V SA/Wa 1664/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Sowiński, Sędzia WSA Irena Kudiura (spr.), Asesor WSA Piotr Kraczowski, , Protokolant Krzysztof Muszakowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2007 r. sprawy ze skargi U. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...marca 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z ...stycznia 2007 r. U. M. wniosła o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne należnych od jej zmarłego męża. Wnioskodawczyni wskazała, że mąż jej, który zmarł nagle, prowadził sprawy finansowe i dopiero po jego śmierci dowiedziała się o istnieniu zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej przez nią i jej męża. We wniosku zainteresowana powołała się na to, że zawarła ugodę z ZUS dotyczącą ratalnego spłacania zaległości związanych z prowadzeniem przez nią baru i płaci z tego tytułu ok. ... zł miesięcznie. Okoliczność ta oraz konieczność płacenia bieżących składek na ZUS, pokrywania kosztów utrzymywania mieszkania, utrzymania trojga nieletnich dzieci, nie pozwala jej na spłatę istniejącego długu. Decyzją z dnia ...grudnia 2006 r. nr ... Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że wnioskodawczyni jako spadkobierczyni zmarłego męża ponosi odpowiedzialność za jego zobowiązania wobec ZUS z tytułu składek na jego osobiste ubezpieczenie wynoszące ...zł stosownie do wielkości swojego udziału w spadku. Decyzją z dnia ... lutego 2007 r. nr ... działając na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3 w zw. z art.28 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( t.j. Dz. U. nr 11 z 2007 r. poz.74) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności wynikających z niezapłaconych składek osobistych za S. M., za które wnioskodawczyni odpowiada jako spadkobierca, w łącznej kwocie ... za okresy szczegółowo wymienione w decyzji. W uzasadnieniu decyzji Zakład wskazał, że w odniesieniu do wnioskodawczyni, nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne zatem nie można uznać, że w stosunku do niej stwierdzona została całkowita nieściągalność o jakiej jest mowa w treści art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13. X. 1998 r. Wyklucza to zatem możliwość ewentualnego rozważania możliwości umorzenia należności na tej podstawie. W ocenie ZUS możliwość taka nie istnieje również na podstawie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. w zw. z treścią rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ponieważ wnioskodawczyni osiąga dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, otrzymuje również rentę rodzinną na dzieci. Podnoszone przez zainteresowaną trudności finansowe, problemy zdrowotne dzieci, nie są wystarczającym powodem do uwzględnienia wniosku. W związku z treścią decyzji zainteresowana złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku podkreśliła, że uzyskiwane dochody wraz z rentą rodzinną w zestawieniu z wysokością wyliczonych, koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny i płatnościami na rzecz ZUS , są zbyt niskie ażeby mogła spłacić obciążające ją zaległości składkowe zmarłego męża. Obowiązek ich spłacenia pozbawi ją możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny jak również możliwości spłacania już przyjętych przez nią zobowiązań na rzecz ZUS. Podkreśliła, że urodzenia trzeciego dziecka ograniczyło jej aktywność zawodową co zmusi ją do zatrudnienia pracownika i powiększy w ten sposób koszty prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. Działalność ta już przynosi jej coraz mniejsze dochody, co zmusza ją do zaciągania pożyczek na pokrycie bieżących zobowiązań. Decyzją z dnia ... marca 2007 r. nr.... Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działający w imieniu Zakładu) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( t. j. Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ) utrzymał w mocy decyzję wydaną przez ZUS. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zainteresowana złożyła dodatkowe dokumenty - w tym m. in. zaświadczenie o stanie jej zdrowia , zaświadczenie dotyczące leczenia syna, zaświadczenie o wysokości dochodu za 2006 r.- obrazujące jej sytuację finansową lecz po ponownej analizie sprawy, nie było podstaw do zmiany decyzji. Organ wskazał, że w sytuacji wnioskodawczyni, nie zachodzą przesłanki wynikające z treści art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. jak również z treści art. 28 ust. 3 a , w przypadku zaistnienia których, Zakład może w całości lub części umorzyć istniejące zaległości z tytułu składek. W ocenie organu mała opłacalność prowadzonej działalności, zaciąganie pożyczek u osób trzecich, nie są powodem do uznania, że sytuacja wnioskodawczyni jest wyjątkowo ciężka. Nie dowodzi tego fakt zwrócenia się o pomoc do Ośrodka Pomocy Społecznej, której zainteresowana nie musi otrzymać, jak również choroba syna nie stanowi dowodu, że w związku z nią, wnioskodawczyni nie jest w stanie osiągać dochodów. Z materiału zgromadzonego w sprawie nie wynika, że obowiązek spłacenia istniejących zaległości spowodowałby wyjątkowo ciężkie skutki dla niej i jej rodziny. Wnioskodawczyni od decyzji tej wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. W skardze ponownie powołała się na to, że dopiero po śmierci swojego męża dowiedziała się, że mieli oni długi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i o skali tych długów. Podkreśliła, że mąż prowadził mały sklep ona zaś bar, przy czym mąż osobiście zajmował się księgowością i realizacją płatności wynikających z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez małżonków. Uznając obowiązek spłaty zadłużenia, zawarła z ZUS ugodę dotyczącą spłacenia zaległości związanych z prowadzonym przez nią barem w wysokości ... zł., co powoduje konieczność uiszczania rat ponad ... zł miesięcznie. Wydatki związane z utrzymaniem mieszkania t.j. płatności za opał, gaz, energię elektryczną, telefon, wodę, konieczność utrzymania trzech synów, ich leczenia (syn S. choruje na ...), uniemożliwiają jej spłatę zaległości z tytułu osobistych składek zmarłego męża - tym bardziej, że z powodu nieopłacalności musiała zakończyć prowadzenie sklepu pozostałego po mężu. Prowadzenie baru przynosi straty, co zmusiło ją do ubiegania się o pomoc w Ośrodku Pomocy Społecznej, którą otrzymała. Poza działką o powierzchni ... arów, której jest współwłaścicielką wraz z dziećmi, nie ma żadnego majątku, samochód ... z 1998 r., który służył jej do prowadzenia działalności gospodarczej uległ zniszczeniu w wypadku samochodowym, a brak pieniędzy nie pozwala jej na jego naprawę. Wszystkie te okoliczności przemawiają według niej za uznaniem, że wydana decyzja jest nieprawidłowa w związku z czym powinna zostać uchylona. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że sądy administracyjne w ramach swojej kognicji sprawują kontrolę działalności organów administracyjnych pod względem jej zgodności z prawem. Oceniając sprawę w takim zakresie należy uznać, że skarga jest uzasadniona. Należy stwierdzić, że dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych ( w imieniu, którego działa Prezes) wbrew swojemu twierdzeniu nie dokonał tego dostatecznie wnikliwie. Skarżąca w sposób dokładny wskazywała na obciążenia finansowe, które musi ponosić zarówno z tytułu prowadzonej w dalszym ciągu działalności gospodarczej ( bar ), wywiązywania się z obowiązku płacenia rat wynikających z umów zawartych w 2005 r. z ZUS a dotyczących zaległości z tytułu nieopłaconych składek, jak również związanych z koniecznością utrzymania mieszkania. Wprawdzie mieszkanie to położone jest w domu rodziców, ale skarżąca stanowczo wskazywała na to, że prowadzi ona wraz z trojgiem nieletnich dzieci oddzielne gospodarstwo domowe. Organ nie podważył w żaden sposób wiarygodności twierdzeń skarżącej co powoduje, że powinien uwzględnić je przy rozstrzyganiu w sprawie. Skarżąca złożyła szereg dokumentów, które wskazywały na to, że zarówno ona sama jak i jej synowie podlegają systematycznemu leczeniu, z czym wiążą się zapewne określone koszty, co nie zostało zbyt dokładnie wyjaśnione. Organ nie rozważył także w sposób dokładny treści zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez wnioskodawczynię w 2006 r. uznając, że nie wnosi ono niczego istotnego dla sprawy. Tymczasem z zaświadczenia tego wynika, że dochód wnioskodawczyni za 2006 r. wynosił ... zł. brutto, co powoduje, że był on zbyt niski ażeby pokryć z niego choćby koszt rat płaconych na rzecz ZUS po ... zł. miesięcznie. W tej sytuacji widać, że wszelkie pozostałe koszty skarżąca powinna pokryć z renty rodzinnej uzyskiwanej na utrzymanie synów. Kwestią tą organ nie zajął się w sposób należyty, podając bez bliższego uzasadnienia takiego stwierdzenia, że sytuacja skarżącej nie odbiega od sytuacji przeciętnej rodziny, zatem nie jest szczególnie i wyjątkowo trudna, co nie pozwala na uwzględnienie jej wniosku o umorzenie zaległych składek nawet w części. Wskazane braki uzasadnienia decyzji powodują, że należy uznać, że decyzja nie jest przekonująca a sprawa nie została odpowiednio, dokładnie wyjaśniona jak również, że materiał dowodowy nie został właściwie omówiony. Powoduje to, że naruszona została treść art. 8,11, 7, 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie miał zatem obowiązek ustalić stan faktyczny przy ewentualnym uwzględnieniu nowych, dodatkowych okoliczności podnoszonych przez wnioskodawczynię, omówić zebrany materiał dowodowy i ocenić jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia mają poszczególne dowody tak, ażeby ponowne wydanie decyzji miało miejsce w sposób swobodny a nie dowolny. Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy p. p. s. a. orzekł jak w sentencji.