V SA/Wa 1684/24

WyrokWSA w Warszawie2024-08-22

Skład orzekający: Arkadiusz Tomczak, Andrzej Siwek, Joanna Dąbrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej stwierdzająca nieważność uchwały rady gminy w całości, oparta jedynie na powtórzeniu ustaleń z poprzednich rozstrzygnięć nadzorczych i braku wyjaśnienia istoty naruszenia prawa przez gminę, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Uchwała Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej stwierdzająca nieważność uchwały rady gminy w całości została uchylona, ponieważ organ nadzoru nie wykazał w sposób należyty istotności naruszenia prawa przez gminę. Kolegium RIO powieliło jedynie ustalenia z wcześniejszych rozstrzygnięć i nie wyjaśniło, na czym polegało istotne naruszenie przepisów ustawy o finansach publicznych i Konstytucji RP, co uniemożliwiło sądowi kontrolę legalności uchwały. Brak wykazania istotności naruszenia prawa przez organ nadzoru stanowi naruszenie przepisów art. 91 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie gminnym.
Stan faktyczny
Gmina P. zaskarżyła uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie, która stwierdziła nieważność uchwały Rady Miejskiej w P. dotyczącej zmiany uchwały budżetowej i ustalenia budżetu Gminy na 2024 rok. Kolegium RIO uznało uchwałę Rady Miejskiej za nieważną w całości z powodu istotnego naruszenia przepisów ustawy o finansach publicznych i Konstytucji RP, powołując się na wcześniejsze rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące wydatku na "Ochronę przyrody - pomoc dzikim zwierzętom". Gmina zarzuciła naruszenie art. 92 ustawy o samorządzie gminnym poprzez błędne uznanie uchwały za istotnie naruszającą prawo.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Andrzej Siwek (spr.), Asesor WSA - Joanna Dąbrowska, Protokolant - spec. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi G. P. na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie z dnia 26 marca 2024 r. nr 8.188.2024 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały uchyla zaskarżoną uchwałę. Przedmiotem skargi Gminy P. (dalej: Skarżąca) w niniejszej sprawie jest uchwała Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie (dalej: Kolegium RIO) z dnia 26 marca 2024 r. Nr 8.188.2024 w sprawie orzeczenia nieważności uchwały Nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 31 stycznia 2024 r. w sprawie zmiany uchwały nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 15 grudnia 2023 r. oraz ustalenia budżetu Gminy P.. Przedmiotową uchwałą Kolegium RIO, powołując się na art. 18 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 11 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1325, dalej jako "r.i.o."), a także art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z póżn. zm., dalej jako "u.sg."), orzekło o nieważności uchwały Nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 31 stycznia 2024 r. w sprawie zmiany uchwały nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 15 grudnia 2023 r. w związku z uchwałą Nr 5.117.2024 Kolegium RIO w Warszawie z dnia 14 lutego 2024 r. w sprawie orzeczenia nieważności uchwały Nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 29 grudnia 2023 r. w sprawie zmiany uchwały nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 15 grudnia 2023 r. (podjętą w związku z uchwałą Nr 5.116.2024 Kolegium RIO w Warszawie z dnia 14 lutego 2024 r. w sprawie orzeczenia nieważności w części uchwały Nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 15 grudnia 2023 r. w sprawie uchwały budżetowej Gminy P. na rok 2024, tj. załącznika nr 2 pn. "Wydatki Gminy P. na 2024 rok" w zakresie określającym wydatki budżetu w dz. 900 "Gospodarka komunalna i ochrona środowiska’’ rozdz. 90008 "Ochrona różnorodności biologicznej i krajobrazu" § 430 "Zakup usług pozostałych" w wysokości 125.000,00 zł na zadanie bieżące pn. "Ochrona przyrody - pomoc dzikim zwierzętom", z powodu istotnego naruszenia art. 44 ust. 2 oraz art. 216 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 z póżn. zm.) i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także braku podstawy prawnej do jej podjęcia we wskazanej części), Ponadto Kolegium RIO ustaliło budżet Gminy P. w następujący sposób: I. dochody w kwocie 718.271.833,16 zł, II. wydatki w kwocie 826.549.042,33 zł, III. przychody budżetu w kwocie 126.387.209,17 zł, z tego: - przychody ze sprzedaży innych papierów wartościowych w kwocie 114.317.226,09 zł, - przychody jednostek samorządu terytorialnego z niewykorzystanych środków pieniężnych na rachunku bieżącym budżetu, wynikających z rozliczenia dochodów i wydatków nimi finansowanych związanych ze szczególnymi zasadami wykonywania budżetu określonymi w odrębnych ustawach w kwocie 3.000.005,11 zł, - przychody jednostek samorządu terytorialnego z wynikających z rozliczenia środków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy i dotacji na realizację programu, projektu lub zadania finansowanego z udziałem tych środków w kwocie 241.923,67 zł, - przychody ze spłat pożyczek i kredytów udzielonych ze środków publicznych w kwocie 8.828.054,30 zł, IV. rozchody budżetu w kwocie 18.110.000,00 zł, V. wynik budżetu stanowiący deficyt w kwocie 108.277.209,17 zł, który zostanie sfinansowany: - przychodami ze sprzedaży innych papierów wartościowych w kwocie 102.207.226,09 zł, - przychodami jednostek samorządu terytorialnego z niewykorzystanych środków pieniężnych na rachunku bieżącym budżetu, wynikających z rozliczenia dochodów i wydatków nimi finansowanych związanych ze szczególnymi zasadami wykonywania budżetu określonymi w odrębnych ustawach w kwocie 3.000.005,11 zł,  - przychodami jednostek samorządu terytorialnego wynikających z rozliczenia środków określonych wart. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy i dotacji na realizację programu, projektu lub zadania finansowanego z udziałem tych środków w kwocie 241.923,67 zł, - przychodami ze spłat pożyczek i kredytów udzielonych ze środków publicznych w kwocie 8.828.054,30 zł, VI. limit zobowiązań z tytułu planowanych do emisji papierów wartościowych w kwocie 114.317.226,09 zł, w tym: na pokrycie deficytu budżetu - 102.207.226,09 zł, na wykup innych papierów wartościowych - 12.000.000,00 zł, na spłaty otrzymanych krajowych pożyczek i kredytów - 110.000,00 zł. W uzasadnieniu omawianej uchwały z dnia 26 marca 2024 r. wskazano, że uchwałą Nr 4.93.2024 z dnia 30 stycznia 2024 r. Kolegium RIO w Warszawie wszczęło postępowanie nadzorcze w sprawie uznania za nieważną uchwały Nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 29 grudnia 2023 r. w sprawie zmiany uchwały nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 15 grudnia 2023 r. w związku z uchwałą Nr 2.55.2024 Kolegium RIO w Warszawie z dnia 16 stycznia 2024 r. w sprawie wszczęcia postępowania nadzorczego w sprawie uznania za nieważną w części uchwały Nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 15 grudnia 2023 r. w sprawie uchwały budżetowej Gminy P. na rok 2024, tj. załącznika nr 2 pn. "Wydatki Gminy P. na 2024 rok" w zakresie określającym wydatki budżetu w dz. 900 "Gospodarka komunalna i ochrona środowiska" rozdz. 90008 "Ochrona różnorodności biologicznej i krajobrazu" § 430 "Zakup usług pozostałych" w wysokości 125.000,00 zł na zadanie bieżące pn. "Ochrona przyrody - pomoc dzikim zwierzętom", z powodu istotnego naruszenia art. 44 ust. 2 oraz art. 216 ust. 2 pkt 1 ustawy o finansach publicznych i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także braku podstawy prawnej do jej podjęcia we wskazanej części. W powyższych uchwałach Kolegium Izby wezwało Radę Miejską w P. do naprawy we własnym zakresie wyżej opisanej nieprawidłowości w terminie do dnia 12 lutego 2024 r., poprzez wyeliminowanie ww. wydatku. W wyznaczonym terminie do organu nadzoru nie wpłynęła uchwała