V SA/Wa 1686/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... czerwca 2011 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; oddala skargę. Przedmiotem skargi M. B. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... czerwca 2011r Nr ... utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia ... stycznia 2011r. Nr ... ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w łącznej wysokości ... zł . Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. M. B. w dniu ....05. 2007r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w M. wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 na powierzchnię ... ha (powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do płatności ONW ). Decyzją z dnia ... lutego 2008r Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. przyznał Wnioskodawcy płatność z tytułu ONW na kwotę ... zł, która została przekazana na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego w dniu ....03.2008r. W dniu ...05.2008r Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu ONW na rok 2006 na powierzchnię ... ha . Decyzją Kierownika BP w M. z dnia ...02.2009 r została przyznana płatność na kwotę ..., przelaną na rachunek bankowy producenta w dniu ...03.2009r. W dniu ...05.2009r. Skarżący złożył kolejny wniosek o płatność z tytułu ONW, na rok 2009, deklarując powierzchnię ... ha. Decyzja z dnia ...10.2009r. Kierownik BP ARiMR przyznał płatność na kwotę ... zł, która została przelana ....11.2009r. na rachunek bankowy Wnioskodawcy. W dniu ....05. 2010r M. B. złożył tym samym w Biurze Powiatowym Agencji kolejny wniosek o płatność z tytułu ONW na rok 2010, deklarując powierzchnię ... ha. Decyzją z dnia ...11.20110r Kierownik BP ARiMR przyznał Stronie płatność na kwotę ... zł, którą przelano w dniu ....12. 2010r. na rachunek bankowy producenta rolnego. W dniu ....10.2010r. Kierownik BP ARiMR wystosował do Strony pismo wzywające do złożenia wyjaśnień w sprawie kontroli zobowiązań wieloletnich ONW. W dniu ....10. 2010r. wpłynęło do BP oświadczenie M. B., iż w dniu ....03. 2010r. sprzedał trzy działki ewidencyjne o nr ... Równocześnie Strona wyjaśniła, że w tym samym dniu była z kupującymi w Biurze Powiatowym celem złożenia Oświadczenia o przejęciu zobowiązania ONW. Kierownik wskazał, że , pomimo wydania formularza Oświadczenia przez pracownika w dniu ...03.2010r, nie zostało ono złożone w biurze ani też przesłane pocztą ; dlatego należało wszcząć z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych. W wyniku przeprowadzonego postępowania, Kierownik BP ARiMR w M. wydał ....01.2011r decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW. W uzasadnieniu powyższej decyzji Kierownik wskazał na treść przepisu §2 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. Nr 73, poz. 657) oraz na zobowiązanie Strony zawarte w części X wniosku – w pkt 4 – w którym zobowiązała się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jej posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wspierania działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Zacytował także treść wymagań zawartych w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06. 1999 z póżn. zm.). Podkreślił, że podstawą zwrotu nienależnie pobranych środków jest art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z póżn. zm.), a zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634) Prezes ARiMR ustala w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2. krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Organ wskazał, iż zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 1 lit.a/b rozporządzenia MRiRW z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,, Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW),, objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz.U. z 2009r., Nr 329, ze zm.), jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit.a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, to zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, gdy zaniechał prowadzenia tej działalności: a) na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych położonych na obszarach ONW, b) na części działki rolnej lub działek rolnych położonych na obszarach ONW, a ich łączna powierzchnia, na której nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż 1 ha. Organ ustalił, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem, w związku z czym powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości .... zł, na którą składają się płatności: - powierzchnia gruntów objętych zobowiązaniem ONW w 2007r. – ... ha; - przyznana płatność za rok 2007 – ... zł -powierzchnia gruntów w 2008r. deklarowana we wniosku – ... ha; -przyznana płatność za rok 2008 – ... zł -powierzchnia gruntów w 2009r. deklarowana we wniosku -... ha; -powierzchnia gruntów w 2009r. stwierdzona - ... ha; -przyznana płatność za rok 2009 – ... zł; -powierzchnia gruntów w 2010r. deklarowana we wniosku – ... ha; -przyznana płatność za rok 2010 – ... zł.; Organ wyliczył, że powierzchnia, za którą powinien być dokonany zwrot za rok 2007 wynosi ... ha, za rok 2008 -.... ha, za rok 2009 – ...ha. Uwzględniając stawkę płatności za 1 ha w kwocie ... zł, daje to : - za rok 2007 – ... zł -za rok 2008 - ... zł -za rok 2009 – ... zł. Łącznie więc do zwrotu z tytułu niedotrzymania zobowiązania wieloletniego ONW pozostaje kwota ... zł. Podkreślono, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki naliczone za okres miedzy powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potraceniem. Jest to zgodne z art. 71 ust. 2 rozporz. Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r.ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), obowiązującym dla kampanii 2004-2006 oraz zgone z art. 49 ust. 1 i 3 Rozporz. Komisji (WE) 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiające szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych wspólnoty ustanowionego na mocy Rozporz. Rady (EWG) nr 3508/92, obowiązującego dla roku 2004, oraz art. 73 ust.1 i 3 rozporz. 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporz. Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporz. Rady (WE) nr 479/2008, obowiązującym dla płatności w latach 2005-2006. Wskazano, iż na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy, do kwoty nienależnie pobranych płatności stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z póżn. zm.) Zgodnie z art. 66 § 1 i § 3 Op stawka odsetek za zwłokę wynosi 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalonej zgodnie z przepisami oa Narodowym Banku Polskim. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, stawkę odsetek za zwłokę w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej ,,Monitor Polski’’. Stawka ta, poczynając od dnia 9 listopada 2010r. wynosi 12% kwoty zaległości w stosunku rocznym (obwieszczenie w Monitorze Polskim z 2010r. Nr 83, poz. 993) i może ulec zmianie. W odwołaniu od powyższej decyzji, zatytułowanym ,,zażalenie’’, M. B. podtrzymał twierdzenie, że osobą winną nie podpisania przejęcia zobowiązania ONW jest pracownik ARiMR w M., który z powodu niekompetencji poinformował jego i kupującego działki, że w dniu wizyty w Agencji , nie można podpisać stosownych dokumentów . Cała sytuacja jest więc spowodowana działaniem tego pracownika. Decyzją z dnia ... czerwca 2011r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję I instancji. Podzielając argumenty zawarte w uzasadnieniu powyższej decyzji , Prezes nie zgodził się z twierdzenie odwołującego się, że winę za zaistniałą sytuację ponosi wyłącznie pracownik Agencji. Wskazał, że podnoszona przez Skarżącego okoliczność jakoby pracownik ARiMR poinformował go w dniu ....03.2010r., że podpisanie oświadczenia o przejęciu zobowiązania z tytułu ONW jest niemożliwe z uwagi na to, że nowi właściciele pani W. H. i pan P. H. nie są zarejestrowani jako producenci rolni , nie przeszkadzała w złożeniu dokumentów potwierdzających przejecie działek rolnych wraz z ciążącym na nich zobowiązaniem ONW i wystąpieniu przez nowych nabywców z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru producenta. Organ podkreślił, że przejecie zobowiązań oraz podpisanie i złożenie stosownego oświadczenia zależy od dobrej woli nabywcy i ARiMR nie może go zmusić do dokonania tych czynności. Reasumując, Prezes stwierdził, iż w związku z faktem, że M. B. nie dostarczył do Agencji ww. oświadczenia, należy stwierdzić, iż nie doszło do skutecznego przejęcia zobowiązania ONW przez innych producentów rolnych, którzy przejęli grunty rolne od Strony, skutkiem czego M. B. zobowiązany jest do zwrotu płatności ONW otrzymanych za lata 2007-2009. W skardze na powyższą decyzję, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. B. wnosił o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) poprzez: a) nieuwzględnienie przyczynienia się pracownika Agencji w niezłożeni przez nabywców nieruchomości oświadczenia o przejęciu zobowiązań ONW, w sytuacji w której organ nie zaprzecza, że pracownik odmówił przyjęcia oświadczenia w dniu ... .03. 2010r. oraz przyznaje, że nie istniały w tym dniu, wbrew twierdzeniom pracownika, przeszkody w przyjęciu wskazanego oświadczenia, b) przyjęcie, że to strona ponosić ma negatywne skutki zachowania pracownika organu, który pomimo istnienia faktycznych i prawnych możliwości złożenia , przez nabywców nieruchomości od skarżącego, oświadczenia o przejęciu zobowiązań ONW w dniu ....03. 2010r, odmówił jego przyjęcia. Skarżący podkreślił, że w dniu ...03.2010r nabywcy wraz z nim byli w oddziale ARiMR i chcieli złożyć oświadczenie o przejęciu zobowiązań ONW, jednakże pracownik odmówił jego przyjęcia pomimo istnienia takiej możliwości. Istnieje więc bezpośredni związek pomiędzy zachowaniem pracownika, a brakiem stosownego oświadczenia nabywców nieruchomości, czego konsekwencje ponosi Skarżący. Ponieważ , zdaniem Skarżącego, działanie pracownika organu było bezprawne, strona nie może ponosić jego negatywnych konsekwencji. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wnosił o jej oddalenie. Podtrzymując swoje stanowisko w sprawie dodatkowo wyjaśnił, iż w notatce służbowej z dnia ....10.2010r. pracownik biura powiatowego Agencji wyjaśnił, iż poradził skarżącemu i nabywcy aby złożyli przedmiotowe oświadczenie w biurze miejscowo właściwym, gdyż pozostaje do załatwienia sprawa nadania nabywcom numeru ewidencji producentów i że żadna z osób nie nalegała na przyjęcie powyższych dokumentów oraz nie przystąpiła do wypełniania ich na miejscu.. Organ podkreślił, że oświadczenie można było przesłać biura powiatowego za pośrednictwem poczty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje: Na wstępie sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m .inn. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej ,,p.p.s.a."", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Wymaga to oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W powyższym kontekście należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna. Należy wskazać, że decyzjami Kierownika BP ARiMR w M. przyznano Skarżącemu płatności z tytułu ONW za lata 2007, 2008, 2009 i 2010.. Zostały one przelane na jego konto. Z dniem otrzymania płatności rozpoczęło się 5-cioletnie zobowiązanie prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej na wszystkich zgłoszonych działkach o łącznej powierzchni zgłoszonej przez Skarżącego , tj. ... ha. Skarżący był tego świadomy, gdyż w kolejno składanych wnioskach , w pkt. VIII ,,Oświadczenia i zobowiązania’’ podpisywał zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdej zmianie, w tym także zmianie powierzchni upraw. Dopiero w dniu ....10.2010r wpłynęło do BP ARiMR oświadczenie, iż w dniu ....03.2010r Skarżący sprzedał trzy działki ewidencyjne, objęte dopłatami z tytułu ONW, przez okres 5 lat. Oświadczenie zostało złożone po wezwaniu do złożenia wyjaśnień, wystosowanym do Strony przez Kierownika BP w dniu ....10.2010r. Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009r Nr 40, poz. 329, ze zm.), dalej: ,,rozporządzenie’’ jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, zwraca płatność ONW w części, która została przyznana do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu. Rolnik, który przeniesie posiadanie gospodarstwa zgodnie z wyżej wymienioną normą, jest zwolniony z obowiązku zwrotu płatności ONW pod warunkiem, że złoży oświadczenie, o którym mowa w § 9 ust. 2 pkt 2 lit.a rozporządzenia ONW.. W niniejszej sprawie Skarżący takiego oświadczenia nie złożył. Nie można uznać za wiarygodne twierdzenia Skarżącego, iż pracownik BP ARiMR odmówił przyjęcia takiego oświadczenia w dniu ...03.2010r. Gdyby nawet tak było, M. B. mógł stosowne oświadczenie nabywców przesłać pocztą na adres BP Agencji. Takie działanie było w jego interesie, a Agencja nie ma podstaw prawnych aby przymusić nabywcę do złożenia oświadczenia o przejęciu od zbywcy zobowiązań z tytułu ONW. Z uwagi na brak przedmiotowego oświadczenia, nie doszło do skutecznego przejęcia zobowiązania ONW przez innych producentów rolnych, skutkiem czego M. B. zobowiązany jest do zwrotu płatności ONW otrzymanych za lata 2007-2009. Wobec powyższego, na podstawie przepisu ar. 29 ust.1 pkt 1 i pkt 2 lit.a ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.Nr 98, poz. 634 z póżn. zm.) wydano decyzję ustalającą wysokość nienależnie pobranej wypłaty, przy czym przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła wypłata środków publicznych. Ponieważ w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przedawnienie zwrotu płatności (art. 49 ust.5 rozporz. Komisji (WE) nr 2419/2001), ani nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 49 ust. 4 wskazanego rozp. unijnego oraz art. 73 ust. 4 rozporz. Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW, organ zasadnie wydał decyzję z dnia ... stycznia 2011r. i decyzję z dnia 9 czerwca 2011r. (zaskarżoną). Rozpoznając przedmiotową sprawę, sąd doszedł do przekonania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji prawidłowo zastosowano obowiązujące przepisy, wskazane w części historycznej niniejszego uzasadnienia; nie stwierdził także ani naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ani naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z czym na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.