V SA/Wa 1664/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; oddala skargę. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) decyzją z [...] czerwca 2011 r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] kwietnia 2011 r. Nr [...], przyznającej T. Z. (zwanego dalej: skarżącym) na rok 2010 jednolitą płatność obszarową w kwocie 70.460,12 zł oraz odmawiającej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych. Z uzasadnienia wskazanej na wstępie decyzji wynika, że skarżący złożył 10 maja 2010 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2010, w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 126,77 ha oraz uzupełniającej płatności do upraw podstawowych (UPO) do powierzchni 116,56 ha. W dniach 4 sierpnia, 11 września, 10 i 12 grudnia 2010 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzona została kontrola metodą inspekcji terenowej w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W wyniku czynności kontrolnych ustalono, że całkowita powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności w ramach JPO wyniosła 126,62 ha, zaś w ramach UPO 95,84 ha. Decyzją z [...] kwietnia 2011 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznano skarżącemu płatności do gruntów rolnych na rok 2010 z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO), natomiast odmówiono przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych. Od decyzji tej skarżący 15 kwietnia 2011 r. wniósł odwołanie, w którym zakwestionował ją w części dotyczącej odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej, wywodząc, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem przedmiotowej decyzji co do ustaleń dotyczących działek [...] i [...]. Podniósł, że na tych działkach znajdowała się gryka z niewielkimi ilościami chwastów, natomiast kontrolerzy zrobili zdjęcia tam gdzie w maksymalnej ilości znajdowało się zachwaszczenie, w związku z tym zdjęcia te nie odzwierciedlały stanu faktycznego, jaki znajdował się na całości działek. Na potwierdzenie tego załączył zdjęcia z jednostki certyfikującej [...] Sp. z o.o., która potwierdziła, iż na działkach [...] i [...] występuje gryka. Zdaniem skarżącego lekkie zachwaszczenie zaistniało z powodu błędów technologicznych oraz niekorzystnych warunków atmosferycznych. Podstawowym błędem technologicznym był zbyt wczesny termin siewu. Do odwołania skarżący załączył: artykuł o uprawie gryki, oświadczenie wykonawcy siewu oraz dokumentację fotograficzną. Dyrektor [...] Oddziału ARiMR uzasadniając swą decyzję powołał się na art. 7 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170 poz. 1051 ze zm.) – rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli: - na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004; - wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; - został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wnioskodawca składając wniosek obszarowy złożył zarazem oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania dopłat bezpośrednich poprzez złożenie podpisu na wniosku pod umieszczonym tam oświadczeniem. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu stwierdzono iż powierzchnia kwalifikująca się objęcia uzupełniającą płatnością obszarową wyniosła 95,84 ha. Tym samym dla płatności UPO procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną i ustaloną na podstawie protokołu z kontroli na miejscu wyniosła 21,62 %. Zgodnie z art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20% powierzchni lecz nie więcej niż 50 % płatność zostaje odmówiona w danym roku. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji rozpatrzył sprawę w oparciu o cały materiał zgromadzony w postępowaniu i w świetle tego materiału uznał poprawnie wyniki kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego, które to stanowiły podstawę do wydania decyzji. Przy czym zaznaczył, że kontrola w gospodarstwie skarżącego przeprowadzona została w sposób prawidłowy i rzetelny w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy w związku, z czym organ nie znalazł podstaw do podważenia jej wiarygodności albowiem kontrole na miejscu przeprowadzane są przez osoby do tego upoważnione, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzenie kontroli dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz roślin energetycznych przeznaczonych na cele energetyczne (Dz. U., Nr 57, poz. 383). Z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty wyspecjalizowane i bezstronne, co do zasady należy przypisać im przymiot wiarygodności, co potwierdził wyrok NSA z 4 kwietnia 2008 r., Sygn. akt II GSK 492/07). Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – strona oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem to po stronie skarżącego istniała powinność udowodnienia, iż faktycznie użytkował powierzchnie wykazane do przyznania płatności, zgodnie z deklaracją. Zdaniem organu załączone do odwołania dokumenty w postaci oświadczenie przedstawiciela handlowego firmy produkującej maszyny uprawowo-siewne o wykonaniu u skarżącego pokazu polowego w ramach którego dokonał uprawy i zasiewu gryki na działce nr [...], kopia artykułu z prasy rolniczej Top Agrar Polska "Gryka- roślina chimeryczna" oraz materiał fotograficzny wykonany przez [...] Sp. z o.o. nie mogą stanowić dowodów w sprawie. Bowiem nie może stanowić dowodu przesądzającego o przyznaniu płatności artykuł z prasy rolniczej jak i oświadczenie przedstawiciela handlowego wobec przeprowadzonej przez upoważnionych inspektorów kontroli na miejscu. Podobnie przestawiony materiał fotograficzny, bowiem nie potwierdza on uprawy gryki na działkach rolnych [...] i [...]. Powyższa decyzja ostateczna zaskarżona została przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił, że organ II instancji nie uznał żadnego z przedstawionych przez niego dowodów uznając jako jedyny dowód kontrolę na miejscu. Skarżący podkreślił, że podczas kontroli na miejscu działek rolnych [...] i [...] stwierdzono niewielkie ślady występowania gryki, działki te charakteryzowały się wysokim zachwaszczeniem w granicach 95-98%. Najprawdopodobniej rolnik nie wykonywał na tych działkach żadnych zabiegów agrotechnicznych.(...). W raporcie napisano, że na polu występuje gryka a rok wcześniej w tym miejscu nie była siana ta roślina. Skarżący stwierdził, że w odwołaniu udowodnił wykonywanie zabiegów zgodnie z jego najlepszą wiedzą, posiłkując się prasą rolniczą. Zaznaczył, że na jego polach przyśpieszony siew okazał się nietrafiony, ponieważ wystąpiło zachwaszczenie, które jest nieodzownym elementem rolnictwa ekologicznego. Poza tym w tym czasie nie było sprzyjającej uprawom pogody, ponieważ występowały długotrwałe susze bądź uciążliwe opady. Reasumując skarżący stwierdził, że po otrzymaniu raportu z kontroli starał się udowodnić, że uprawiał pole zgodnie z najlepszą wiedzą i wniósł o pozytywne odniesienie się do zebranych przez niego dowodów. W odpowiedzi na tę skargę Dyrektor [...] Oddziału ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę uznać należało za nieuzasadnioną, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, ze zaskarżona decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu co najmniej mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z istotą zawartych w skardze zarzutów wskazać przede wszystkim należy, iż na gruncie ustawodawstwa krajowego zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich określonych w przepisach wskazanych w niej aktów prawa wspólnotowego, a także zasady i tryb przeprowadzania kontroli, określone zostały w ustawie z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.). W myśl art. 7 ust. 1 tejże ustawy – rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli m.in.: wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności i jeżeli rolnik ten przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony tenże wniosek. Z kolei z przepisu art. 7 ust. 2 tejże ustawy wynika, że rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO), przysługują płatności uzupełniające (UPO) do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych oraz do innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa) do których została przyznana jednolita płatność obszarowa. Według przepisu art. 7 ust. 4 pkt 1 omawianej ustawy, wysokość płatności obszarowych w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzanych nieprawidłowości oraz niezgodności. W myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – Agencja przeprowadza kontrole: administracyjne i na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31a i 32. W myśl zaś ust. 2 Prezes Agencji może powierzyć przeprowadzanie kontroli, o których mowa w ust. 1, jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, określonymi na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1, a więc określonymi w drodze rozporządzenia wydanego przez ministrów właściwych do spraw rolnictwa, spraw rozwoju wsi oraz spraw rynków rolnych. Na gruncie rozpatrywanej sprawy, istota sporu sprowadza się do zasadności, dokonanego w następstwie kontroli stwierdzenia nieprawidłowości polegającej na zadeklarowaniu przez skarżącego do uzupełniającej płatności obszarowej określonej powierzchni upraw gryki zwyczajnej, co do której kontrola na miejscu wykazała, iż nie kwalifikuje się ona do objęcia tą płatnością wobec stwierdzenia niewielkiej ilości jej występowania na działkach rolnych [...] i [...]. Jak stwierdziła kontrola na miejscu w protokole kontroli – działki te charakteryzują się wysokim poziomem zachwaszczenia w granicach 95 – 98%, rośliny gryki są przygłuszone przez chwasty, niewielkie i występują w niewielkich ilościach. Oznacza to, że rolnik nie prowadzi produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną (p. str. 4 protokołu kontroli z 4 sierpnia 2010 r.). W związku z taką istotą tego sporu Sąd stwierdza, iż poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z zachowaniem zasad wyrażonych w art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jak to bowiem wynika z treści tej decyzji, organy obu instancji materiał dowodowy zebrały w sposób wyczerpujący, dokonując jego oceny w sposób nie naruszający zasady swobodnej oceny dowodów. Zapewniły też skarżącemu, na jego wniosek, czynny udział w każdym stadium postępowania, umożliwiając wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, a przede wszystkim co do ustaleń dokonanych w toku kontroli na miejscu. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, u podstaw zakwestionowania powierzchni zgłoszonej do uzupełniającej płatności obszarowej leżało stwierdzenie przez przeprowadzających kontrolę, że na działkach rolnych [...] i [...], o powierzchni 8,08 ha i 9,96 ha nie stwierdzono deklarowanej uprawy, występowały na niej jedynie niewielkie ilości gryki, co jednoznacznie obrazuje znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja fotograficzna. W istocie na 12 zdjęciach z [...] sierpnia 2010 r. załączonych do akt sprawy, wykonanych przez kontrolerów z różnych miejsc działek [...] i [...] i obrazujących stan uprawy gryki z oddali i z bliska, w sposób wyraźny widać, że na działkach tych znajdowała się różnoraka roślinność z rzadka występującą gryką. Przy czym zauważyć należy, że sam skarżący w skardze przyznaje, że stan uprawy gryki na przedmiotowych działkach nie był najlepszy, ponieważ "przyśpieszony siew okazał się nietrafiony albowiem wystąpiło zachwaszczenie, które jest nieodzownym elementem rolnictwa ekologicznego". Jednocześnie tłumaczy, że wykonał szereg zabiegów, by stan tej uprawy poprawić, zgodnie ze swą najlepszą wiedzą. Sąd odnosząc się do takiej argumentacji skarżącego zauważa, że przepisy dotyczące przyznania wnioskowanej płatności, nie uzależniają jej przyznania, od ilości i czasu wykonanej na uprawianych działkach pracy, lecz jedynie od efektu, którym jest utrzymywanie działek zgodnie z normami w tzw. dobrej kulturze rolnej, które w pożądanych normach utrzymywane nie były. Skarżący przedstawił na etapie odwołania zdjęcia, które – jak twierdzi – w sposób korzystniejszy przedstawiają stan uprawy na kwestionowanych działkach. Sąd zauważa jednak, że zdjęcia te – w przeciwieństwie do zdjęć wykonanych przez kontrolerów – nie zawierają dat ich wykonania a także opisu z którego wynikałoby jakie konkretnie działki zostały sfotografowane, tak więc pominięcie ich przez organ przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy było uzasadnione. Tym bardziej, że leżąca u podstaw dokonanych ustaleń kontrola na miejscu, wykonana przez podmioty wyspecjalizowane i bezstronne, przeprowadzona została zgodnie z zasadami określonymi w przepisach wspólnotowych, wskazanych w zaskarżonej decyzji oraz w cytowanych wyżej przepisach prawa krajowego. Nie można więc zarzucić organom, że naruszyły przepisy postępowania administracyjnego i dokonały ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego materiału dowodowego przy braku wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd odnosząc się do zarzutu skarżącego i wyjaśnień, że za stan uprawy gryki na przedmiotowych działkach odpowiadają także długotrwałe susze i uciążliwe opady, wyjaśnia, iż w trakcie występowania rzekomych zdarzeń skarżący nie informował organu o ich występowaniu. Tymczasem przepisy prawa w przypadku wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 (m.in. poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa; wypadek powodujący zniszczenie w gospodarstwie budynków dla zwierząt gospodarskich) wymagają zgłoszenia wraz z odpowiednią dokumentacją temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość (art. 75 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). Przepisy te zostały doprecyzowane rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz. U. Nr 46, poz. 308 ze zm.) szczególny zapis zamieszczony jest w § 1a tego rozporządzenia. Zgodnie z jego brzmieniem dopuszczono jako dowód potwierdzający wystąpienie w 2010 r. powodzi, stanowiącej siłę wyższą lub nadzwyczajne okoliczności, o których mowa w art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 – pisemne oświadczenie o jej wystąpieniu sporządzone przez rolnika albo pisemne oświadczenia o jej wystąpieniu sporządzone przez dwóch świadków, którzy nie są domownikami rolnika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika aby skarżący zgłosił organom rolnym fakt wystąpienia powyższej okoliczności. Trzeba przy tym wyraźnie zaznaczyć, że skarżący o ciążącym na nim obowiązku informowania organów rolnych o wszelkich zaistniałych zdarzeniach mających wpływ na jakość produkcji był poinformowany, stosowne pouczenie znajduje się bowiem na formularzu składanego przez rolników wniosku. Poza tym z pisma Agencji z [...] listopada 2010 r. – stanowiącego odpowiedź na zastrzeżenia skarżącego do wyników kontroli – wynika, że pogoda w okresie letnim 2010 r. nie obfitowała w gradobicia, silne wiatry i inne anomalie pogodowe, które spowodowałby wylęgnięcie uprawy i tak silne zachwaszczenie przedmiotowych działek rolnych. Mając na uwadze powyższe oraz nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.