V SA/Wa 1685/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 6 października 2017 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 6 października 2017 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy B. Z. (dalej jako: "skarżąca" lub "strona") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z synem, jest właścicielką nieruchomości (nieużytki) o pow. 7 ha i wartości 100.000 zł. Podstawą utrzymania skarżącej jest świadczenie rehabilitacyjne w wysokości 1.300 zł miesięcznie. Strona zadeklarowała oszczędności w kwocie 100 zł oraz miesięczne koszty życia i leczenia w wysokości 1.300 zł. Z uwagi na fakt, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające dla oceny możliwości majątkowych wnioskodawcy na podstawie zarządzenia z [...] sierpnia 2017 r. wezwano stronę do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W związku z wnioskiem skarżącej termin odpowiedzi na zarządzenia z [...] sierpnia 2017 r. ([...] września 2017 r.) został przedłużony do [...] września 2017 r. (7 dni od dnia otrzymania pisma informującego o przedłużeniu terminu).. Pomimo wydłużenia ww. terminu strona nie udzieliła dodatkowych informacji oraz nie złożyła żądanych dokumentów. Postanowieniem z 6 października 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie referendarza strona, nie wykonując wezwania do udzielenia dodatkowych informacji o jej stanie majątkowym, nie wykazała, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wystąpiła w niniejszej sprawie. Wskazano, iż w tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć strona w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W ustawowym siedmiodniowym terminie skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego orzeczenia. Wskazała, że sprawy w sądzie administracyjnym są bardzo trudne, a lista dokumentów do skompletowania oraz termin ich gromadzenia są problematyczne. W ocenie strony jest to niesprawiedliwe i dyskryminujące, że do takich spraw należało gromadzić tyle dokumentów. Dodała, że "napisanie prośby o pomoc jest wystarczająco poniżające, a zmuszanie jej do wyciągania jakiś dodatkowych uwłaczających dokumentów z dodatkowych urzędów jest okrutne". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Skarżąca nie zgadza się z odmową przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., że jest nią brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto, prawodawca przesądził też, iż przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. W ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy zasadnie przyjął, że wobec braku możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi strona winna się liczyć w postępowaniu sądowym, z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi, skarżąca nie wykazała, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy zakresie całkowitym wystąpiła w odniesieniu do jej osoby. Strona nie wykonała bowiem zarządzenia referendarza sądowego wzywającego ją do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów, które umożliwiłyby prawidłową ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, pomimo, iż stronie został wydłużony termin na skompletowanie żądanych dokumentów. Co istotne również do sprzeciwu skarżąca nie załączyła jakichkolwiek dokumentów, o które wzywał referendarz, nie wyjaśniła również wątpliwości referendarza poprzez ustosunkowanie się do pytań zawartych we ww. wezwaniu. Skarżąca nie nadesłała m.in. zeznań podatkowych za lata 2015 – 2016, zaświadczenia z odpowiedniego urzędu gminy wskazującego wysokość dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej i prowadzonego gospodarstwa rolnego w latach 2015 – 2016, 4) dokumentów wskazujących na wysokość dochodów z gospodarstwa rolnego (np. faktury, rachunki), wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, czy dokumentów potwierdzających wypłatę oraz wysokość świadczenia rehabilitacyjnego. Brak przedstawienia przez stronę ww. dokumentów oraz dodatkowych oświadczeń w ocenie Sądu świadczy o tym, iż strona nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Powyższe skutkowało zaś brakiem możliwości oceny, czy strona spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia jej prawa pomocy. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Raz jeszcze przypomnieć należy, iż analizując złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy brak było możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawczyni powinna się liczyć w postępowaniu z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi, w szczególności wobec tego iż nie wykonała ona wezwania z [...] sierpnia 2017 r. i nie przedstawiła informacji oraz nie nadesłała dokumentów, pomimo wydłużenia terminu na ich dostarczenie, które pozwoliłyby na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Skarżąca nie udokumentowała również żadnych wydatków, jakie ponosi wraz z synem na utrzymanie. We wniosku przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała jedynie, iż jej koszty życia i leczenia wynoszą ok. 1.300 zł miesięcznie wskazując jednocześnie wysokość osiąganego dochodu w tej samej kwocie. Podkreślić jednak należy, że strona nie przedkładając wyciągów z rachunku bankowego oraz nie przedstawiając jakichkolwiek dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych dochodów oraz ponoszonych kosztów utrzymania nie uprawdopodobniła składanych wyjaśnień. Biorąc pod uwagę, że skarżąca nie udokumentowała wysokości miesięcznych dochodów, ani wydatków na utrzymanie oraz nie przedstawiła wyciągów z rachunku bankowego, nie sposób było zatem stwierdzić, że wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Konkludując powyższe rozważania, w ocenie Sądu, orzeczenie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym uznać należy za prawidłowe. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i 3 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.