V SA/Wa 1679/10

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2010r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia; postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskiem z 14 lutego 2011r. Skarżący wystąpił na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku, jako fakty z których wynika, iż wniosek jest zasadny wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, utrzymuje się ze świadczeń emerytalnych swojego w wysokości 600 złotych netto i żony w wysokości 600 złotych netto. Oświadczył, iż posiada dom o powierzchni 100 m2 oraz jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 37,9949 ha, którą przekazał w bezpłatną dzierżawę. Innych nieruchomości oraz oszczędności pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych nie posiada. Wyjaśnił, iż jest zadłużony na kwotę ponad 20 tys. złotych oraz że ponosi znaczne koszty leczenia swojego i żony. Wskazał również, że miesięcznie ponosi następujące wydatki: wyżywienie – 700 złotych, lekarstwa 380 złotych, dojazdy do lekarzy i specjalistów – 230 złotych, podatek, gaz, opał, energia elektryczna w łącznej wysokości 460 złotych. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 25 lutego 2011 r. wezwano Skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W odpowiedzi na powyższe, Skarżący złożył pismo procesowe z 10 marca 2011r. w którym zmodyfikował poprzednie oświadczenia i wskazał, iż miesięcznie ponosi wydatki na wyżywienie w wysokości 250 złotych oraz 40 złotych na środki czystości. Ponownie potwierdził, że ponosi znaczne koszty leczenia (lekarstwa i opieka specjalistyczna). Wyjaśnił, że wraz z żoną nie posiadają oszczędności pieniężnych, lokat, majątku ruchomego, nie otrzymują również pomocy finansowej od rodziny, osób trzecich oraz dopłat do gruntów rolnych (gospodarstwo przekazali w dzierżawę). Podał również, że zadłużenie, które posiada powstało z tytułu zakupu pasz, zboża do siewu i nawozów. Do pisma załączył odcinki emerytur w kwocie po 615,84 złotych, dokumenty dotyczące ponoszonych wydatków, zaświadczenie z 11 lutego 2011r. wskazujące, iż skarżący wydzierżawił posiadane gospodarstwo zgodnie z wymogami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przedmiotem skargi J. K. jest decyzja odmawiające umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, zatem Skarżący jest z mocy ustawy zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, co oznacza że koszty te obciążają budżet państwa, a jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Zauważyć należy, iż Skarżący nie był wzywany do uiszczenia wpisu od skargi. W związku z tym, że ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera normy, która pozwalałaby umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia z mocy ustawy z obowiązku ich ponoszenia, postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pomocy prawnej z urzędu zauważyć należy, iż zgodnie z art. 262 ustawy p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Zasadność wniosku Skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia Wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Mając powyższe na uwadze oraz fakt, iż rodzina Skarżącego uzyskuje miesięczny dochód w łącznej wysokości ok. 1230 złotych netto należało uznać, iż Skarżący wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W przytoczonych okolicznościach Skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Ponadto wzięto pod uwagę, iż Wnioskodawca nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.