V SA/Wa 1686/16
WyrokWSA w Warszawie2017-05-23
Skład orzekający: Beata Blankiewicz-Wóltańska, Izabella Janson, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku niespełnienia przez beneficjenta warunku dotyczącego minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, określonego w przepisach rozporządzenia wykonawczego, organ ma obowiązek zastosować sankcję w postaci zwrotu 100% kwoty przyznanej pomocy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że beneficjent, który nie spełnił warunku dotyczącego minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie do dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, podlega sankcji zwrotu 100% kwoty przyznanej pomocy. Organy prawidłowo ustaliły, że skarżąca nie osiągnęła wymaganej powierzchni, a przedłożone przez nią dokumenty nie mogły zostać uwzględnione przy jej wyliczeniu z uwagi na niespełnienie wymogów formalnych lub terminowych.Stan faktyczny
Skarżąca otrzymała pomoc finansową na rozpoczęcie działalności rolniczej. Po trzech latach od przyznania pomocy zobowiązana była wykazać spełnienie warunku minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie (10,15 ha). Pomimo prób powiększenia gospodarstwa poprzez zakup, dzierżawę i użyczenie gruntów, skarżąca nie przedłożyła w terminie dokumentów potwierdzających spełnienie tego warunku lub przedłożone dokumenty nie spełniały wymogów formalnych lub terminowych. W konsekwencji organy ustaliły kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 75.000 zł.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska Sędziowie: WSA Izabella Janson (spr.) WSA Michał Sowiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom oddala skargę.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Oddziału) z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] o ustaleniu K. S. kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych w wysokości 75.000 zł z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
K. S. złożyła wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom".
Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. numer [...] Dyrektor [...] Oddziału przyznał K. S. pomoc finansową z tytułu ,,Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 75.000,00 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.
Decyzja została doręczona w dniu 27 maja 2011 r.
W dniu 20 września 2011 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek Skarżącej o płatność w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom".
W dniu 14 marca 2012 r. została wypłacona pomoc na rachunek bankowy wskazany przez Skarżącą.
W dniu 26 lutego 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wezwał Skarżącą do przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienie warunku dotyczącego minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w kraju, w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, tj. do dnia 26 lipca 2014 r., informując, że za nieprzedłożenie tych dokumentów w terminie, zgodnie z § 20 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. W sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2014 poz. 201 ze zm. (dalej rozporządzenie wykonawcze), przewidziano sankcję w formie zwrotu 15 % kwoty pomocy przyznanej w ramach działania.
Jednocześnie pouczono, że w przypadku niewywiązania się z zobowiązania do powiększenia gospodarstwa rolnego do powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie w kraju w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, tj. do dnia 27 maja 2014 r., zgodnie z § 20 ust. 3 ww. rozporządzenia zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy.
Skarżąca w dniu 18 grudnia 2014 r. złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR pismo informujące o zmianach w uprawach w stosunku do planowanych we wniosku o przyznanie pomocy, z uwagi na złą strukturę ziemi otrzymanej od ojca, wnosząc o udzielenie informacji jakie dokumenty i w jakich terminach należy złożyć w związku z realizacją działania. Przedłożyła też umowę sprzedaży nieruchomości położonej w miejscowości W. w gminie Ł., stanowiącej działki gruntu o nr [...] o powierzchni 2,53 ha, zawartą w dniu 10 września 2014 r. w formie aktu notarialnego Rep. A. Nr [...], a następnie w dniu 25 lutego 2015 r. umowę dzierżawy gruntów rolnych, zawartą w dniu 30 marca 2012 r. pomiędzy D. S. (wydzierżawiającym), a K. S. (dzierżawcą), dotyczącą nieruchomości położonej we wsi B. w gminie P. składającej się działek o nr ewidencyjnych [...].