Rady Miejskiej w P. naprawiająca wskazaną przez Kolegium Izby nieprawidłowość. Na podstawie art. 12 ust. 2 i 3 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych Kolegium Izby podjęło: - uchwałę Nr 5.116.2024 z dnia 14 lutego 2024 r. w sprawie orzeczenia nieważności w części uchwały Nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 15 grudnia 2023 r. w sprawie uchwały budżetowej Gminy P. na rok 2024, - uchwałę Nr 5.117.2024 Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie z dnia 14 lutego 2024 r. w sprawie orzeczenia nieważności uchwały Nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 29 grudnia 2023 r. w sprawie zmiany uchwały nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 15 grudnia 2023 r. W stosunku do badanej uchwały Kolegium Izby podjęło uchwałę Nr 6.134.2024 z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie wszczęcia postępowania nadzorczego w sprawie uznania jej za nieważną i wyznaczyło czas do naprawy we własnym zakresie do dnia 21 marca 2024 r. W wyznaczonym terminie do organu nadzoru nie wpłynęła uchwała, która wyeliminowałaby zakwestionowany wydatek. Kolegium RIO wskazało, że w związku z powyższymi rozstrzygnięciami Kolegium Izby i faktem, że badana uchwała także zawierała wydatek w kwocie 125.000,00 zł za zadanie pn. "Ochrona przyrody - pomoc dzikim zwierzętom", na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, podjęto rozstrzygnięcie nadzorcze polegające na orzeczeniu nieważności badanej uchwały w całości. W wyniku orzeczenia nieważności ww. wydatku planowane wydatki budżetu Gminy P. na 2024 rok są mniejsze o kwotę 125.000,00 zł i wg stanu na dzień 31 stycznia 2024 r., tj. dzień podjęcia badanej uchwały, wynoszą 826.549.042,33 zł, skutkiem czego planowany deficyt budżetu w 2024 roku jest mniejszy o kwotę 125.000,00 zł i o tę samą kwotę mniejsze są przychody ze sprzedaży innych papierów wartościowych, w tym przeznaczone na sfinansowanie planowanego deficytu budżetu Gminy P.. Przy ustalaniu budżetu uwzględniono zwiększenie dochodów w kwocie 2.130.692,75 zł, zwiększenie wydatków w kwocie 3.327.733,27 zł, zwiększenie przychodów w kwocie 7.197.040,52 zł oraz zwiększenie rozchodów w kwocie 6.000.000,00 zł. W dniu 16 maja 2024 r. w ustawowym terminie wpłynęła do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie skarga Gminy P. z dnia 6 maja 2024 r. na ww. uchwałę Kolegium RIO z dnia 26 marca 2024 r. Nr 8.188.2024 w sprawie orzeczenia nieważności uchwały Nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 31 stycznia 2024 r. w sprawie zmiany uchwały nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 15 grudnia 2023 r. oraz ustalenia budżetu Gminy P. (zwana dalej "rozstrzygnięciem nadzorczym" lub "uchwałą Nr 8.188.2024". Strona zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze w całości i zarzuciła naruszenie przepisów prawa, w tym w szczególności art. 92 u.s.g. poprzez jego pominięcie i niezastosowanie, a w konsekwencji błędne uznanie, że zakwestionowana uchwała Rady Miejskiej w P. w sposób istotny narusza prawo, w tym art. 44 ust. 2 i art. 216 ust. 2 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, co skutkowało stwierdzeniem jej nieważności w całości. Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko przedstawiane w sprawie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Organ wskazał m. in., iż wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego skutkuje wstrzymaniem wykonania zakwestionowanej uchwały organu stanowiącego, przy czym rozstrzygnięcie nadzorcze jest ważne aż do jego ewentualnego uchylenia przez sąd. Nie ma przepisów, które wskazywałyby wstrzymanie czynności wobec kolejnych uchwał przez organ, w sytuacji gdy wcześniej organ wydał już rozstrzygnięcie nadzorcze wobec uchwały tzw. "pierwotnej" (uchwałą pierwotną jest w niniejszym stanie faktycznym uchwała ustalająca budżet na dany rok, a więc na 2024 r.). Nie ma też regulacji, które zawieszałyby na czas wniesienia skargi do Sądu, termin 30-dniowy na wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego, w kolejnych sprawach związanych ze sprawą tzw. "pierwotną" (kolejną sprawą po uchwale "pierwotnej" byłyby uchwały zmieniające budżet, czyli w niniejszym stanie faktycznym uchwała Nr ...). Każda uchwała to odrębna sprawa nadzorcza i ewentualnie odrębne rozstrzygnięcie nadzorcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Przepis art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 148 p.p.s.a., w wyniku kontroli, sąd - uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru - uchyla ten akt. Naruszenie prawa przez organ nadzoru może polegać na wadliwej ocenie legalności aktu organu jednostki samorządu terytorialnego zakwestionowanego rozstrzygnięciem nadzorczym. Zatem, przy rozpoznawaniu skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze, obowiązkiem sądu jest najpierw zbadanie zgodności z prawem samej uchwały organu samorządu terytorialnego, a dopiero w następnej kolejności badanie legalności rozstrzygnięcia nadzorczego, mocą którego stwierdzono nieważność tej uchwały (por. - J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 3 do art. 148; podobnie J. Zimmermann, Elementy procesowe nadzoru i kontroli NSA nad samorządem terytorialnym, "Państwo i Prawo" 1991, nr 10, s. 48; wyroki: WSA w Opolu z dnia 28 grudnia 2010 r., I SA/Op 520/10, WSA w Poznaniu z dnia 14 grudnia 2017 r., II SA/Po 774/17) Zwrócić przy tym należy uwagę, że przepis art. 148 p.p.s.a. nie wymienia żadnej przesłanki uchylenia przez sąd aktu nadzoru. Również z przepisów u.s.g. nie wynikają przesłanki uchylenia takiego aktu. Przyjąć więc należy, że do uchylenia aktu nadzoru może dojść w każdym przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia tym aktem prawa, zarówno materialnego jak i procesowego. W szczególności zaś naruszenie prawa może polegać na wadliwej ocenie legalności aktu organu jednostki samorządu terytorialnego zakwestionowanego rozstrzygnięciem nadzorczym. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W zakresie art. 147 § 1 p.p.s.a. w judykatura wskazuje się, że: "Wprowadzając sankcję nieważności - jako następstwo naruszenia prawa - ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W tej kwestii odwołać się należy do przepisów ustawy o samorządzie powiatowym [w tej sprawie ustawy o samorządzie wojewódzkim] w której mowa o dwóch rodzajach naruszeń prawa, które mogą wystąpić przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy, tj. naruszenia istotne lub nieistotne (art. 79 ust. 1 i ust. 4 u.s.p.). W piśmiennictwie i orzecznictwie do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie, przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102; wyroki NSA z dnia 11 lutego 1998 roku, sygn. II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 roku, sygn. SA/Gd 327/95, Lex nr 25639). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie prawa, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego . Natomiast, w przypadku nieistotnego naruszenia prawa, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa" (por. - wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 sierpnia 2020r., II SA/Łd 213/12). Sąd w obecnym składzie przywołany pogląd WSA w Łodzi w pełni podziela i uznając, że znajduje on zastosowanie również do samorządu gminnego, przyjmuje za własny w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie bowiem z przepisami art. 91 ust. 1 oraz ust. 4 u.s.g. wyróżnia się dwie kategorie wad uchwał lub zarządzeń organów gminy: istotne naruszenie prawa i nieistotne naruszenie prawa, przy czym u.s.g. nie zawiera wskazania, jakiego rodzaju uchybienia należy kwalifikować jako istotne, w przypadku zaś nieistotnego naruszenia nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Zasady funkcjonowania samorządu terytorialnego, zadania, uprawnienia oraz funkcje nadzorcze zostały ujęte w Rozdziale VII Konstytucji RP zatytułowanym Samorząd Terytorialny, w którym zawarto art. 163-172 Konstytucji RP, która nadaje jednostkom samorządu terytorialnego w zakresie przyznanych im uprawnień samodzielność. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła uchwała Kolegium RIO z dnia 26 marca 2024 r. Nr 8.188.2024 w sprawie orzeczenia nieważności uchwały Nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 31 stycznia 2024 r. w sprawie zmiany uchwały nr ... Rady Miejskiej w P. z dnia 15 grudnia 2023 r. oraz ustalenia budżetu Gminy P.. Podstawę prawną kontrolowanej uchwały stanowiły: art. 91 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 18 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 11 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1325 – zwana dalej: "r.i.o.". Wobec tego przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 85 u.s.g. nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. Organem nadzoru w zakresie spraw finansowych jest regionalna izba obrachunkowa (art. 86 u.s.g.). Wymóg przedkładania uchwał regionalnej izbie obrachunkowej objętych zakresem nadzoru regionalnej izby obrachunkowej, na zasadach określonych w ust. 1 art. 90 u.s.g., tj. w terminie 7 dni od dnia podjęcia, wynika z art. 90 ust. 2 u.s.g. Z art. 11 ust. 1 pkt 7 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych wynika zaś, że zakres działalności nadzorczej właściwość rzeczowa regionalnych izb obrachunkowych obejmuje uchwały podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach: wieloletniej prognozy finansowej i jej zmian. W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem, a więc istotnie naruszająca prawo, jest nieważna. O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały, w trybie określonym w art. 90. Stosownie natomiast do art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Tożsamą regulację zawiera art. 11 ust. 3 r.i.o., zgodnie z którym: "W przypadku nieistotnego naruszenia prawa w uchwale lub zarządzeniu izba nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, lecz ogranicza się do wskazania, że wydano je z naruszeniem prawa.". W orzecznictwie wskazuje się, że podstawą do wyeliminowania z obrotu prawnego uchwały organu samorządu terytorialnego powinno być każde istotne naruszenie prawa. Do istotnego naruszenia prawa należy zaliczyć naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Podstawą rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy może być tylko istotne naruszenie prawa. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny oraz z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Istotne naruszenie prawa to naruszenie znaczące, mające wpływ na treść uchwały. Przy czym sprzeczność uchwały z prawem musi być oczywista. Zaś za nieistotne naruszenie prawa uznaje się uchybienia drobne, niedotyczące istoty zagadnienia. Podkreślić także należy, co jest istotne w przedmiotowej sprawie, iż zgodnie z art. 91 ust. 3 u.s.g. rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Niewątpliwie art. 91 ust. 3 u.s.g. determinuje obowiązek organu nadzoru do zawarcia w rozstrzygnięciu nadzorczym uzasadnienia, z którego treści będzie wynikała argumentacja organu nadzoru, dlaczego uznał on dany akt lub jego część za nieważną. Uzasadnienie prawne aktu nadzoru powinno więc zawierać wyjaśnienie przepisów, których naruszenia zarzuca danemu organowi oraz ustalenie ciężaru gatunkowego (rodzaju) stwierdzonego naruszenia (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 686/18). W analizowanej sprawie Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie kontrolowało pod kątem zgodności z prawem uchwałę organu gminy w sprawie zmiany uchwały Rady Miejskiej w P. z dnia 15 grudnia 2023 r Nr .... w sprawie uchwały budżetowej Gminy P. na rok 2024. Sąd podkreśla że w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ odwołał się do orzeczenia nieważności jednej z pierwotnych uchwał wydanych co do kwestionowanej pozycji w budżecie w zakresie określającym wydatki na zadania bieżące pod nazwą: "Ochrona przyrody – pomoc dzikim zwierzętom" z powodu istotnego naruszenia art. 44 ust 2, oraz art. 216 ust 2 pkt 1 ustawy o finansach publicznych jak również art. 7 Konstytucji RP, a także braku podstawy prawnej do jej podjęcia we wskazanej części. Pomimo tego, iż zasadniczy spór pomiędzy stronami dotyczy de facto prawidłowej nazwy pozycji danego wydatku - co zważywszy na stanowiska stron przekłada się na doprecyzowanie właściwości podmiotu odpowiedzialnego za usunięcie zagrożenia incydentalnego pojawienia się dzikich zwierząt w zakresie terytorialnego zakresu działań Skarżącej – to jednak w żadnym stopniu w treści uchwały Organ nie odnosi się do istoty sprawy powielając jedynie konstrukcję uprzednich treści uchwały po raz kolejny z uwagi na konsekwencje wcześniejszych uchwał. Organ nie wyjaśnia przy tym w uzasadnieniu swojej Uchwały na czym naruszenie powyższych przepisów polegało a przyjęty przez organ model działania skutkuje jedynie nieracjonalnym powtarzaniem działań Skarżącej i konsekwentnym powielaniem uchwał przez organ. Taki stan rzeczy czyni niemożliwym kontrolę sądu w zakresie oceny prawidłowości uchwały której wniesiona przez Gminę P. skarga dotyczy. Wobec powyższego raz jeszcze wskazać trzeba że orzeczenie o nieważności uchwały samorządu może nastąpić w przypadku "istotnej sprzeczności uchwały z prawem", czyli, przykładowo, wobec naruszenia: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. - przykładowo, wyrok NSA z dnia 27 marca 2024 r., I OSK 2599/20). Natomiast w zaskarżonym rozstrzygnięciu Kolegium RIO w żaden sposób nie wykazało istotności naruszenia prawa przez Skarżącą odwołując się jedynie do konsekwentnej niespójności prognozy finansowej w świetle kolejnych zmian. Twierdzenie zatem o istotnym naruszeniu przez Skarżącą prawa polegającego na tym, że gmina planując wydatek bieżący pn. "Ochrona przyrody - pomoc dzikim zwierzętom" określiła go w sposób nierealistyczny a także bez podstawy prawnej, czym w sposób istotny naruszyła art. 44 ust. 2 oraz art. 216 ust. 2 pkt 1 ustawy o finansach publicznych w świetle braku jakiegokolwiek wyjaśnienia tej kwestii co do meritum jest gołosłowne. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że powyższe wskazuje na istotne naruszenie prawa przez organ nadzoru, ponieważ tym samym organ ten nie wykazał własnej kompetencji do orzeczenia o nieważności omawianej uchwały Rady Miasta. W przypadku bowiem nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 1 i ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 5 i art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych). Stąd sporna uchwała kolegium nie może się ostać, naruszając przede wszystkim art. 91 ust. 1 i ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. W tym miejscu podkreślić należy, że w świetle wyżej przytoczonych przepisów prawa w szczególności art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. oraz 11 ust. 3 r.i.o., nie można uznać, iż samo nie wykonanie wcześniej wydanego rozstrzygnięcia nadzorczego przez gminę stanowi automatycznie istotne naruszenie prawa. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odpowiedzi na skargę Sąd wskazuje, iż nie mogą one stanowić istotnej przeciwwagi czy kwestii kluczowej dla oceny uzasadnienia zaskarżonej uchwały. Sąd ocenia bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie (akt), nie zaś odpowiedź na skargę i motywy w niej zawarte, zwłaszcza w sytuacji kiedy opierają się one na okolicznościach faktycznych bądź prawnych znanych organowi już wtedy kiedy podejmował to rozstrzygnięcie (akt). Dlatego też zaskarżona uchwałę należało wyeliminować z obrotu prawnego jako naruszającą art. 91 ust. 1 ust. 3 i ust. 4 u.s.g., o czym Sąd orzekł na podstawie art. 148 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło