V SA/Wa 1680/06

WyrokWSA w Warszawie2007-04-12

Skład orzekający: Ewa Jóźków, Barbara Mleczko - Jabłońska, Joanna Gierak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Celnej prawidłowo uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia klasyfikacji taryfowej i określenia kwoty cła, uznając, że Naczelnik Urzędu naruszył przepisy o właściwości, podczas gdy postępowanie toczyło się z urzędu w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Dyrektor Izby Celnej błędnie zastosował przepis art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej, uchylając decyzję Naczelnika Urzędu Celnego. Naczelnik Urzędu był właściwy do prowadzenia postępowania w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego, które toczyło się z urzędu, a nie w przedmiocie wniosku o zwrot należności celnych. Właściwość Dyrektora Izby Celnej dotyczy rozpatrzenia wniosku o zwrot należności celnych, a nie oceny zgłoszenia celnego w postępowaniu wszczętym z urzędu.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o zwrot należności celnych dotyczący zgłoszenia celnego z 2000 r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej klasyfikacji taryfowej i określenia kwoty cła, a następnie umorzył to postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu upływu 3 lat od przyjęcia zgłoszenia celnego. Dyrektor Izby Celnej uchylił decyzję Naczelnika Urzędu, uznając, że naruszył on przepisy o właściwości, i umorzył postępowanie. Spółka wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Asesor Sądowy WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi P. C. G. B. P. Sp. z o. o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) sierpnia 2006 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia klasyfikacji taryfowej i określenia kwoty cła 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z (...) marca 2006 r. nr (...), 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz P.-C. G. B. P. Spółki z o.o. w W. kwotę 740 (siedemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi firmy P.-C. G.B.P.Spółki z o.o. z siedzibą w W. (dalej Spółka P.-C.) jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z (...) sierpnia 2006 r. nr (...) uchylająca decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z (...) marca 2006 r. - o umorzeniu postępowania wszczętego z urzędu w sprawie ustalenia prawidłowej klasyfikacji towarowej i określenia prawidłowej kwoty cła dla towarów zgłoszonych do odprawy celnej w dniu (...) września 2000 r.- i umarzająca postępowanie wszczęte z urzędu postanowieniem z (...) stycznia 2006 r. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. W dniu (...)września 2000 r. Spółka P.-C. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, towar określony jako koncentrat P. C. i P. L., deklarując dla tego towaru kod PCN 2106 90 55 0 i stawkę celną w wysokości 20% wartości celnej towaru. Zgłoszenie celne zostało przyjęte jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i § 2 Kodeksu celnego, co z mocy prawa spowodowało objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną -wg kodu Taryfy celnej podanego przez zgłaszającą Spółkę- oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego wg wnioskowanej stawki celnej. Pismem z 21 kwietnia 2005 r. Spółka P.-C., powołując się na przepis art. 246 § 2 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, art. 73 ust. 1 ustawy z 10 marca 2004 r. Prawo celne oraz art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, zwróciła się do Dyrektora Izby Celnej w W. o zwrot należności celnych 5 § 5 wynikających z przedmiotowego zgłoszenia celnego z uwagi na fakt, że w chwili uiszczenia należności celnych wynikających z wymienionego zgłoszenia celnego kwota cła nie była prawnie należna. Postanowieniem z (...)stycznia 2006 r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie ustalenia prawidłowej klasyfikacji taryfowej i określenia prawidłowej kwoty cła dla towarów zgłoszonych do odprawy celnej przedmiotowym zgłoszeniem celnym, po czym zwrócił się do strony o przedstawienie wszelkich dowodów mogących mieć znaczenie w sprawie, a w szczególności tych, które umożliwią uwzględnienie art. 246 § 6 Kodeksu celnego, tj. wydanie decyzji dot. przedmiotowego w sprawie zgłoszenia celnego po upływie 3 lat od jego przyjęcia, pomimo zapisu z art. 65 § 5 Kodeksu celnego. W odpowiedzi Spółka P.-C. wyjaśniła, iż złożenie wniosku o zwrot cła w 2005 r. spowodowane było oczekiwaniem na otrzymanie od P.-C. I. faktur korygujących, stanowiących niekwestionowany dowód na to, że rzeczywisty stan importowanego towaru w pełni uzasadniał zastosowanie klasyfikacji taryfowej wynikającej z WIT wydanych przez Prezesa GUC dla poszczególnych preparatów wchodzących w skład koncentratów. Decyzją z (...)marca 2006 r., wydaną na podstawie art. 207, art. 208 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), oraz w oparciu o przepis art. 262 i art. 65 § 5 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) w zw. z art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. Nr 68, poz. 623 ze zm.), Naczelnik Urzędu Celnego w R. umorzył postępowanie wszczęte z urzędu w sprawie ustalenia prawidłowej klasyfikacji towarowej i określenia prawidłowej kwoty cła dla towarów zgłoszonych do odprawy celnej dniu (...)września 2000 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia na wstępie wskazał, iż wniosek Spółki o zwrot należności celnych został przekazany Naczelnikowi Urzędu Celnego w R., albowiem rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu należności celnych musi być poprzedzone wydaniem decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określeniu kwoty długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego. Organem właściwym do wydania takiej decyzji jest naczelnik urzędu celnego, w którym zgłoszenie było złożone. Decyzja w sprawie zwrotu należności celnych może zostać wydana dopiero po zakończeniu postępowania dot. uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i uprawomocnienia się decyzji wydanej w tym przedmiocie. Z tych też powodów, jak wyjaśnił Naczelnik Urzędu, wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej klasyfikacji taryfowej, określenia prawidłowej kwoty cła dla towarów zgłoszonych do odprawy celnej SAD z (...)września 2000 r. Następnie, mając na uwadze treść art. 246 Kodeksu celnego, w tym w szczególności § 6 tego przepisu (zgodnie z którym 3-letni termin określony w § 4, na złożenie wniosku o zwrot należności celnych może ulec przedłużeniu, jeżeli dłużnik udowodni, że niezłożenie wniosku przed upływem 3 lat od dnia powiadomienia go o tych należnościach było spowodowane nieprzewidzianymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej), oraz wyjaśnienia strony przedstawione w toku prowadzonego postępowania, Naczelnik Urzędu stwierdził, iż w sprawie nie jest możliwe zastosowanie wymienionego przepisu, tj. art. 246 § 6 Kodeksu celnego, albowiem strona nie przedstawiła obiektywnej przeszkody, której nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Spółka już w latach 2001, 2002 posiadała -jak wskazał organ- decyzje WIT wskazujące na prawidłową klasyfikację towarową. Jednocześnie zauważył, iż z przedstawionych przez Spółkę korekt faktur wynika, że kontrahent zagraniczny już w 2001 r. wystawił dokumenty precyzujące skład surowcowy importowanych preparatów. Na koniec Naczelnik Urzędu stwierdził, iż niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe na podstawie art. 65 § 5 Kodeksu celnego, ponieważ upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, a w związku z tym decyzja uznająca przedmiotowe zgłoszenie celne za prawidłowe lub nieprawidłowe nie może zostać wydana, a zastosowanie art. 246 § 6 Kodeksu celnego -jak uprzednio wywiódł- nie jest możliwe. Dalej wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie można zastosować art. 65 § 5 b Kodeksu celnego, zgodnie z którym przepisu art. 65 § 5 nie stosuje się, jeśli wniosek o zwrot należności celnych zostanie przedstawiony zgodnie z przepisami działu V tytułu VII ww. ustawy. Niewątpliwe taki wniosek został złożony na podstawie art. 246 § 2 Kodeksu celnego, jednak z naruszeniem przepisu art. 246 § 4, który wskazuje 3-letni termin na złożenie takiego wniosku, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o należnościach celnych oraz z naruszeniem § 6 tego artykułu, który dopuszcza możliwość przedłużenia wymienionego terminu w ściśle określonych sytuacjach. Biorąc pod uwagę powyższe oraz kierując się treścią art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, Naczelnik Urzędu postanowił jak w sentencji decyzji. W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji Spółka podniosła zarzut naruszenia art. 246 § 2 Kodeksu celnego poprzez uznanie, iż przepis ten nie ma charakteru samoistnej podstawy uprawniającej do ubiegania się o zwrot należności celnych, niezależnie od trzyletniego terminu wymienionego w § 4 ego przepisu, oraz zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP i wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją z (...)sierpnia 2006 r., Dyrektor Izby Celnej w W., powołując się na przepis art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej, art. 252¹ i art. 262 Kodeksu celnego, oraz art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie wszczęte z urzędu postanowieniem z (...)stycznia 2006 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż w zaskarżonym orzeczeniu organ I instancji dokonał oceny wskazanych przez stronę dowodów i okoliczności, które miały wpływ na złożenie przez Spółkę wniosku o zwrot należności celnych po upływie 3 lat od dnia powstania długu celnego. Działanie organu I instancji przesądzające o braku przesłanek do uznania dochowania terminu z art. 246 § 6 Kodeksu celnego stanowi naruszenie przepisów o właściwości. Należy bowiem zauważyć, iż stosownie do treści art. 252¹ Kodeksu celnego, organem celnym właściwym zarówno do rozpatrzenia wniosku o zwrot należności celnych w trybie art. 246 § 2 Kodeksu celnego jak również do oceny okoliczności uzasadniających przedłużenie trzyletniego terminu z art. 246 § 6 Kodeksu celnego, był dyrektor izby celnej. W skardze na powyższą decyzję Dyrektora Izby, Spółka P.-C. wniosła o uchylenie skarżonej decyzji oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. z powodu ich niezgodności z prawem oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, aby po zakończeniu postępowania w zakresie ustalenia prawidłowej klasyfikacji towarowej importowanych preparatów możliwe było wydanie rozstrzygnięcia w zakresie wniosku skarżącej o zwrot należności celnych wynikających ze zgłoszenia celnego z (...)września 2000 r. Przedmiotowej decyzji skarżąca zarzuciła: • naruszenie art. 246 § 2 Kodeksu celnego poprzez uznanie, że przepis ten nie ma charakteru samoistnej podstawy uprawniającej do ubiegania się o zwrot należności celnych, niezależnie od trzyletniego terminu wymienionego w przepisie art. 246 § 4 tej ustawy; • naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; • naruszenie przepisów proceduralnych, tj. art. 120, art. 121 § 1, art. 122, oraz art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie lub brak zastosowania, co miało wpływ na wynik postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała swoje stanowisko przedstawione we wcześniejszych etapach postępowania stwierdzając, iż należności celne wynikające ze spornego zgłoszenia celnego nie były "prawnie należne", a tym samym ich zwrot jest w pełni uzasadniony na podstawie art. 246 § 2 Kodeksu celnego. W ocenie skarżącej, że należności celne powinny zostać każdorazowo zwrócone, jeżeli pobranie tych należności nie było prawnie należne, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Dyspozycja normy prawnej zawarta we wskazanym przepisie nie jest ograniczona żadnym dodatkowym warunkiem w postaci jakiegokolwiek terminu, a ogólność sformułowania zawartego w omawianym artykule Kodeksu celnego świadczy o intencji ustawodawcy co do stworzenia pewnego rodzaju klauzuli generalnej, umożliwiającej domaganie się zwrotu należności celnych, które z jakichkolwiek przyczyn okazały się "prawnie nienależne". Na koniec Spółka P.-C. podniosła, iż dokonanie przez nią zgłoszenia importowanego towaru do pozycji 2106 Taryfy celnej, która wskazana została jako prawidłowa dla importowanych towarów w decyzjach WIT wydanych przez Prezesa GUC, nie może powodować negatywnych dla skarżącej konsekwencji, tj. umorzenia postępowania w sprawie ustalenia prawidłowej klasyfikacji taryfowej dla importowanych preparatów, a w konsekwencji uniemożliwienia wydania rozstrzygnięcia co do zasadności zwrotu należności celnych, które zostały pobrane od skarżącej, mimo iż nie były prawnie należne. W ocenie skarżącej, działanie organów celnych tj. umorzenie postępowania w sprawie ustalenia prawidłowej klasyfikacji taryfowej dla importowanych preparatów, a w konsekwencji uniemożliwienie wydania rozstrzygnięcia co do zasadności zwrotu należności celnych, jest sprzeczne z konstytucyjnym obowiązkiem ochrony zaufania obywatela do działań organów państwa, wynikającym z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Podsumowując swoje stanowisko skarżąca podniosła, iż Dyrektor Izby, wydając decyzję uchylającą zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. i umarzając postępowanie w sprawie, rażąco naruszył przepis art. 246 § 2 i 4 Kodeksu celnego, ponieważ całkowicie pominął okoliczność, że wszystkie wskazane w przepisie art. 246 § 2 Kodeksu celnego przesłanki, warunkujące zwrot należności celnych, zostały w niniejszej sprawie spełnione. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej, podtrzymując dotychczas prezentowane w sprawie stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie natomiast z postanowieniami art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania o konieczności uchylenia w całości skarżonej decyzji oraz - na podstawie art. 135 p.p.s.a.- również decyzji ją poprzedzającej, z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu, niezależnie - co wymaga podkreślenia- od zarzutów podniesionych w skardze. Z przedstawionych przez organ celny akt administracyjnych wynika, iż w dniu 21 kwietnia 2005 r. do Dyrektora Izby Celnej w W. wpłynął wniosek Spółki P.-C. o zwrot należności celnych wynikających ze zgłoszenia celnego z (...)września 2000 r. Wniosek Spółki, złożony - jak wskazano w jego treści - w trybie art. 246 § 2 Kodeksu celnego, został przekazany do Naczelnika Urzędu Celnego w R.. Jak wynika z przesłanego na żądanie Sądu pisma Dyrektora Izby Celnej z dnia 13 maja 2005 r., skierowanego do Naczelnika Urzędu Celnego w R. (k. Nr 56 i 57 akt sądowych), wiosek skarżącej został przekazany "celem załatwienia według posiadanych kompetencji tj. zweryfikowania przedmiotowych zgłoszeń celnych pod kątem uznania ich za prawidłowe bądź nieprawidłowe". Po wszczęciu z urzędu postępowania celnego, Naczelnik Urzędu, działając w oparciu o przepis art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 65 § 5 Kodeksu celnego, wydał decyzję umarzającą postępowanie wszczęte z urzędu w sprawie ustalenia prawidłowej klasyfikacji towarowej i określenia prawidłowej kwoty cła dla towarów zgłoszonych do odprawy celnej w dniu (...)września 2000 r. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, iż przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie ustalenia, czy w stosunku do Spółki może zostać wydana decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe po 3 latach od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, na podstawie art. 65 § 5 b Kodeksu celnego. W tym celu Naczelnik Urzędu odwołał się do przepisów z działu V tytułu VII Kodeksu celnego, w szczególności do treści art. 246 § 6 wymienionej ustawy. W konsekwencji uznał, iż w sprawie nie jest możliwe wydanie decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, albowiem decyzja taka nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od zgłoszenia celnego (art. 65 § 5), co zaś miało miejsce w niniejszej sprawie. Jednocześnie zaznaczył, że w sprawie nie można zastosować art. 65 § 5 b Kodeksu celnego, na podstawie którego, przepisu art. 65 § 5 wymienionej ustawy, nie stosuje się. W ocenie Dyrektora Izby, orzekającego na skutek wniesionego przez Spółkę odwołania od wymienionej decyzji Naczelnika Urzędu, działanie tego organu, przesądzające o braku przesłanek do uznania dochowania terminu z art. 246 § 6 Kodeksu celnego, stanowi naruszenie przepisów o właściwości. Stosownie bowiem do treści art. 252¹ Kodeksu celnego, organem właściwym zarówno do rozpatrzenia wniosku o zwrot należności celnych w trybie art. 246 § 2 Kodeksu celnego, jak również do oceny okoliczności uzasadniających przedłużenie 3-letniego terminu z art. 246 § 6 Kodeksu celnego, był dyrektor izby celnej. W związku z powyższym Dyrektor Izby uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postepowanie w sprawie. W ocenie Sądu sprawie brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska Dyrektora Izby, albowiem nie można stwierdzić, iż Naczelnik Urzędu, wydając decyzję o umorzeniu postępowania wszczętego z urzędu w sprawie ustalenia prawidłowej klasyfikacji towarowej i określenia prawidłowej kwoty cła (...), orzekł z naruszeniem przepisów o właściwości, i że z tego powodu postępowanie organu I instancji należało uznać za bezprzedmiotowe, i w konsekwencji uchylić zaskarżoną decyzję oraz umorzyć wszczęte z urzędu postępowanię. Zauważyć należy, iż decyzja Naczelnika Urzędu nie została wydana w przedmiocie wniosku Spółki P.-C. o zwrot należności celnych wynikających ze zgłoszenia celnego, a w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego w trybie art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego. Zakres postępowania zakończonego wymienioną decyzją Naczelnika Urzędu został określony wyraźnie w postanowieniu tego organu z (...)stycznia 2006 r., którym wszczęto z urzędu postępowanie celne, właśnie w sprawie ustalenia prawidłowej klasyfikacji taryfowej i określenia prawidłowej kwoty cła dla towarów zgłoszonych do odprawy celnej w dniu (...)września 2000 r. Również z sentencji decyzji organu I instancji wynika, iż podstawę prawną tego orzeczenia stanowił - m.in.- przepis art. 65 § 5 Kodeksu celnego, odnoszący się do § 4 wymienionego przepisu, zgodnie z którym po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony, wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe lub uznaje zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części. Stosownie zaś do treści art. 283 pkt 1 Kodeksu celnego, wydanie decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe należy do zadań naczelnika urzędu celnego, którego obowiązkiem jest dokonywanie wymiaru i poboru należności celnych. W tej sytuacji należało stwierdzić, iż decyzja Dyrektora Izby została wydana z zupełnym pominięciem zakresu, w jakim toczyło się postępowanie organu I instancji, a tym samym na skutek błędnie ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Dyrektor Izby skoncentrował się na uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i na dokonanej w treści tego uzasadnienia analizie art. 246 § 4 i 6 Kodeksu celnego w zw. z art. 65 § 5 b, nie zważając ani na podstawę prawną zawartą w sentencji decyzji i przywołaną również w uzasadnieniu prawnym tego orzeczenia, ani na postanowienie o wszczęciu z urzędu tego postępowania. Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby, iż organem właściwym zarówno do rozpatrzenia wniosku o zwrot należności celnych w trybie art. 246 § 2 Kodeksu celnego, jak również do oceny okoliczności uzasadniających przedłużenie 3-letniego terminu z art. 246 § 6 Kodeksu celnego, jest dyrektor izby celnej, zgodnie z art. 252 ¹ wymienionej ustawy, jednakże zauważa, że przepis art. 65 § 5 b Kodeksu celnego, na podstawie którego działa (jedynie) naczelnik urzędu celnego, odwołuje się do regulacji zawartych w dziale V tytułu VII Kodeksu celnego w ten sposób, iż zezwala na wydanie decyzji naczelnikowi w oparciu o art. 65 § 4 Kodeksu celnego wówczas gdy upłynęły 3-lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, o ile wniosek o zwrot lub umorzenie należności celnych zostanie przedstawiony zgodnie z przepisami działu V tytułu VII ustawy. Zatem ustalenia naczelnika urzędu dokonywane w postępowaniu o uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, dotykają postępowania z wniosku o zwrot lub umorzenie należności celnych, przy czym w ocenie Sądu, zwrot "zostanie przedstawiony zgodnie z przepisami działu V tytułu VII ustawy" zawarty w art. 65 § 5 b, należy rozumieć wąsko, jedynie jako "złożenie w trybie". Tylko przyjęcie takiej wykładni omawianego przepisu pozwoli na uniknięcie sytuacji, w której naczelnik urzędu wchodziłby w kompetencje dyrektora izby celnej, a decyzje wydawane przez te organy w dwóch różnych postępowaniach dotyczyłyby analizy tego samego stanu faktycznego i prawnego. Naczelnik urzędu winien mieć wiedzę na temat złożonego przez stronę wniosku o zwrot lub umorzenie należności celnych, ale jego postępowanie w tym przedmiocie winno ograniczać się tylko do stwierdzenia złożenia takiego wniosku. Natomiast analiza terminów, o których mowa w § 4 i § 6 art. 246 Kodeksu celnego należy już do dyrektora izby celnej jako organu właściwego do prowadzenia postępowania o zwrot lub umorzenie należności celnych. Wracając do rozpoznawanej sprawy, Sąd zauważa, iż działanie Naczelnika Urzędu Celnego w R., który w uzasadnieniu swojego orzeczenia przeprowadził analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego w celu ustalenia, czy w sprawie zachodzi przesłanka z art. 246 § 6 Kodeksu celnego, było zbyt daleko posunięte i nieznajdujące podstawy w art. 65 § 5 b) Kodeksu celnego. Nie zmienia to jednak faktu, iż postępowanie tego organu zmierzało do ustalenia możliwości wydania decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe po 3 latach od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Z tej też również przyczyny nie można rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu uznać za załatwiające wniosek skarżącej o zwrot należności celnych. Z wymienionych powodów należało stwierdzić, iż zaskarżone orzeczenie Dyrektora Izby narusza, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, przepis art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej poprzez jego błędne zastosowanie, albowiem nie było podstaw do wydania w sprawie rozstrzygnięcia umarzającego postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość spowodowaną tym, iż w I instancji orzekał organ niewłaściwy. W sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego, a tego dotyczyło wszczęte z urzędu postępowanie prowadzone przed Naczelnikiem Urzędu, organ ten był właściwy do wydania decyzji. Zwłaszcza, że to Dyrektor Izby Celnej przesłał Naczelnikowi Urzędu Celnego w R. wnioski Spółki P.-C. celem zweryfikowania zgłoszeń celnych. Nadto, niezrozumiałe dla Sądu jest powołanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisu art. 252¹ Kodeksu celnego, mającego zastosowanie wówczas, gdy prowadzone przez organ celny postępowanie dotyczy zwrotu lub umorzenia należności celnych. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż wniosek Spółki z 21 kwietnia 2005 r. o zwrot należności celnych, stosownie do treści art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej wszczął przed Dyrektorem Izby Celnej w W. postępowanie w tej sprawie, ale do dnia dzisiejszego postępowanie to, zainicjowane wymienionym wnioskiem, nie zostało zakończone. Zaskarżona decyzja została wydana w zakresie ustalenia prawidłowej klasyfikacji taryfowej i określenia prawidłowej kwoty cła dla towarów zgłoszonych do odprawy celnej w dniu (...) września 2000 r., a więc w postępowaniu wszczętym z urzędu, co w sprawie wymaga podkreślenia i jest bezsporne. Powoływanie natomiast w podstawie prawnej decyzji wymienionego przepisu art. 2521, określającego właściwość organu celnego w sprawach uregulowanych przepisami działu V tytułu VII Kodeksu celnego "Zwrot i umorzenie należności celnych", sugeruje że wniosek strony o zwrot należności celnych został rozstrzygnięty tą właśnie decyzją, co byłoby nie do przyjęcia, w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana w postępowaniu odwoławczym w sprawie wszczętej z urzędu w powyżej już omówionym zakresie. Konkludując, w ocenie Sądu, Dyrektor Izby, orzekając jako organ odwoławczy, zobowiązany był raz jeszcze przeprowadzić postępowanie w przedmiocie wyjaśnienia czy przedstawione przez stronę dokumenty wraz z wnioskiem o zwrot należności celnych, mogą stanowić podstawę do uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie ustalenia prawidłowej klasyfikacji taryfowej i kwoty cła. W konsekwencji postępowanie organu II instancji winno zmierzać do ustalenia, czy organ I instancji prawidłowo orzekł o bezprzedmiotowości postępowania, powołując się na upływ terminu wynikający z przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, czy też winien załatwić sprawę co do istoty, pomimo upływu 3 lat, o których mowa w wymienionej regulacji prawnej. W ocenie Sądu, upływ terminu, o którym mowa w art. 65 § 5 Kodeksu celnego nie stanowi o bezprzedmiotowości postępowania pociągającej za sobą konieczność jego umorzenia. W sytuacji stwierdzenia, że z uwagi na upływ 3-letniego terminu nie można uznać zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, Naczelnik Urzędu powinien wydać decyzję odmowną. W sytuacji zaś ustalenia w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, iż strona złożyła wniosek o zwrot lub umorzenie należności celnych w trybie art. 246 § 6, ma on podstawę prawną do wydania decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe po upływie wymienionego terminu. Jednakże ustaleń w zakresie spełnienia wymogów określonych w tym przepisie winien dokonać Dyrektor Izby. Dopiero po uznaniu przez Dyrektora Izby, że wniosek o zwrot cła został złożony po upływie 3 lat z powodu nieprzewidzainych okoliczności lub działania siły wyższej, Naczelnik Urzędu powinien uruchamiać postępowanie w celu weryfikacji zgłoszenia celnego. Reasumując, Sąd wyraża opinię, iż wprawdzie z przepisów działu V tytułu VII Kodeksu celnego, które regulują tryb postępowania w sprawach zwrotu lub umorzenia należności celnych, nie wynika, że załatwienie wniosku o zwrot lub umorzenie należności celnych winno być poprzedzone weryfikacją zgłoszenia celnego, jednakże wydanie decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określające kwotę długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego wydaje się być w tej sytuacji uzasadnione (albowiem wydanie takiego orzeczenia pozwoli na określenie czy należności celne były prawnie należne czy też nie, jak i na ustalenie ich wysokości), a wręcz konieczne i potwierdzone treścią art. 65 § 5 b Kodeksu celnego, odsyłającego - o czym mowa powyżej - bezpośrednio do przepisów działu V tytułu VII Kodeksu celnego. Przy czym, w ocenie Sądu, podkreślić trzeba, iż złożenie wniosku o zwrot lub umorzenie należności celnych po upływie 3 lat od powiadomienia dłużnika o kwocie należności nie powinno skutkować, po pierwsze, przekazaniem tego wniosku do naczelnika urzędu celnego, a po drugie, automatycznym wszczęciem z urzędu postępowania celnego w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego, z którego te należności wynikają. Właściwym w przedmiocie rozpatrzenia wniosku jest dyrektor izby celnej, i to on w sytuacji uznania, iż wniosek został złożony z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 246 Kodeksu celnego, jest uprawniony do wydania orzeczenia odnośnie zwrotu należności celnych, bez potrzeby oczekiwania w takim przypadku na weryfikację zgłoszenia celnego w trybie art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego przez naczelnika urzędu celnego, co jest uzasadnione już samą ekonomiką procesową i nie powoduje zbytecznego przedłużenia postępowania. Sąd zaznacza także, iż przekazanie wniosku o zwrot należności celnych (czy też o ich umorzenie) naczelnikowi urzędu celnego, nie znajduje żadnego umocowania w mającym zastosowanie w sprawie stanie prawnym. Dopiero w wypadku pozytywnej oceny wniosku w przedmiocie zaistnienia przesłanek z art. 246 § 6, dokonanej przez Dyrektora Izby Celnej, zasadne jest wszczęcie przez Naczelnika Urzędu Celnego postępowania w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe i ustalenia koty należności prawnie należnych. Z przedstawionych względów decyzje wydane przez organy celne w obu instancjach nie mogły się ostać. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 134 § 1 i 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji. Wobec negatywnego charakteru zaskarżonego orzeczenia Sąd nie uznał za zasadne zastosowania art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono stosownie do treści art. 200 wymienionej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło