzekucyjnym przewidzianym w art. 1 a pkt 12 u.p.e.a. i Organ nie mógł oceniać w ramach postępowania egzekucyjnego prawidłowości dokonanego zabezpieczenia. Odnośnie zaś kwestii fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego należy wskazać, że skoro dotychczas wyegzekwowano kwotę [...] zł oraz dokonano wpisu zastawu skarbowego na dwóch samochodach osobowych, to rację ma Organ wskazując, iż ustalony dotychczas majątek Stowarzyszenia pozwala na późniejsze, zaspokojenie wierzytelności. Natomiast podnoszone przez Skarżącą zarzuty dotyczące kwestii blokowania dostępu do środków finansowych, w tym publicznych, dotacji celowych, wpłat sponsorów, brak możliwości niezakłóconego prowadzenia działalności, zlikwidowanie dwóch rachunków bankowych Stowarzyszenia oraz ważny interes publiczny, którym jest realizacja celów, brak jednoznacznych i precyzyjnych uregulowań dotyczących rozliczania dotacji udzielonych z budżetu państwa nie stanowią przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 u.p.e.a Jednocześnie jako prawidłowe ocenić należy uchylenie postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wyegzekwowanych kwot i umorzenie postępowania w tym zakresie. Skoro bowiem nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji do zwrotu wyegzekwowanych kwot, to nie było konieczności wydawania w tym zakresie odrębnego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako niezasadną należało oddalić.