Pismem z dnia 17 marca 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wezwał Skarżącą do usunięcia braków formalnych i złożenia wyjaśnień. Wskazał, iż przedłożony akt notarialny Rep. A. Nr [...] z dnia [...] września 2014 r. nie może zostać uwzględniony przy wyliczeniu minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, gdyż dotyczy zakupu gruntów po terminie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, a więc po terminie na wypełnienie zobowiązania wynikającego z przepisów rozporządzenia wykonawczego. Organ I instancji wskazał, iż przy uwzględnieniu umowy dzierżawy z dnia 30 marca 2012 r. gruntów o powierzchni 2,2972 ha, w tym użytków rolnych 2,2772 ha, powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie wyniosła 9,9248 ha, a zatem Skarżąca nie spełnia warunku dotyczącego powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie nie mniejszej niż średnia powierzchni gruntów rolnych w kraju, tj. 10,15 ha.
Skarżąca ponownie została pouczona, iż w przypadku niedostarczenia dokumentów potwierdzających spełnienie warunku dotyczącego minimalnej powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie, nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w kraju, w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy zgodnie z § 20 ust. 4 ww. rozporządzenia wykonawczego, przewidziano sankcję w formie zwrotu 3% kwoty pomocy przyznanej, natomiast w przypadku niewywiązania się ze zobowiązania do powiększenia gospodarstwa rolnego do powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie w kraju w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy.
W dniu 31 marca 2015 r. Skarżąca złożyła prośbę o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu w zakresie powierzchni zakupionych i dzierżawionych oraz rodzaju upraw, wraz ze zmianą wniosku o przyznanie pomocy i zmianą PRG.
W dniu 7 kwietnia 2015 r. złożyła pismo, w którym wyjaśniła, iż faktycznie źle policzyła powierzchnie działek w stosunku do ich użytku, jakie podała. Błąd, jak wskazała wyniknął z nieznajomości szczegółowych przepisów, dotyczących przeznaczenia i możliwości wykorzystania fragmentów poszczególnych działek. Po dokładnych przeliczeniach powierzchni przez specjalistkę z Wojewódzkiego Ośrodka Poradnictwa Rolniczego w B. h okazało się, że do powierzchni 10,15 ha użytków rolnych brakuje. Poinformowała też, iż w roku 2012 ojciec oddał jej w użytkowanie 0,32 ha na działkach [...] w P., ul. [...], ale wcześniej tej umowy nie dostarczyła z uwagi na niezgłaszanie działek do dopłat. Dodatkowo Skarżąca podniosła kwestię co do dopłat bezpośrednich za rok 2014 upraw o powierzchni ponad 11 ha, w tym działek o nr [...], o łącznej powierzchni zgłoszonej wynoszącej 1,93 ha. Wskazała, iż ww. działki są użytkowane na podstawie ustnej umowy, z uwagi na nierozwiązanie sprawy spadkowej przez rodzinę zmarłej właścicielki.
W załączeniu przedstawiła wypis z rejestru gruntów z dnia 17 sierpnia 2011 r. dotyczący działek o nr [...] (powierzchnia użytku – 0,20 ha) i [...] (powierzchnia użytku – 0,12 ha) oraz umowę użyczenia z dnia 30 marca 2012 r., zawartą między S. S., a K. S., dotycząca użytkowania przez Skarżącą działek o nr [...] o łącznej powierzchni 0,32 ha, z potwierdzeniem notarialnym w dniu [...] kwietnia 0215 r. (Rep. A. Nr [...]), że podpisy na umowie w dniu 2 kwietnia 2015 r. złożyli własnoręcznie S. S. i K. S.
W dniu 8 maja 2015 r. Skarżąca wniosła o uwzględnienie dodatkowo umowy dzierżawy z roku 2009 dotyczącej działki o powierzchni 0,4 ha, którą dzierżawi od J. i J. M. położonej we wsi B. w gminie P., wskazując, iż działki tej nie zgłaszała do dopłat i nie wykazała jej w użytkowanej powierzchni, będąc w przekonaniu, że powierzchnia użytków jest wystarczająca. W załączeniu przedstawiła umowę zawartą w dniu 17 września 2009 r. pomiędzy J. M. i J. M. (właścicielami), a K. S. i S. S., dotyczącą dzierżawy działki o nr [...] o powierzchni 0,4 ha na czas nieokreślony, poświadczoną notarialnie w dniu 17 września 2009 r. (Rep. A. nr [...]).
Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie wyraził zgody na zmianę biznesplanu, wskazując, iż złożone: umowa użyczenia z dnia 30 marca 2012 r., zawarta między S. S., a K. S., dotycząca użytkowania przez Skarżącą działek o nr [...] o łącznej powierzchni 0,32 ha, wyjaśnienia dotyczące użytkowania na podstawie umowy ustnej działek o nr [...] o pow. 2,1925 ha oraz umowa dzierżawy działki o nr [...] o powierzchni 0,4 ha zawarta w dniu 17 września 2009 r., nie mogą potwierdzać spełnienia przez Skarżącą zobowiązania dotyczącego powiększenia użytków rolnych gospodarstwa do wymaganej powierzchni, nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów w kraju, tj. 10,15 ha. Organ I instancji wskazał, iż ww. dokumenty nie spełniają warunków wynikających z § 3 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego, a w konsekwencji nie można uznać, iż spełniony został warunek wynikający z § 18 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia. Powyższe determinowało brak możliwości wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu we wnioskowanym zakresie, dotyczącym zmiany powierzchni użytków rolnych.
Decyzja ta została doręczona Stronie 9 czerwca 2015 r.
W dniu 24 czerwca 2015 r. Skarżąca złożyła odwołanie od tej decyzji. W załączeniu przedłożyła wypełnione strony wniosku o przyznanie płatności obszarowych na rok 2014.
W dniu 7 września 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zawiadomił Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] maja 2011 r.
W dniu 17 września 2015 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło pismo, w którym Skarżąca złożyła m.in. prośbę o przyjęcie wyjaśnień złożonych w piśmie z dnia 23 czerwca 2015 r. i ponowne przeanalizowanie wszystkich okoliczności sprawy oraz argumentów przemawiających za zmianą założeń biznesplanu. Ponadto Skarżąca wniosła o udzielenie informacji o obowiązujących przepisach rozporządzenia wykonawczego oraz poinformowanie o sposobie rozpatrzenia pisma – odwołania z dnia 23 czerwca 2015 r.
Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR ustalił Skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ,,Ułatwiania startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w wysokości 75.000,00 zł, powiększoną o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczone od dnia upływu 60 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Zgodnie z potwierdzeniem odbioru doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło w dniu 5 lutego 2016 r.
W wyniku wniesionego przez Skarżącą odwołania, Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w sprawie ustalenia nienależnie lub nadmiernie pobranej płatności, podzielając stanowisko organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2. krajowych, przeznaczonych na:
a. współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b. finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej następuje w drodze decyzji administracyjnej.
K. S. nie spełniła warunku wskazanego w przepisie § 18 ust. 1 pkt. 1 a rozporządzenia dotyczącego minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, o którym mowa w § 2 ust. 1 lit. a, nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, do dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy.
Tym samym organ odwoławczy podzielił stanowisko Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wyrażone w decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r., iż w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do zastosowania § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego nakazującego zwrot 100% kwoty pomocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. S. wniosła o uchylenie decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] kwietnia 2016 r. w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] stycznia 2016 r.
Decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania art. 127 i 128 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że nie złożyła odwołania od decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. mimo, że skierowane przez nią pismo z dnia 23 czerwca 2015 r. stanowiło odwołanie od w/w decyzji i nierozpatrzenie tego odwołania w przewidzianym przez prawo trybie;
2. naruszenie przepisów postępowania art. 44 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie za doręczone pismo z dnia 16 kwietnia 2015 r., z uwagi na jego dwukrotne awizowanie w sytuacji, gdy nie otrzymała zawiadomień o pozostawieniu przesyłki, ponadto zaniechanie dokonania przez organ ustaleń, czy w/w przesyła była wysłana na prawidłowy adres;
3. naruszenie przepisu § 18 pkt 2 a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, poprzez bezpodstawne uznanie, że nie spełniła warunku osiągnięcia minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, tj. 10,15 ha mimo, że z analizy stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że warunek ten został spełniony;
4. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 35 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminu załatwienia sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się zaś do decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. odmawiającej zmiany założeń biznesplanu wskazał, iż decyzja ta doręczona została Skarżącej w dniu 9 czerwca 2015 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 23 czerwca 2015 r. Tymczasem Skarżąca złożyła odwołanie od tej decyzji w dniu 24 czerwca 2015 r.
Pismem z dnia 19 maja 2017 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformował Sąd, iż postanowienie. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie odmowy wyrażenia zgody na zmianę założeń biznes planu, nie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
Rozpatrując sprawę w powyższych granicach należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stan prawny w zakresie przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 został unormowany rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 200, poz. 1433 ze zm., obecnie: Dz. U. z 2014 r., poz. 201, dalej jako rozporządzenie wykonawcze), wydanym w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wpieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. 2016. 1387 ze zm.).
Zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, pomoc podlega zwrotowi w całości lub części, jeżeli beneficjent nie spełni warunków, o których mowa w § 18 ust. 1, lub nie przedłoży w Agencji dokumentów, o których mowa w § 19.
§ 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego stanowi, iż w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 1 a zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy.
Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 a rozporządzenia wykonawczego, beneficjent powinien spełnić warunek dotyczący minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a, nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju do dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy – w przypadku, o którym mowa w § 3 ust. 1.
Stosownie do § 19 pkt 7 rozporządzenia wykonawczego, Beneficjent powinien przedłożyć w Agencji dokument potwierdzający spełnienie warunku dotyczącego minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a, nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy – w przypadku, o którym mowa w § 3 ust. 1.
A zatem wobec beneficjenta, który nie spełnił warunku w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a, nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, do dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy – w przypadku, o którym mowa w § 3 ust. 1, należy zastosować sankcję w postaci zwrotu 100% kwoty wypłaconej pomocy.
Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia wykonawczego, pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem, jest przyznawana osobie fizycznej, która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 55 [3] Kodeksu Cywilnego, zwanym dalej "gospodarstwem", jeżeli w wymaganym okresie powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie będzie nie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju oraz nie większa niż 300 ha, gospodarstwo będzie prowadzone samodzielnie, budynki i budowle znajdujące się w gospodarstwie, wykorzystywane do produkcji rolnej, oraz użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej, w gospodarstwie będą spełnione określone odrębnymi przepisami wymagania w zakresie ochrony środowiska, higieny i warunków utrzymania zwierząt.
Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenie wykonawcze w przypadku, gdy średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju jest wyższa niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie, w którym jest położone gospodarstwo, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a, minimalna powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa w okresie, o którym mowa w § 5 ust. 2, może być mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, z tym że nie może być mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie, z którym jest położone to gospodarstwo.
W myśl § 3 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego, przy ustalaniu powierzchni gospodarstwa bierze się pod uwagę średnią powierzchnię gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w poszczególnych województwach oraz średnią powierzchnię gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy.
Średnią powierzchnię gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w poszczególnych województwach oraz średnią powierzchnię gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju w danym roku przyjmuje się na podstawie informacji ogłaszanych przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 311), o czym stanowi § 3 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego.
Stosownie do § 3 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego, przy ustalaniu minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze, sumuje się powierzchnię użytków rolnych stanowiących przedmiot własności, użytkowania wieczystego, dzierżawy z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub od jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli umowa dzierżawy została zawarta na czas nieoznaczony lub na okres co najmniej 5 lat, jednak nie krótszy niż do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy, dzierżawy od podmiotów innych niż wymienione w pkt 3, jeżeli umowa dzierżawy została zawarta w formie aktu notarialnego albo ma datę pewną na okres co najmniej 10 lat.
Zgodnie z ogłoszeniem Prezesa ARiMR z dnia 17 września 2009 r. w sprawie wielkości średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w poszczególnych województwach oraz średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju w 2009 r., średnia wielkość powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie łódzkim w 2009 r. wynosiła 7,41 ha, natomiast średnia wielkość powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym kraju w 2009 r. wyniosła 10,15 ha.
Zgodnie z treścią decyzji z dnia [...] maja 2011 r. Skarżąca zobowiązana była do osiągnięcia powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, tj. 10,15 ha oraz nie większej niż 300 ha, do dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia niniejszej decyzji oraz do dostarczenia dokumentu potwierdzającego spełnienie warunku dotyczącego minimalnej powierzchni pożytków rolnych w gospodarstwie, nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy.
Decyzję o przyznaniu pomocy doręczono Skarżącej w dniu 27 maja 2011 r., a zatem termin na spełnienie warunku osiągnięcia powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, tj. 10,15 ha oraz nie większej niż 300 ha, upływał w dniu 27 maja 2014 r. Termin dostarczenia dokumentu potwierdzającego spełnienie warunku dotyczącego minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie upływał w dniu 26 lipca 2014 r.
Wraz z wnioskiem o płatność Skarżąca przedłożyła dokument w postaci umowy darowizny z 5 września 2011 r., zawartej pomiędzy Skarżącą, a S. S., zgodnie z którą Skarżąca otrzymała działki o nr [...], o łącznej powierzchni 8,0983 ha (w tym użytków rolnych – 7,6476 ha).
Mimo skierowania w dniu 26 lutego 2013 r. pisma informującego o terminach wypełnienia zobowiązań Skarżąca w wymaganym terminie, tj. do dnia 26 lipca 2014 r. nie przedłożyła do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR dokumentu potwierdzającego spełnienie warunku dotyczącego minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, tj. 10,15 ha.
Na podstawie przedłożonych dokumentów organ odwoławczy zasadnie ustalił, iż grunty stanowiące przedmiot umowy sprzedaży nieruchomości położonej w miejscowości W. w gminie Ł., tj. działki o nr ew. [...] o powierzchni 2,53 ha (2,50 użytków rolnych) nie mogą zostać uwzględnione przy wyliczeniu minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, z uwagi na fakt, iż zostały zakupione w dniu 10 września 2014 r., czyli po terminie wypełnienia zobowiązania określonego w § 18 ust. 1 pkt 1 a, który upłynął w dniu 27 maja 2014 r., natomiast grunty użytkowane przez Skarżącą na podstawie umowy użyczenia z dnia 30 marca 2012 r., tj. działki o nr 9/6 i 9/7 o łącznej powierzchni użytków rolnych 0,32 ha, nie mogą podlegać wliczeniu do powierzchni gospodarstwa, o której mowa w § 2 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia wykonawczego, gdyż przedłożona umowa użyczenia nie spełnia warunku określonego w § 3 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego, który stanowi, iż przy ustalaniu minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze, sumuje się powierzchnię użytków rolnych stanowiących przedmiot własności, użytkowania wieczystego, dzierżawy z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub od jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli umowa dzierżawy została zawarta na czas nieoznaczony lub na okres co najmniej 5 lat, jednak nie krótszy niż do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy, dzierżawy od podmiotów innych niż wymienione w pkt 3, jeżeli umowa dzierżawy została zawarta w formie aktu notarialnego albo ma datę pewną na okres co najmniej 10 lat.
Przedstawiona umowa użyczenia nie mieściła się zatem w katalogu dokumentów niezbędnych przy wyliczeniu minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie. Dodatkowo, zgodnie z poświadczeniem notarialnym, osoby zawierające ww. umowę złożyły pod nią podpisy w obecności notariusza dopiero w dniu 2 kwietnia 2015 r., a więc po terminie wypełnienia zobowiązania określonego w § 18 ust. 1 pkt 1 a, tj. po dniu 27 maja 2014 r.
Grunty użytkowane przez Skarżącą na podstawie umowy ustnej, tj. działki o nr [...] o pow. 2,1925 ha, również nie mogły zostać uwzględnione przy wyliczeniu minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, z uwagi na fakt, iż Skarżąca nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego, iż stanowią one przedmiot posiadania, określony w § 3 ust. 5, rozporządzenia wykonawczego, ustna umowa zaś nie mieści się w katalogu dokumentów branych pod uwagę przy ustalaniu minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie.
Grunt dzierżawiony na podstawie umowy dzierżawy z dnia 17 września 2009 r., tj. działka o nr [...] o powierzchni 0,4 ha, również nie mogła zostać uwzględniona przy wyliczeniu minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, z uwagi na fakt, iż zgodnie z umową dzierżawy właścicielami działki są Skarżąca i S. S. (ojciec Skarżącej).
Tym samym nie został spełniony warunek wynikający z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia wykonawczego, wskazujący, iż użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej.
A zatem zasadnie organ przyjął, iż przy wyliczeniu minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, mogą zostać uwzględnione jedynie działki stanowiące przedmiot dzierżawy (na mocy umowy dzierżawy z dnia 30 marca 2012 r., działki nr 254, 561 i 562 o łącznej powierzchni 2,2972 ha) 2772 ha, co uwzględniając, pozostałą niesporną powierzchnią w gospodarstwie rolnym Skarżącej wynosi 9,9248 ha. Oznacza to, że do dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy nie została osiągnięta minimalna powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie, nie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w kraju, tj. 10,15 ha. Zatem należy uznać, iż nie spełniony został przez Skarżąca warunek wynikający z § 18 ust. 1 pkt 1 a rozporządzenia wykonawczego.
Tym samym zatem nie został naruszony § 18 pkt 2 a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r.
Z akt sprawy wynika też, iż pismo Skarżącej z dnia 23 czerwca 2015 r. zostało nadane przesyłką pocztową w dniu 24 czerwca 2015 r. Prezes ARiMR rozpatrzył je jako odwołanie od decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r., o niewyrażeniu zgody na zmianę założeń biznesplanu, w związku z czym w dniu [...] kwietnia 2016 r. wydał postanowienie nr [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Jak wynika z informacji pełnomocnika organu z dnia 19 maja 2017 r. postanowienie to nie zostało przez Skarżącą zaskarżone.
Odnosząc się zaś do naruszenia przepisu art. 44 k.p.a. poprzez uznanie za doręczone pisma z dnia 14 kwietnia 2015 r. dotyczące wniosku zapoznania si ę z aktami sprawy, należy uznać zarzut ten również za niezasadny. Organ wskazał, iż pismo z dnia 14 kwietnia 2015 r. stanowiące informację o możliwości zapoznania się z aktami sprawy zostało skierowane do Skarżącej w dniu 16 kwietnia 2015 r., listem poleconym za potwierdzeniem odbioru (nr przesyłki (00)459007734525721933), na adres wskazany przez Skarżącą jako adres do korespondencji, tj. ul. K... 12 m. 26, ..-.. Ł.. Przesyłka zawierająca ww. pismo została zwrócona do Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR z adnotacją na kopercie ,,Zwrot nie podjęto w terminie", opatrzone datą 6 maja 2015 r. Z adnotacji na zwróconej przesyłce wynika, iż była awizowana przez pocztę po raz pierwszy 20 kwietnia 2015 r. i powtórnie 28 kwietnia 2015 r., o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej, a następnie w dniu 6 maja 2015 r. zostało zwrócone nadawcy (k. 400 - 402 akt adm.).
Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. prawidłowo zatem zostało uznane za doręczoną w dniu 4 maja 2015 r., tj. z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 art. 44 k.p.a.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w graniach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w niej zarzuty są niezasadne.
Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło