V SA/Wa 1671/10

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia .. maja 2010 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych p o s t a n a w i a: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W., 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący złożył - na urzędowym formularzu PPF – wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu oświadczył, iż jego emerytura po ... latach ciężkiej pracy jest za mała, żeby można było z niej opłacać urzędników. Żona jest po ciężkiej, poważnej operacji oczu i wymaga dalszego leczenia. Skarżący nie ma wyboru jak prosić o pomoc prawną. Ponadto skarżący wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wyłącznie z żoną, posiada dom o pow. ... m² (współwłasność), nie posiada innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Dochody skarżącego i jego małżonki ze świadczeń emerytalnych wynoszą brutto ... zł. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżący wskazał, iż wraz z żoną nie posiadają rachunków bankowych, emerytury przynosi listonosz. Na leki wydają miesięcznie ... zł, kupno ubrań zredukowali do minimum, przez cały rok odkładając co miesiąc zbierają na opał, podatek od nieruchomości, ubezpieczenie domu, na wyżywienie wydają to co zostanie po opłaceniu wszystkich rachunków. Skarżący posiada samochód osobowy, którym wozi żonę na rehabilitację. Część domu zajmuje syn z rodziną, więc opłaty za prąd, gaz, wodę i śmieci płacą po połowie. Dodatkowo skarżący nadesłał potwierdzenia wypłat świadczeń emerytalnych na łączną kwotę ... zł, rachunki: za prąd – ... zł, wodę – ... zł, wywóz śmieci – ... zł, zakup opału – ... zł, potwierdzenie ubezpieczenia domu (... zł) i samochodu (... zł) oraz zapłaty podatku od nieruchomości (... zł). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Z uwagi na wyjątkowy charakter prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. W sytuacji, gdy strona posiada jakiekolwiek środki majątkowe lub finansowe powinna partycypować w kosztach postępowania. Jednocześnie zakres w jakim zostaje przyznane prawo pomocy zależy od rzeczywistej potrzeby, która podlega ocenie przy uwzględnieniu możliwości finansowych strony. W związku z powyższym zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono z uwzględnieniem obciążeń finansowych, jakie byłby zobowiązany ponieść w toczącym się postępowaniu oraz jego możliwości finansowych. Biorąc powyższe pod uwagę oraz kierując się celem instytucji prawa pomocy jakim jest zapewnienie stronie dostępu do sądu należało uznać, iż wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, nie jest natomiast zasadny w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący oraz jego małżonka uzyskują dochody ze świadczeń emerytalnych w wysokości około ... zł i nie mają nikogo na utrzymaniu. Prowadzą sami gospodarstwo domowe, jednakże koszty utrzymania domu dzielą na pół z synem, który zamieszkuje z nimi wraz z rodziną. Zatem wskazać należy, iż zgodnie z oświadczeniem miesięczne koszty utrzymania domu wynoszą - dla skarżącego i jego żony – około ... zł. Na leki wydają ... zł miesięcznie. Wysokość dochodów z uwzględnieniem wskazanych, ale niezbędnych kosztów utrzymania, daje możliwość poniesienia przewidywanych kosztów sądowych, które w przedmiotowej sprawie nie są wysokie. Na obecnym etapie postępowania skarżący byłby zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości ... zł. Na podstawie przesłanych przez skarżącego dokumentów stwierdzić należy, iż pomimo ciężkiej sytuacji finansowej na jaką wskazuje skarżący nie wszystkie środki finansowe znajdujące się w dyspozycji jego rodziny są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne). Zatem ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego nie spowodowałoby uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Skarżący ujawnił w swoim oświadczeniu posiadanie majątku ruchomego w postaci m.in. samochodu. Nie można uznać za niezbędny koszt utrzymania wydatków związanych z zakupem i eksploatacją samochodu tj. rejestracją, naprawą, ubezpieczeniem itp. Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Podsumowując wskazać należy, iż dochód gospodarstwa domowego skarżącego, w którym pozostają dwie osoby nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Wskazane powyżej okoliczności, świadczą natomiast o tym, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć koszty sądowe. Porównując natomiast jego sytuację majątkową z obciążeniem finansowym wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.