V SA/Wa 1687/18
WyrokWSA w Warszawie2019-08-14
Skład orzekający: Andrzej Kania, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Marek Krawczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy utworzenie grupy producentów rolnych, która spełnia formalne wymogi, ale której działalność polega na sprzedaży wyprodukowanego mleka do spółdzielni, w której członkowie grupy posiadają udziały, może zostać uznane za stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści z sektorowego prawodawstwa rolnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo oceniły, iż utworzenie grupy producentów rolnych, która formalnie spełniała wymogi, ale której działalność polegała na sprzedaży mleka do spółdzielni, w której członkowie grupy posiadali udziały, stanowiło stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści z sektorowego prawodawstwa rolnego. Działanie to było sprzeczne z celami wsparcia, ponieważ grupa nie przynosiła wartości dodanej ani nie skracała łańcucha dostaw, a jedynie stanowiła pośrednika w sprzedaży do podmiotu, z którym członkowie grupy byli już powiązani.Stan faktyczny
Spółdzielnia Producentów Mleka złożyła wniosek o uznanie za grupę producentów rolnych i wpis do rejestru. Organy administracji odmówiły uznania, stwierdzając, że grupa stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści z prawodawstwa rolnego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym błędną wykładnię pojęcia "sztucznie stworzone warunki". Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi Spółdzielni P. w S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...)sierpnia 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy uznania organizacji grupy producentów rolnych oraz dokonania wpisu do ewidencji producentów; oddala skargę.
Przedmiotem skargi Spółdzielni Producentów Mleka "M." w N. (dalej jako: "Skarżąca", "Strona", "Spółdzielnia" lub "Grupa") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR" lub "organ II instancji") z (...) sierpnia 2018 r. nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Dyrektor" lub "organ I instancji") z (...) kwietnia 2018 r., nr (...) wydaną w przedmiocie odmowy uznania grupy producentów rolnych oraz dokonania wpisu grupy do rejestru grup.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
W dniu (...) sierpnia 2017 r. Skarżąca złożyła do Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B.wniosek o uznanie grupy producentów rolnych wraz z Planem Biznesowym oraz dodatkowymi dokumentami, dalej: "wniosek". W wyniku przejęcia z dniem (...) września 2017 r. niektórych zadań od zniesionej Agencji Rynku Rolnego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek został przekazany w celu rozpoznania P. Oddziałowi Regionalnemu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
W toku weryfikacji wniosku Dyrektor na podstawie art. 64 § 2 kpa wezwał Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych, do złożenia wyjaśnień oraz dokumentów. Skarżąca w dniach (...) listopada 2017 r., 2 i 3 stycznia 2018 r. oraz 16 lutego 2018 r. składała wyjaśnienia oraz dokumenty stanowiące uzupełnienie stwierdzonych we wniosku braków formalnych.
W dniach od (...) marca 2018 r. do (...) marca 2018 r. w siedzibie Grupy oraz u pięciu jej członków przeprowadzono kontrole uznania grupy producentów rolnych. Z przeprowadzonych kontroli sporządzono raporty ((...),(...),(...),(...),(...) oraz (...)).
W dniu (...) kwietnia 2018 r. organ I instancji wydał decyzję na mocy której odmówił uznania Spółdzielni Producentów Mleka "M." za grupę producentów rolnych oraz dokonania wpisu do rejestru grup. Od decyzji wydanej w I instancji Skarżąca wniosła odwołanie do Prezesa ARiMR. Decyzją z (...) sierpnia 2018 r. nr (...) Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora z (...) kwietnia 2018 r. Prezes ARiMR powołał przepisy zastosowane w sprawie, a następnie odwołując się do art. 47 ust. 1 przepisów wprowadzających ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa wskazał, że w przedmiotowej sprawie do jej rozstrzygnięcia właściwe są odpowiednie organy administracyjne Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Podkreślił, że w sprawie wystąpiły przesłanki do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. Prezes ARiMR powołał akty prawa unijnego oraz przepisy prawa krajowego, w oparciu o które rozpatrzył sprawę. Organ II instancji stwierdził, że Spółdzielnia spełniła warunki formalne niezbędne do uzyskania statusu grupy producentów rolnych, jednak na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dostępnych informacji zakwestionował faktyczny powód powstania Grupy oraz fakt spełnienia założonych celów, określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z 2000 r., Nr 88, poz. 983 ze zm.) W ramach swobodnej oceny zabranego materiału dowodowego Prezes ARiMR stwierdził, że organ I instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawnych mających zastosowanie w sprawie i prawidłowo uznał, że doszło do stworzenia przez Skarżącą sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego.
W dniu (...) września 2018 r. do organu II instancji wpłynęła skarga Strony na decyzję z (...) sierpnia 2018 r.
Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego:
art. 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, poprzez ich niezastosowanie i rozstrzygnięcie sprawy bez jej dostatecznego wyjaśnienia i bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz poprzez przyjęcie, że doszło do stworzenia przez Stronę sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego,
art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie przez organ II instancji polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których organ I instancji odmówił Stronie uznania oraz dokonania wpisu do rejestru grup,
art. 1, i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i niedochowanie obowiązku uwzględnienia aktualnego stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji drugoinstancyjnej.
Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła również naruszenie przepisów prawa materialnego:
art. 4 pkt 8 rozporządzenia komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 20 września 2011 r. stanowiącego szczegółowe zasady wykonania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasad wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ( aktualnie ww. art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013), poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że działalność Strony wskazuje na pozorny i sztuczny charakter stworzonych warunków w celu uznania oraz dokonania wpisu do rejestru grup,
art. 27 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez dokonanie błędnej wykładni i przyjęcie, że działanie podjęte przez Grupę nie korespondują z celami określonymi w powołanym przepisie,
Strona zarzuciła także zaskarżonej decyzji błędne zastosowanie wyroku Trybunału Sprawiedliwości (szósta izba) z dnia 12 września 2013r. dotyczącego pojęcia ,,sztuczne stworzenie warunków'' w sprawie C-434/12.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a. Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z 27 kwietnia 2018 r. w sprawie odmowy uznania grupy producentów rolnych oraz dokonania wpisu do rejestru grup i przekazanie do ponownego rozpoznania temu organowi oraz zasądzenie na rzecz Strony zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do art. 27 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Funduszu Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. L 347 z 20.12.2013, str. 487), dalej: "rozporządzenie nr 1305/2013" wsparcia w ramach tworzenia i organizacji producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia grup i organizacji producentów w sektorach rolnictwa i leśnictwa do celów:
dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produktów producentów, którzy są członkami takich grup lub organizacji;
wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;
ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności oraz
innych zadań, które mogą być prowadzone przez grupy i organizacje producentów, takich jak rozwijanie umiejętności biznesowych i marketingowych oraz organizowanie i ułatwianie procesów wprowadzania innowacji.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 624), dalej: "ustawa z 15 września 2000 r." osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne, które w ramach działalności rolniczej prowadzą:
gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub
dział specjalny produkcji rolnej
mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produktów rolnych i procesu produkcyjnego do wymogów rynkowych, wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych, ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów o dostępności produktów rolnych, rozwijania umiejętności biznesowych, marketingowych oraz organizowania i ułatwiania procesów wprowadzania innowacji, a także ochrony środowiska naturalnego.
Podmiot gospodarczy jakim jest spółdzielnia, może również prowadzić działalność jako grupa producentów rolnych, gdy spełnia warunki określone w art. 3a pkt 2 ustawy z 15 września 2000 r., tj.:
wszyscy wchodzący w jej skład producenci jednego produktu lub grupy produktów spełniają wymagania określone w art. 2 ustawy,
jej przedmiot działalności jest zgodny z celami określonymi w art. 2 ustawy,
działa na podstawie aktu założycielskiego, który w stosunku do członków grupy wskazanych w pkt. 1 spełnia wymagania określone w art, 4 ustawy,
jej coroczne przychody ze sprzedaży produktów lub grup produktów wytworzonych w gospodarstwach lub działach specjalnych produkcji rolnej członków grupy wskazanych w pkt. 1 stanowią więcej niż połowę przychodów spółdzielni ze sprzedaży tych produktów lub grup tych produktów,
określi obowiązujące członków grupy wskazanych w pkt. 1, zasady produkcji produktów lub grup produktów, w tym dotyczące jakości i ilości, oraz sposoby przygotowania ich do sprzedaży,
każdy z producentów wskazanych w pkt. 1, w każdy roku działalności grupy produkuje oraz sprzedaje do grupy co najmniej 80% wyprodukowanych przez siebie produktów lub grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona,
każdy z producentów wskazanych w pkt 1 należy tylko do jednej grupy w zakresie danego produktu lub grupy produktów.
Na podstawie art. 6 ustawy z 15 września 2000 r. Minister właściwy do spraw rynków rolnych w akcie normatywnym rangi rozporządzenia określił wykaz produktów i grup produktów, ze względu na które grupa producentów rolnych może być tworzona, minimalną roczną wielkość produkcji towarowej wyprodukowanej przez wszystkich członków grupy i sprzedanej do grupy oraz minimalną liczbę członków grupy. W pkt 11 Załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 kwietnia 2016 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, ze względu na które mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 577), dalej: "rozporządzenie z 19 kwietnia 2016 r." usankcjonowano, że minimalna liczba członków grupy producentów rolnych wynosi 5 podmiotów, zaś minimalna roczna wartość produkcji towarowej w kategorii mleko krowie dla województwa podlaskiego wynosi 100.000 litrów.
Art. 10 ustawy z 15 września 2000 r. stanowi, że w przypadku niespełnienia przez wnioskodawcę warunków określonych w art. 3 albo art. 3a przedmiotowej ustawy bądź w przepisach wydanych na podstawie art. 6, dyrektor oddziału regionalnego wydaje decyzję o odmowie uznania grupy i dokonania wpisu grupy do rejestru. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie wymagań, jakie powinien spełniać plan biznesowy grupy producentów rolnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 237), dalej: "rozporządzenie z 18 lutego 2016 r." składany do oceny plan biznesowy powinien zawierać zakres i opis działań, jakie zamierza zrealizować grupa, w odniesieniu do każdego z celów określonych art. 2 ust. 1 ustawy z 15 września 2000 r., wraz z uzasadnieniem, w jaki sposób poszczególne działania przyczynią się do realizacji poszczególnych celów i ze wskazaniem planowanego postępu w ich realizacji w poszczególnych latach realizacji planu biznesowego.
Organy administracji wyjaśniły, że pomoc grupom producentów rolnych udzielana jest po spełnieniu warunków określonych przepisami prawa unijnego i krajowego, a więc brak ich spełnienia nie daje podstaw do uznania za grupę producentów rolnych, a następnie do przyznania pomocy, w szczególności w świetle przepisu art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Radu (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, (Dz. U., UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549), dalej: "rozporządzenie nr 1306/2013", zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
Sąd stwierdza, że aby w sposób prawidłowy i bezsprzeczny ocenić spełnienie przez Stronę kryteriów i celów uznania za grupę producentów rolnych organy administracji uwzględniły w swoich ustaleniach, że Spółdzielnia współpracuje wyłącznie z Okręgową Spółdzielnią Mleczarską w P. (OSM P.) do której sprzedaje 100% mleka krowiego spełniającego normy jakościowe, wyprodukowanego przez swoich członków. Ponadto, wszyscy członkowie Grupy posiadają udziały członkowskie w OSM P., mleko jest każdorazowo odbierane przez służby OSM P. bezpośrednio od członków Spółdzielni, OSM P. określa wymagania jakościowe mleka, przeprowadza przy odbiorze mleka kontrolę jakości, ponosi koszt odbioru produktu oraz określa cenę, na którą ma wpływ wielkość dostawy i jakość, liczona w okresach miesięcznych, indywidualnie dla każdego dostawcy, co miesiąc OSM P. dostarcza do Grupy rozliczenie wielkości dostaw oraz uzyskanych parametrów mleka przez poszczególnych członków Spółdzielni.
Organy administracji zasadnie wskazały, że Skarżąca na podstawie otrzymanego od OSM P.rozliczenia wielkości dostaw i uzyskanych parametrów mleka wystawia dla OSM P. fakturę zbiorczą za łączną ilość mleka dostarczonego przez swoich członków, a członkowie Spółdzielni w miesięcznych okresach rozliczeniowych (na podstawie rozliczenia wielkości dostaw i uzyskanych parametrów sporządzanego przez OSM P. i przekazanego do Grupy) wystawiają na Spółdzielnię faktury zakupu dostarczonego mleka. Rozliczenie między Stroną, a OSM P. następuje w okresie 14 dni od dnia wystawienia przez Stronę faktury dla OSM P. Rozliczenie pomiędzy Spółdzielnią a jej członkami następuje w terminie 30 dni od daty dostawy mleka do OSM P. i po otrzymaniu przez Skarżącą zapłaty od OSM P. Organy administracji ustaliły również, że Spółdzielnia na żadnym z etapów produkcji nie posiada mleka w fizycznej dyspozycji - mleko nie jest badane, odbierane ani transportowane przez służby Strony ani przy użyciu sprzętu lub maszyn do niej należących. Zgodnie z deklaracją Skarżącej, własność produktu przechodzi bezpośrednio z jej członka na OSM Piątnica.
Odnoszą się do kwestii badania przesłanek wystąpienia sztucznych warunków w procesie uzyskania uznania za grupę producentów rolnych, należało ustalić, czy działanie było uzasadnione z punktu widzenia działalności rolniczej prowadzonej przez grupę producentów oraz jej członków, czy było jedynie przejawem działania nastawionego na uzyskanie wsparcia finansowego. Ewentualna możliwość tworzenia sztucznych warunków powinna zawsze zostać oceniona indywidualnie przez organ rozpatrujący wniosek o uznanie, na tle określonej sprawy, z uwzględnieniem przepisów prawa regulujących cel, zasady oraz warunki tworzenia grup producentów rolnych.
W ocenie tut. Sądu zarówno organ I jak i II instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawnych mających zastosowanie w sprawie. W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego wskazanych w skardze. Ustalony zgodnie z regulacjami kodeksu postępowania administracyjnego stan faktyczny uzasadnił stwierdzenie przez organy administracji, że Skarżąca stworzyła sztuczne warunki dla uznania Spółdzielni za grupę producentów w celu uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego. Ustalenia dokonane przez organy administracji, były wystarczające aby jednoznacznie stwierdzić, że utworzenie grupy było działaniem pozornym, mającym na celu uzyskanie wsparcia z działania 9 PROW 2014-2020 "Tworzenie grup producentów i organizacji producentów" oraz pośrednich korzyści niezgodnie z celami określonymi w art. 27 rozporządzenia nr 1305/2013.
Prowadząc rozważania na temat wystąpienia przypadków sztucznie stworzonych warunków wymaganych do uzyskania uznania, organy słusznie uwzględniły wyrok Trybunału Sprawiedliwości (szósta izba) z dnia 12 września 2013 r., w sprawie C-434/12, w którym Trybunał przeprowadził wykładnię pojęcia: "sztucznie stworzone warunki". W wyroku tym zwrócił uwagę, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu "obiektywnego" i elementu "subiektywnego".
W ramach elementu obiektywnego do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (dalej jako "EFRROW"). W ramach elementu subiektywnego do sądu odsyłającego należy rozważenie dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, ubiegający się o płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Trybunał wskazał również, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia EFRROW został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.
Analogiczne wnioski można zastosować do art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Wobec czego, mając na uwadze wyżej opisany wyrok, do organów rozstrzygających w sprawie należało rozważenie obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system tworzenia grup producentów rolnych. Jednocześnie organy prowadzące postępowanie obowiązane były rozważyć obiektywne dowody pozwalające na stwierdzenie, że przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania uznania, ubiegająca się o takie uznanie Strona zamierzała uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu.
W ocenie Sądu, kwestia okoliczności obiektywnych i subiektywnych w rozpatrywanej sprawie została przez organ I jak i II instancji ustalona, wyjaśniona i uzasadniona w sposób zgodny z wykładnią prawa dokonaną w przytoczonym wyroku z 12 września 2013 r. W zaskarżonych decyzjach opisano w sposób wyczerpujący sytuację, w której pomimo spełnienia warunków formalnych do uzyskania uznania, Skarżąca nie realizowała wszystkich celów określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z 15 września 2000 r., a jej powstanie i sposób działalności miały na celu obejście przepisów prawa. Ponadto, poprzez ukazanie wzajemnych relacji między członkami Spółdzielni, a OSM Piątnica, organy administracji w sposób jednoznaczny odniosły się do elementu subiektywnego, czyli zamiaru uzyskania korzyści majątkowej sprzecznej z celami wsparcia. Suma okoliczności faktycznych zaistniałych w sprawie sprawia, że stanowisko zaprezentowane przez Dyrektora, a podtrzymane przez Prezesa ARiMR o spełnieniu sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy jest w pełni zasadne.
Słusznie organ I instancji, a po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego również organ II instancji zwrócił uwagę, że wszyscy członkowie Spółdzielni posiadali udziały członkowskie w OSM P., a przyjmując, że zawiązanie Grupy nastąpiło wyłącznie dla korzyści finansowych, których Strona nie uzyskała by będąc wyłącznie członkami OSM P. organy administracji nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów. Przed powstaniem Spółdzielni producenci w niej zrzeszeni byli członkami OSM P. i sprzedawali do OSM P. 100% wyprodukowanego w swoich gospodarstwach mleka krowiego, z czego organy administracji wyprowadziły zasadny wniosek, że poprzez OSM Piątnica wspólnie wprowadzali mleko do obrotu. Z analizy zebranego materiału dowodowego wynika, że dzięki utworzeniu Spółdzielni producenci w niej zrzeszeni nie uzyskali żadnych korzyści ekonomicznych związanych np. z redukcją kosztów prowadzenia gospodarstwa lub podwyższenia cen skupu mleka. Z utworzenie Grupy obok równolegle funkcjonującej OSM P. nie wynikły żadne jakościowe zmiany, które sugerowałyby dążenie do ułatwienia prowadzenia działalności jej członków, w szczególności w zakresie spełnienia celu w postaci wspólnego wprowadzenia towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych.
Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, że wymierną korzyścią z faktu utworzenia Spółdzielni była możliwość uzyskania pomocy finansowej przysługującej uznanym grupom producentów rolnych. To z kolei wskazuje na sytuację, w której Grupa stała się sztuczną jednostką zarówno w cyklu produkcyjnym, jak i sprzedażowym. Członkowie zrzeszeni w Grupie, jeszcze przed jej utworzeniem, dzięki przynależności do OSM P. sprzedawali wskazanemu podmiotowi wyprodukowane mleko. Po utworzeniu Grupy jedyną różnicą w funkcjonowaniu jednostki było dokonywanie sprzedaży za jej pośrednictwem do OSM P., przy wykorzystaniu istniejących zasad organizacyjnych.
W ocenie Sądu organy przedstawiły logiczne uzasadnienie, że utworzenie Spółdzielni nie było konieczne do realizacji celu w postaci centralizacji sprzedaży, ponieważ cel ten był już realizowany wcześniej, tak samo jak wprowadzanie mleka do obrotu. Utworzenie Grupy nie było zatem niezbędne do osiągnięcia tego celu. Tym samym zasadny jest wniosek, że forma organizacji i sposób funkcjonowania Spółdzielni jest sprzeczny z ideą tworzenia grup producentów rolnych jako podmiotów skracających łańcuch dostaw do odbiorcy finalnego poprzez eliminację pośredników.
Zdaniem Sądu organy administracji prawidłowo przyjęły, że fakt istnienia osobowych powiązań pomiędzy Stroną, a OSM P. do której sprzedawane było wyprodukowane w gospodarstwach członków mleko powodowało, że oba podmioty dokonywały transakcji nieskutkujących faktycznie wprowadzeniem produktu bezpośrednio do obrotu i na rynek, a jedynie skutkowało dokonaniem sprzedaży pomiędzy wzajemnie powiązanymi podmiotami, których struktura własnościowa udziałów, w części należała do tych samych osób. Rzeczywiste wprowadzenie mleka do obrotu i na rynek następowało z chwilą sprzedaży mleka następnym odbiorcom przez OSM P.Spółdzielnia realizowała cel jakim było wspólne wprowadzanie towarów do obrotu i na rynek. Wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym również przygotowanie do sprzedaży, centralizacja sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych nie było realizowane na poziomie Grupy, a więc Grupa nie stanowiła głównego i niezbędnego ogniwa łączącego produkcję z handlem oraz nie miała wpływu na negocjowanie korzystniejszych warunkach sprzedaży mleka krowiego wyprodukowanego przez członków Spółdzielni w stosunku do pojedynczych rolników. Organy administracji słusznie zwróciły uwagę, że wymogi jakościowe w odniesieniu do produkowanego produktu oraz jego cenę zakupu określał jeden odbiorca, tj. OSM Piątnica. Skarżąca nie stwarzała zatem korzystniejszych warunków zbytu swoim członkom, ani nie wprowadzała znaczących ułatwień w funkcjonowaniu ich gospodarstw. Organy ustaliły, że w skład Grupy weszło 8 członków, z których każdy posiadał udziały członkowskie w OSM Piątnica. Powyższe oznacza powiązania osobowe z OSM P. do której Grupa sprzedaje 100% wyprodukowanego przez swoich członków mleka.
Sąd podziela także ustalenia organów administracji dotyczące spełnienia przez Skarżącą pozostałych celów określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z 15 września 2000 r. W ocenie Sądu, organ I jak i II instancji dokonał właściwej oceny i wyjaśnienia kwestii spornych, wyjaśnił dlaczego pomimo spełnienia warunków formalnych Strona nie realizuje wszystkich celów wsparcia określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z 15 września 2000 r., zaś jej powstanie i sposób działania miały na celu obejście obowiązujących przepisów prawa. Poprzez wykazanie istniejących powiązań pomiędzy Stroną a OSM Piątnica organy w postępowaniu administracyjnym w sposób czytelny odniosły się do obligatoryjnego elementu subiektywnego, czyli zamiaru uzyskania korzyści finansowych sprzecznych z celami systemu wsparcia. A poprzez analizę planu biznesowego i prezentację zakwestionowanych działań odniosły się do niespełnienia przez Spółdzielnie obligatoryjnych celów systemu.
W ocenie Sądu wszystkie okoliczności faktyczne wykazane w sprawie świadczą o tym, że zaprezentowane w zaskarżonych decyzjach stanowisko o stworzeniu przez Grupę sztucznych warunków oraz niespełnienia konkretnych celów jest w pełni zasadne.
Sąd podziela stanowisko organów administracji, że w przedmiotowej sprawie głównie mamy bowiem do czynienia z tworzeniem przez członków Spółdzielni Producentów Mleka "M." pozornej działalności poprzez sprzedaż przez członków Grupy przez nich wytworzonego mleka wyłącznie do przedsiębiorstwa należącego do członków Grupy. Spółdzielnia stanowi więc sztuczną jednostkę w cyklu produkcyjno-sprzedażowym, nieprzynoszącą wartości dodanej dla produkcji członków Grupy oraz sztuczne ogniwo utworzone w celu uzyskania korzyści finansowych.
Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Wbrew zarzutom skargi organy obydwu instancji prawidłowo również oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Obowiązkiem organu jest rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w ocenie Sądu miało miejsce w sprawie. Organy administracji odniosły się do dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonały oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji przeprowadziły postępowanie w oparciu zarówno o dokumenty oraz twierdzenia przedstawione przez Stronę i znajdujące się aktach sprawy dokumenty, jak i materiały pochodzące z postępowania dotyczącego wniosku o płatność Spółdzielni.
Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 107 § 1 oraz art. 11 k.p.a. Wbrew zarzutom Skarżącej organ II instancji właściwie ustalił stan faktyczny oraz wskazał mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa krajowego i unijnego. Dokonując ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Prezes ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco wyjaśnił podjęte rozstrzygnięcie opierając argumentację na zgromadzonym materiale dowodowym. Nie naruszył tym samym art. 80 k.p.a.
W ocenie Sądu organy analizując całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, zasadnie uznały, że w sprawie wystąpił zarówno element obiektywny wskazujący na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy, poprzez utworzenie grupy niezgodnie z celami wskazanymi w art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013, jak i element subiektywny poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń poprzedzających utworzenie grupy był zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunku z art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013, a w dalszej kolejności spowodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia, warunkujące zastosowanie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Organy orzekające nie kwestionowały, że Grupa spełniła formalne warunki konieczne do uzyskania statusu grupy producentów rolnych. Organy jednakże zasadnie zakwestionowały faktyczny powód powstania Skarżącej grupy.
Reasumując, w ocenie Sądu, wszystkie kwestie sporne zostały przez organ wyjaśnione i uzasadnione w sposób zgodny z wykładnią prawa dokonaną również w przytoczonych orzeczeniach. Wyjaśniono dlaczego pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy Grupa nie realizuje celów wsparcia, zaś jej powstanie i sposób działalności miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa. Poprzez wykazanie chronologii zdarzeń poprzedzających powstanie grupy organ II instancji w sposób czytelny odniósł się zaś do elementu subiektywnego - zamiaru uzyskania korzyści majątkowej sprzecznej z celami wsparcia. Wykazał również brak elementu obiektywnego, czyli brak spełnienia celów wsparcia.
Z tych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło