V SA/Wa 1665/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Irena Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Protokolant - Anna Lew-Starowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2007 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. [...] z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę P. Spółka z o.o. z siedzibą w K. prowadziło działalność gospodarczą w zakresie [...] od [...] r. Obecnie, tj. od [...] r., Spółka znajduje się w stanie likwidacji. W dniu 14.04.2006 r. likwidatorzy Spółki złożyli wniosek o umorzenie nieopłaconych składek finansowanych przez płatnika składek. Wniosek ten motywowali trudną sytuacją finansową firmy. Podali, że w [...]r. obroty firmy gwałtownie spadły i w dalszym ciągu utrzymują się na niskim poziomie. Podniesiono ponadto, że zadłużenie wobec ZUS powstało bez winy Spółki, gdyż pracownik, od dochodów którego te składki powinny być odprowadzane pracował w Spółce jako student na podstawie umowy zlecenia i jako student nie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu i społecznemu. Dopiero 15 miesięcy po ustaniu stosunku pracy pracownik ten - K. G. - złożył pozew do sądu pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy. Jego żądanie zostało przez sąd uwzględnione. Decyzją z dnia [...] listopada 2006r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek finansowanych przez płatnika na: Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu składek [...] zł, odsetek za zwłokę [...] zł; Fundusz Pracy i FGŚP za okres [...], w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu składek [...] zł, z tytułu odsetek za zwłokę [...] zł. W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że zgodnie z przepisem art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137 poz. 887 ze zm.) podstawowym warunkiem umożliwiającym umorzenie jest całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, która zachodzi w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust 3. ZUS stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi ta przesłanka, gdyż P. Sp. z o.o. jest w trakcie prowadzonego postępowania likwidacyjnego, zmierzającego do likwidacji majątku Spółki i mającego na celu zaspokojenie wierzycieli. Ponadto Spółka ma zasądzoną wyrokiem sądowym wierzytelność, która w przypadku odzyskania może pokryć zaległości wobec ZUS - zgodnie z przedłożoną w sprawie dokumentacją, przeciw K. G. Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w K. prowadzi postępowanie egzekucyjne z wniosku P. Sp. z o.o. celem zaspokojenia należności w kwocie [...] zł plus należne odsetki, zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. w sprawie sygn. [...]. Z kolei wobec Spółki nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania przedmiotowych należności wobec ZUS. Nie zachodzi więc żadna z przesłanek umożliwiających podjęcie decyzji o umorzeniu, wymienionych w przepisie art. 28 ust. 3. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Prezes ZUS działający w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2007r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielił w niej pogląd organu I instancji, że w sprawie niniejszej nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Ponadto podniósł, iż trudności finansowe nie mogą automatycznie stanowić podstawy domorzenia należności. Działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko które zawsze ponosi osoba ją prowadząca, i na której spoczywają obowiązki względem różnych instytucji i urzędów związane z opłacaniem należności publicznoprawnych. Od powyższej decyzji likwidatorzy Spółki P. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagali się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając organom ZUS, że nie wzięli pod uwagę istotnych faktów - że Spółka nie posiada żadnego majątku, że zaprzestała działalności i z dniem [...] r. została praktycznie zakończona likwidacja Spółki, która jednak nie doprowadziła do zaspokojenia wszystkich należności. Ponadto likwidatorzy powołali się na trudną sytuację osobistą ( są także wspólnikami ) tj. niskie dochody i kłopoty zdrowotne. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (treść tych przepisów przytoczona została w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji). Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. ( sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec Skarżącego. Organy orzekające wskazały, że w dalszym ciągu Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w K. prowadzi postępowanie egzekucyjne z wniosku P. celem wyegzekwowania należności zasądzonej wyrokiem Sądu Rejonowego w K., a nadto wobec Spółki nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania należności ZUS. Stąd też nie można uznać, że zachodzą przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - ZUS. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego, polegającej choćby na dokonaniu spłaty części zadłużenia, Skarżący może ponownie wystąpić do ZUS z wnioskiem o umorzenie pozostałych należności, bądź np. tylko odsetek od zaległości. W ewentualnym nowym postępowaniu będą mogły być poddane stosownej ocenie działania i starania Skarżącego podjęte w celu spłaty zadłużenia, z uwzględnieniem jego aktualnej sytuacji finansowej. Jednocześnie należy zwrócić uwagę na fakt, iż w przypadku należności pracowniczych nie ma zastosowania art. 28 ust. 3a, który pozwala w uzasadnionych przypadkach na umorzenie należności ZUS nawet przy braku ich całkowitej nieściągalności , gdyż ta możliwość jest zastrzeżona wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia . Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.