V SA/Wa 1669/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2015 r. sprawy ze skargi I. S.A. w K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia ... stycznia 2015 r. nr ... w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez I. S.A. z siedzibą w K. (dalej: Skarżący, Podatnik) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Ministra Finansów z dnia ... stycznia 2015 r. znak ... w sprawie utrzymania w mocy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej W K. z dnia ... stycznia 2014 r. Nr ... o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. prowadził egzekucję do majątku I. S.A. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat K. – N. H., obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społecznych oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały doręczone spółce w dniu 31.10.2010r. Ponieważ egzekucja administracyjna należności pieniężnych wynikających z przedmiotowych tytułów wykonawczych prowadzona przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K., uprawnionego na podstawie art. 19 § 4 u.p.e.a. do stosowania niektórych środków egzekucyjnych, okazała się bezskuteczna, za pismem z dnia 14.11.2013r. tytuły wykonawcze zostały przekazane do Naczelnika M. Urzędu Skarbowego w K. celem dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przekazane tytuły wykonawcze zostały opatrzone nowymi numerami: tytułom o numerach od ... przyporządkowano kolejne numery z zakresu ..., tytułom o numerach ... przyporządkowano kolejne numery z zakresu od ...), tytułom o numerach od ...przyporządkowano kolejne numery z zakresu .... W dniu 02.12.2013r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku w Banku ... S.A. Zawiadomienie o zajęciu doręczono zobowiązanej spółce w dniu 06.12.2013r. oraz dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 04.12.2013r. Pismem z dnia 13.12.2013r. I.S.A. wystąpiła do Naczelnika M. Urzędu Skarbowego w K. z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu spółka podnosiła, iż tytułu wykonawcze o numerach ... nie zostały spółce doręczone. Tytuły wykonawcze nr ... obejmują należności za okres 03.2000r. i 04.2000r., które uległy przedawnieniu. Należności objęte pozostałymi tytułami wykonawczymi ... (67 tytułów wykonawczych), zostały przez spółkę zapłacone w dniach 10-12.12.2013r. Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia ...01.2014r., nr ... odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika M. Urzędu Skarbowego w K. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia ...03.2013r. wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat K. – N. H. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał, że podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności, tj. niedoręczenie odpisów tytułów wykonawczych, przedawnienie części egzekwowanych obowiązków oraz ich wykonanie w pozostałej części nie stanowią szczególnie uzasadnionych przypadków przemawiających za wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego. Skarżący pismem z dnia ...01.2014r. wniósł zażalenie na postanowienie Dyrektora IS w K., w uzasadnieniu zażalenia wskazano, iż okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego stanowią zbieg niekorzystnych zdarzeń z przeszłości (przełom lat 1999 i 2000), kiedy to spółka nie otrzymała pełnej zapłaty za pracę na obiektach ... i utraciła majątek w wyniku kradzieży wyposażania i środków produkcji z magazynu. Postanowieniem z dnia ...01.2015r., nr ... Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia ...01.2014r., nr ... W uzasadnieniu Minister wskazał, że organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia, istota uznania administracyjnego wyraża się bowiem w tym, że może on, ale nie musi wstrzymać postępowania egzekucyjnego, nawet w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek uzasadniających to wstrzymanie. Wstrzymanie postępowania egzekucyjnego zależy zatem od uznania organu nadzoru i ogranicza się do szczególnie uzasadnionych wypadków, za które uznaje się zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, okoliczności, na które zobowiązany nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania (np. w wypadku klęski żywiołowej, pożaru, itp.). Wskazał, że wprawdzie podnoszona przez Skarżącego we wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego okoliczność związana z trudną sytuacją finansową związaną z kradzieżą wyposażenia i środków produkcji z magazynu spółki zasługiwała na poważne potraktowanie, to nie mogła ona jednak stanowić podstawy do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Tego rodzaju okoliczności nie można przypisać charakteru szczególnie uzasadnionego przypadku, gdyż wielu podatników znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z różnych przyczyn, a mimo to uiszcza ciążące na nich obowiązki. W związku z powyższym organ nadzoru stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Organ ponadto dodał, iż nie bez znaczenia jest również fakt, że instytucja wstrzymania postępowania egzekucyjnego powoduje przesunięcie w czasie zapłaty należnego zobowiązania podatkowego, co zwiększa kwotę zadłużenia poprzez wzrost odsetek za zwłokę i wpływa na pogorszenie sytuacji finansowej zobowiązanego. W skardze z dnia 28.02.2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Finansów z dnia ...01.2015r., nr ..., I.S.A. twierdzi, że nie zgadza się ze stanowiskiem przedstawionym w tym postanowieniu i uważa je za błędne i sprzeczne z istotą unormowania zawartego w przepisie art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jego podstawowym celem jest bowiem możliwość uwzględnienia w toku postępowania egzekucyjnego zaistniałych indywidualnych okoliczności, jakie dotknęły stronę, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiących odstępstwo od zasady możliwie najszybszego wykonania zobowiązania, co uzasadnione jest chociażby z uwagi na koszty postępowania egzekucyjnego. Te indywidualne okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie tego przepisu muszą mieć charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. W opinii Strony skarżącej trudno pojąć, dlaczego kradzież mienia, która dotknęła Spółkę za takie wyjątkowe zdarzenie w opinii Ministra Finansów nie może być uznane. Zdaniem I. S.A.- Minister Finansów rozpatrując zażalenie nie wziął pod uwagę tego zdarzenia, uznając je za nie mające wpływu dla dalszego działania Spółki, a to właśnie ten moment był przełomowym w powstaniu zadłużenia. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, które miało wpływ na wynik sprawy, nie naruszyły również przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli było postanowienie wydane na podstawie przepisu art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, ze zm., dalej jako u.p.e.a.). Zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną, tj. organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji, mogą w szczególnie uzasadnionych przypadkach wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1419/99 (LEX nr 47230) z istoty tego przepisu wynika, że wstrzymanie egzekucji zależy od uznania organu nadzoru i ogranicza się do szczególnie uzasadnionych wypadków. Uznanie administracyjne to przyznanie organom administracji możliwości wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie, rozwiązań, zgodnie z celami w ustawie określonymi. Oznacza to, że organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia. Istota uznania administracyjnego wyraża się bowiem w tym, że może on, ale nie musi, wstrzymać czynności egzekucyjne nawet w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek uzasadniających to wstrzymanie. Sąd nie jest zatem władny nakazać organowi nadzoru podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści w sytuacji kiedy ten nie przekroczył ram uznania administracyjnego, a w szczególności prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko. Wstrzymanie czynności egzekucyjnych w ramach uznania administracyjnego jest związane z pojęciem nieostrym - "szczególnie uzasadniony przypadek". Organ dysponuje więc pewnym zakresem swobody w odniesieniu zarówno do wykładni tego pojęcia, jak i oceny sytuacji faktycznej. Jeżeli stwierdzi wystąpienie przypadków mieszczących się w hipotezie normy, będzie mógł zastosować uznanie. Jeżeli jednak nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadającej użytemu pojęciu wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie przez ten organ uznania administracyjnego. Oznacza to, że w takim przypadku organ nie będzie dysponował wyborem, tylko decyzja będzie miała charakter związany. Innymi słowy, w sytuacji kiedy organ stwierdzi, że w sprawie brak "szczególnie uzasadnionego przypadku", przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero stwierdzenie przez organ zaistnienia powyższej przesłanki powoduje konieczność rozważenia, czy należy wstrzymać czynności egzekucyjne. Zatem to organ nadzoru decyduje czy w konkretnym stanie faktycznym należało uznać, iż tego rodzaju "szczególnie uzasadniony przypadek wystąpił" oraz czy uzasadniał ocenę o dopuszczalności wstrzymania czynności egzekucyjnej lub postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez nadzorowany organ. W niniejszej sprawie, organy prawidłowo przyjęły, że wskazana przez Skarżącego okoliczność nie ma charakteru "szczególnie uzasadnionego przypadku", gdyż za taki może być uznana tylko taka sytuacja, spowodowana określonymi czynnikami na których wystąpienie Skarżący nie miałby wpływu, niezależnie od sposobu jego postępowania, mająca charakter losowy (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2432/04, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). "Szczególny" w rozumieniu potocznym oznacza bowiem "odznaczający się czymś osobliwym, zwracający czymś uwagę; niezwykły, wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny" (por. Uniwersalny słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, t. IV, s. 638). W związku z powyższym należało podzielić stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, że w niniejszej sprawie szczególne okoliczności przemawiające za wstrzymaniem czynności egzekucyjnych, w celu wykonania nałożonego obowiązku, nie miały miejsca. Za taką okoliczność nie można bowiem uznać niekorzystnych zdarzeń z przeszłości (trudności finansowe z przełomu lat 1999-2000) oraz kradzieży (która również miała miejsce w tym okresie). Zdarzenia te nie mogą być uznane za czynnik losowy, niezależny od sposobu postępowania zobowiązanego, mający wpływ na bieg przedmiotowego postępowania egzekucyjnego i uzasadniający wstrzymanie tego postępowania. A tylko w takim przypadku możliwe byłoby wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Sąd rozpoznające niniejszą sprawę podziela ten pogląd. Uzasadnienia postanowień zapadłych w sprawie, choć odmienne od oczekiwań Strony skarżącej, nie naruszają prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może zatem nakazać organowi nadzoru podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści, gdy uzasadnienie postanowienia odmawiającego wstrzymania postępowania egzekucyjnego sporządzono w sposób należyty, a organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Należy też nadmienić, że egzekucja ze swej istoty jest dolegliwa dla osoby, wobec której jest prowadzona, niemniej jednak organy nadzoru w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie mogą badać, czy egzekucja jest zasadna czy też nie. Skoro w niniejszej sprawie organy administracji w sposób należyty uzasadniły swe rozstrzygnięcia, dokonując analizy podnoszonych przez Skarżącego okoliczności, postępowanie przeprowadziły zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, przedstawiając stan faktyczny i wyjaśniając przesłanki, jakimi kierowały się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, Sąd - kierując się treścią art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. - nie znalazł podstaw do wyeliminowania wydanych w sprawie postanowień. Tym samym po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdza, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na jakie wskazywał w swojej skardze Skarżący, w jak również przepisów postępowania administracyjnego, w tym zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.