V SA/Wa 1674/10

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. R. i P. O. – wspólników "D." spółki cywilnej na decyzję Ministra Finansów z dnia ... maja 2010 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej oraz rozłożenia należności na raty postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; Skarżący – J. R. – wspólnik spółki cywilnej "D." złożył wniosek na urzędowym formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Finansów z dnia ... maja 2010 r. W uzasadnieniu wskazał, iż nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Ponosi duże koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej jak i rolniczej oraz duże koszty utrzymania rodziny. Wydatki za ostatni kwartał wyniosły ... zł (miesięcznie ... zł) w tym wydatki na prąd, wodę i wywóz ścieków, gaz, wyżywienie, ubranie, środki czystości, media, ubezpieczenia, koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego – zakup oprysków, nawozów sztucznych i paliwa, podatek od nieruchomości i inne wydatki. We wspólnym gospodarstwie domowym skarżący pozostaje z żoną i dwójką dzieci, zamieszkują w domu o pow. ...m². Skarżący posiada nieruchomość rolną o pow. ... ha oraz jest współwłaścicielem s. "D. ". Nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, poza ciągnikiem I. rok prod. .... Osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie osiągają żadnych dochodów, skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej od początku roku 2010 do 30 czerwca 2010 r. poniósł stratę w wysokości ... zł. Ponadto skarżący oświadczył, iż rodzina zostaje na jego wyłącznym utrzymaniu, jedna z córek pozostaje pod stałą opieką neurologiczną z czym wiążą się duże koszty leczenia i rehabilitacji. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżący wskazał, iż nie posiada samochodu osobowego, otrzymuje dopłaty do gruntów rolnych – w roku 2009 – ... zł, a jego dotychczasowy dochód z gospodarstwa wyniósł ze sprzedaży ... – .... zł. Skarżący wskazał, iż środki finansowe na utrzymanie własne i rodziny czerpie z prowadzonej działalności gospodarczej oraz prowadzonego gospodarstwa rolnego, a w złożonym oświadczeniu napisał, że spółka w ostatnim okresie nie uzyskała dochodu, w maju i lipcu 2010 r. dochód był tak niski, że nie wystąpiła zaliczka na podatek dochodowy, nie oznacza to, że spółka nie posiada zasobów majątkowych pozwalających utrzymać płynność finansową. Skarżący wraz z rodziną zamieszkuje w domu użyczonym przez panią ... i ponosi koszty utrzymania domu wraz z opłatami. Do dodatkowego oświadczenia skarżący załączył m.in. decyzje w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych, rachunki za media, umowę użyczenia domu, deklaracje podatkowe, wyciągi z księgi przychodów i rozchodów spółki "D." oraz wyciągi z rachunków bankowych – osobistego rachunku skarżącego oraz rachunku bankowego spółki "D.". Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany (solidarnie ze swoim wspólnikiem) składa się wpis od skargi w wysokości 200 zł (zgodnie z §2 ust.6) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a uiszczenie kwoty 200 zł wpisu od skargi nie stanowi dla niego bariery w dostępie do Sądu. Zauważyć należy, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą dużych rozmiarów w postaci s., jak również gospodarstwo rolne, z którego uzyskuje dochody (sprzedaż płodów rolnych) oraz uzyskuje dopłaty do gruntów rolnych. Z nadesłanego zeznania o wysokości osiągniętych dochodów wynika, iż w 2009 r. skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał dochody w wysokości ponad ... zł tj. około ... zł miesięcznie. Taka wysokość dochodów w rodzinie skarżącego, składającego się z 4 osób, z uwzględnieniem wskazanych kosztów związanych z utrzymaniem rodziny oraz prowadzeniem gospodarstwa rolnego (tj. około ... zł) nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przyznania prawa pomocy nie uzasadnia również fakt, iż na koniec czerwca skarżący w działalności gospodarczej poniósł stratę w wysokości ... zł. (v. wyciąg z podatkowej księgi spółki "D."). Jak sam skarżący przyznał strata powoduje, iż brak jest dochodu do opodatkowania, ale spółka "D." z uwagi na zasoby majątkowe funkcjonuje bez zarzutu i ma płynność finansową. Ponadto wskazać należy, iż na koniec lipca dochód spółki od początku roku wyniósł ... zł. Stan majątkowy spółki potwierdzają również nadesłane wyciągi z rachunku bankowego, z których wynika, iż na koniec sierpnia 2010 r. zgromadzono na nim środki finansowe w wysokości ... zł. Ponadto na osobistym rachunku bankowym skarżącego znajdują się środki finansowe w wysokości ponad ... zł (stan na dzień ... sierpnia 2010 r.). Mając powyższe na uwadze nie można było uznać, iż wnioskujący oraz jego rodzina należą do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby. Wskazane powyżej okoliczności świadczą natomiast o tym, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć koszty sądowe, które w przedmiotowej sprawie nie są wysokie. Skoro zatem uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.