V SA/Wa 1674/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Olga Żurawska- Matusiak, , Protokolant sekr. sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi J. R. i P. O. – wspólników spółki cywilnej "D." w Ł. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej oraz rozłożenie należności na raty Oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] września 2006r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. nałożył na J.R. i P. O. wspólników Spółki Cywilnej "D." (dalej: "skarżący") karę pieniężną w wysokości [...] zł w związku z przystąpieniem przez skarżących do użytkowania stacji tankowania pojazdów gazem płynnym propan butan bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie. W dniu [...] października 2006 r. do Urzędu Wojewódzkiego w L. wpłynął wniosek skarżących o umorzenie kary pieniężnej w całości. W dniu [...] listopada 2006 r. skarżący wnieśli natomiast o zawieszenie postępowania w sprawie wniosku o umorzenie należności, w związku z zaskarżeniem przez nich postanowienia wymierzającego karę pieniężną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. Postanowieniem z [...] grudnia 2006 r. zawieszono postępowanie administracyjne zgodnie z wnioskiem skarżących, a decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Wojewoda L. umorzył postępowanie w sprawie umorzenia należności, ponieważ skarżący nie złożyli w terminie wniosku o jego podjęcie. W dniu [...] grudnia 2009r. skarżący ponownie zwrócili się o umorzenie lub rozłożenie na raty należności z tytułu nałożonej kary pieniężnej. W uzasadnieniu wskazali na swoją trudną sytuację osobistą i majątkową oraz zobowiązania finansowe spółki. W odpowiedzi na pismo Wojewody L. skarżący zaproponowali rozłożenie spłaty kary pieniężnej traktowanej jako zaległość podatkowa na 10 lat. W piśmie z dnia [...] marca 2010 r. wnieśli też o nienaliczanie odsetek od wymierzonej kary za okres toczącego się postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2010r. o nr [...] Wojewoda L. odmówił umorzenia skarżącym kary pieniężnej i nienaliczania odsetek od wymierzonej kary pieniężnej oraz rozłożył zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami i opłatą prolongacyjną na 120 rat miesięcznych, z terminem płatności pierwszej raty od [...] kwietnia 2010 r. W uzasadnieniu swojej decyzji przedstawił sytuację osobistą i majątkową wspólników i porównał uzyskiwane dochody oraz ponoszone wydatki. Na tej podstawie uznał, że osiągane dochody oraz posiadany przez skarżących majątek (indywidualny i spółki) nie dają podstaw do umorzenia należności. W ocenie organu administracji umorzenia kary pieniężnej nie uzasadnia ani ważny interes podatnika ani interes publiczny. Organ powołał art. 54 § 1 pkt 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej: "ord.pod." i stwierdził, że wniosek o nienaliczanie odsetek od wymierzonej kary za okres toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego nie jest zasadny, ponieważ postępowanie administracyjne w sprawie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w kwocie [...] zł nie zostało zawieszone z urzędu, ale na wniosek strony. Ponadto stwierdził, że działalność prowadzona przez skarżących nie kwalifikuje się do udzielenia ulgi w ramach pomocy de minimis. Uznał, że spłata należności w miesięcznych ratach w zaproponowanym 10-letnim okresie spłaty nie wpłynie na ograniczenie działalności spółki, a jedynie jednorazowa spłata nałożonej kary mogłaby być uciążliwa i zagrażać modernizacji firmy oraz znacząco zwiększyć jej zadłużenie. Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. (data nadania) skarżący odwołali się od decyzji wydanej w pierwszej instancji wnosząc o jej uchylenie w całości albo przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ocenie skarżących nienaliczanie odsetek za zwłokę jest zasadne, z powodu przeciągającego się postępowania sądowego. Wnieśli również o umorzenie opłaty prolongacyjnej, ponieważ nie są w stanie jej zapłacić. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Minister Finansów (dalej: "organ") uchylił decyzję wydaną w pierwszej instancji w zakresie dotyczącym niezastosowania art. 67b § 1 pkt 2 ord.pod. i orzekł o zastosowaniu w sprawie art. 67b § 1 pkt 2 ord.pod. w zakresie udzielenia skarżącym pomocy de minimis oraz utrzymał w mocy decyzję w pozostałym zakresie. Podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji opisał sytuację osobistą i majątkową skarżących i dokonał jej analizy pod kątem przesłanek w postaci ważnego interesu społecznego lub interesu publicznego. Organ odwoławczy nie zgodził się natomiast ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, który udzielając ulgi w spłacie zobowiązania nie uznał jej za formę pomocy de minimis. Organ drugiej instancji ocenił więc wniosek pod kątem przesłanek udzielenia pomocy publicznej i stwierdził, że udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na 120 rat zapłaty należności stanowi pomoc de minimis. Minister obliczył również wartość pomocy de minimis, którą uzyskał skarżący na podstawie decyzji Wojewody w sprawie rozłożenia na raty zapłaty kary pieniężnej. Minister dodał, że organ, który udziela pomocy publicznej (Wojewoda L.) był obowiązany do wydania beneficjentowi (w niniejszej sprawie skarżącym) zaświadczenia stwierdzającego, że udzielona pomoc publiczna jest pomocą de minimis. Odnosząc się do wniosku o odstąpienie od naliczania opłaty prolongacyjnej wskazał, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od jej naliczania wymienione w art. 57 § 5 i § 6 ord.pod. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając jej naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 ord.pod. poprzez odmowę umorzenia opłaty prolongacyjnej i odsetek, pomimo że powstały one na skutek trwającego postępowania sądowego oraz istnienia w sprawie okoliczności uzasadniających ich umorzenie. Ponadto skarżący zarzucili naruszenie art. 7 kpa, art. 107 § 2 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego skutkujące przyjęciem przez organ odwoławczy, że skarżący są w stanie zapłacić odsetki i opłatę prolongacyjną. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że decyzje dotyczące ulg, z jakimi mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, podejmowane są przez organy administracyjne w trybie art. 67a ord.pod. i należą do rozstrzygnięć podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Jak wynika z art. 59g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 Nr 243, poz. 1623) do kar wymierzanych w związku z ustalonymi nieprawidłowościami w zakresie prowadzenia budowy zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organu podatkowego (...) przysługują wojewodzie. Zgodnie z art. 67a § 1 ord.pod., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, odroczyć lub rozłożyć na raty zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę. Na podstawie art. 67b §1pkt 1 i pkt 2 ord.pod. organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które nie stanowią pomocy publicznej jak również takich, które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. Ustawodawca, używając zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu administracyjnego w omawianym zakresie ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla wnioskodawcy sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. Organ może – ale nie musi – udzielić ulgi, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje organu do jej zastosowania. Tym samym, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracyjnego. Sąd ma obowiązek zbadać natomiast czy zaskarżona decyzja została wydana po dokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego, przy zastosowaniu właściwych w sprawie przepisów prawa. Ustalenie zatem w toku postępowania administracyjnego, czy istnieją przyczyny z art. 67a ord.pod., które uzasadniałyby ewentualne umorzenie odsetek i opłaty prolongacyjnej stanowi konieczną przesłankę do rozważenia tej kwestii przez organ, ale jak już wyżej wskazano, samo przez się nie zobowiązuje właściwego organu administracyjnego do wydania decyzji pozytywnej dla wnioskodawcy. W niniejszej sprawie skarżący wnieśli o udzielenie ulgi w spłacie należności pieniężnej poprzez jej umorzenie albo rozłożenie na raty oraz nienaliczanie odsetek od zaległości podatkowej oraz opłaty prolongacyjnej. Skarżący zaproponowali rozłożenie spłaty należności na 10-lat. Organ podatkowy odmówił umorzenia kary pieniężnej oraz nienaliczania odsetek i uznał za uzasadnione rozłożenie spłaty kary pieniężnej na dziesięcioletni okres, naliczając odsetki oraz opłatę prolongacyjną. Skarżący zakwestionowali podjęte rozstrzygnięcie w zakresie konieczności zapłaty odsetek i opłaty prolongacyjnej, z uwagi na trudną sytuację materialną oraz przyczynę powstania odsetek, jaką w ich ocenie było przedłużające się postępowanie sądowoadministracyjne. Sąd uznał, że wskazane w skardze zarzuty nie są uzasadnione. Organy ustaliły sytuację osobistą i majątkową skarżących, wzięły pod uwagę stan majątkowy spółki, porównały uzyskane informację z wysokością nałożonej kary pieniężnej oraz dokonały oceny stanu faktycznego pod kątem wskazanych w art. 67a ord.pod. przesłanek udzielenia ulg w spłacie należności. W ocenie Sądu w toku postępowania organy administracji podjęły niezbędne działania celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oceniły okoliczności faktyczne, które mogły wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny uzasadniający udzielenie ulg, przytoczyły treść przepisów uzasadniających przedmiotowe umorzenie wraz z wyjaśnieniem charakteru instytucji umorzenia należności publicznoprawnych w kontekście sytuacji materialnej skarżących. Oceniając przedstawione dowody w postępowaniu administracyjnym nie przekroczono zasady swobodnej oceny dowodów. Odmawiając umorzenia kary pieniężnej, odsetek i opłaty prolongacyjnej organy administracji przekonująco i zgodnie z obowiązującymi przepisami uzasadniły podjęte rozstrzygnięcie. W związku z powyższym Sąd nie podziela zarzutu skarżących, że organy podatkowe naruszyły przepis art. 67a § 1 pkt 3 ord.pod., a w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego. Organy nie naruszyły również art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ w zaskarżonych decyzjach wskazano fakty, które organy uznały za udowodnione, dowody, na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności. Sąd za chybiony uznał zarzut skargi dotyczący nieumorzenia odsetek i opłaty prolongacyjnej, pomimo że, jak twierdzą skarżący, powstały one w konsekwencji długotrwałego postępowania sądowego. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący złożyli wniosek o umorzenie kary pieniężnej, a następnie wnieśli o zawieszenie postępowania w związku z toczącym się postępowaniem sądowym. Wskazać więc należy, że organy prawidłowo wyjaśniły, że postępowanie administracyjne w sprawie wniosku o umorzenie należności mogło się toczyć niezależnie od postępowania sądowego w sprawie nałożenia na skarżących kary pieniężnej, w związku z przystąpieniem do użytkowania stacji tankowania pojazdów gazem płynnym propan butan bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie. Ponadto, pomimo zapadłego w sprawie wyroku Sądu, skarżący nie złożyli wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, czego skutkiem było umorzenie postępowania w sprawie ich wniosku. Jak zaznaczyły organy, na podstawie art. 54 § 1 pkt 4 ord.pod. odsetek za zwłokę nie nalicza się tylko w przypadku, gdy postępowanie administracyjne zostało zawieszone z urzędu – co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Badając wydane decyzji pod kątem ich zgodności z prawem, Sąd zauważył uchybienie w zakresie prawidłowości treści rozstrzygnięcia podjętego przez organ drugiej instancji. Organ ten bowiem uchylił decyzję wydaną w pierwszej instancji w zakresie dotyczącym niezastosowania art. 67b § 1 pkt 2 ord.pod. i orzekł o zastosowaniu w sprawie art. 67b § 1 pkt 2 ord.pod. w zakresie udzielenia skarżącym pomocy de minimis oraz utrzymał w mocy decyzję w pozostałym zakresie. Takie rozstrzygnięcie nie odpowiada dyspozycji art. 138 kodeksu postępowania administracyjnego. Z przepisu tego wynika, że organ odwoławczy utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, bądź uchylając tę decyzję umarza postępowanie w pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Skoro organ odwoławczy uznał, że podziela stanowisko wyrażone w decyzji wydanej w pierwszej instancji powinien wydać decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie, co do którego skarżący wniósł odwołanie. Rozważania, czy udzielona pomoc ma charakter pomocy de minimis organ odwoławczy powinien umieścić wyłącznie w uzasadnieniu decyzji korygując co najwyżej jej podstawę prawną. Przedmiotem postępowania administracyjnego był bowiem wniosek o umorzenie albo rozłożenie na raty należności pieniężnej. Skarżący nie występowali o określenie charakteru udzielonej pomocy, ani też nie występowali o wydanie zaświadczenia, że są beneficjentami pomocy de minimis. Ustalenia poczynione przez organ w tym zakresie miały więc charakter poboczny wobec zasadniczego przedmiotu postępowania administracyjnego (wniosku o umorzenie albo rozłożenie na raty). To zasadnicze postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a wydane decyzje nie naruszały prawa. Dlatego też Sąd uznał, iż podjęte rozstrzygnięcie, choć nie w pełni prawidłowe, nie miało charakteru istotnego naruszenia, mającego wpływ na wynik sprawy, a tylko tego typu naruszenie – zgodnie z art. 145 § 1 c prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – daje podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając na względzie powyższe, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził istotnych naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę – jako niezasadną – oddalił. ----------------------- 6