V SA/Wa 1697/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Asesor WSA - Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. 1. Uchyla zaskarżone postanowienie, 2. Zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. G. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi z 12 maja 2008 r. (data nadania), wniesionej przez A. G., jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2008 r. o nr [...], wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (zakończonej decyzją z [...] listopada 2007 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)), w następującym stanie faktycznym: Decyzją z [...] listopada 2007 r. o nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 11 ust. 4 i 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264 ze zm.), ustalił A. G. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), w wysokości 10.302.94 zł. Decyzja ta została wysłana do pełnomocnika strony – A. R. i uznana przez organ za doręczoną w dniu 30 listopada 2007 r. W dniu 18 grudnia 2007 r. A. G. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z [...] kwietnia 2008 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w oparciu o art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z [...] listopada 2007 r. W uzasadnieniu postanowienia organ powołał art. 129 § 2 k.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Następnie wskazał, iż zaskarżona decyzja została doręczona stronie w dniu 30 listopada 2007 r. Oznacza to, że przewidziany ustawowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu 14 grudnia 2007 r. Złożenie w dniu 20 grudnia 2007 r. (data nadania – 18 grudnia 2007 r.) wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazuje, że wynikający z art. 129 § 2 k.p.a. termin nie został zachowany, a to powoduje, że środek zaskarżenia nie może być merytorycznie rozpoznany. Dalej Prezes ARiMR podkreślił, iż uchybienie terminu wynikającego z ww. przepisu jest w sprawie bezsporne. Zaznaczył też, że strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie podała przyczyn uchybienia terminu i nie wniosła o jego przywrócenie. Przywrócenie uchybionego terminu może zaś mieć miejsce tylko na jej wniosek. W konsekwencji za zasadne organ uznał zastosowanie art. 134 k.p.a. i wydanie na tej podstawie stosownego postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie z [...] kwietnia 2008 r., skarżący – A. G. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia, o przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] listopada 2007 r. oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, iż w prowadzonym postępowaniu wskazał A. R. jako swojego pełnomocnika. Podniósł, iż decyzja I instancji z [...] listopada 2007 r. nie została doręczona jego pełnomocnikowi, ale innej osobie, której nie udzielił pełnomocnictwa. Przedmiotowa decyzja została przekazana w dniu 12 grudnia 2007 r. przez tą osobę osobiście skarżącemu z zapewnieniem, że korespondencja została jej doręczona w dniu 11 grudnia 2007 r. Skarżący powołał się na art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. podkreślając, iż w sytuacji ustanowienia pełnomocnika w sprawie wszelka korespondencja winna być kierowana do tego pełnomocnika, a doręczenie korespondencji stronie jest w takim przypadku nieskuteczne. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko przedstawione w skarżonym postanowieniu. W dniu 19 maja 2008 r. skarżący wystąpił do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z [...] listopada 2007 r. Postanowieniem z 23 lipca 2008 r. Prezes ARiMR odmówił przywrócenia uchybionego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Badając zaskarżone w sprawie postanowienie -o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy- w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przed wskazaniem przyczyn uchylenia ww. zaskarżonego postanowienia należy zauważyć, iż zasadnie Prezes ARiMR w W. przyjął, że w przypadku gdy środek zaskarżenia zostanie złożony z uchybieniem terminu przewidzianego na dokonanie tej czynności, wówczas organ zobligowany jest stwierdzić w formie postanowienia uchybienie terminu do jego wniesienia (art. 134 k.p.a.). Jednakże Sąd podkreśla, iż stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania (czy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), winno mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy z art. 129 § 2 k.p.a. został przez stronę zachowany. Zatem wydanie orzeczenia w trybie art. 134 k.p.a., kończącego postępowanie w sprawie, winno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami m.in. w zakresie prawidłowości i daty doręczenia stronie decyzji wydanej w I instancji, od której wniosła ona środek zaskarżenia. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że decyzja wydana w I instancji w dniu [...] listopada 2007 r. (od której to skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), została doręczona 30 listopada 2007 r., natomiast nie wiadomo komu. Przesyłka ta została skierowana do pełnomocnika skarżącego – A. R.. Przy czym ze zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika jednoznacznie, aby osoba ta rzeczywiście odebrała korespondencję (na potwierdzeniu odbioru widnieje jedynie nieczytelny podpis - bez żadnej adnotacji doręczyciela co do określenia osoby podejmującej przesyłkę). Na podstawie akt sprawy można mieć też wątpliwości co do tego, czy osoba ww. rzeczywiście została ustanowiona pełnomocnikiem w tej konkretnej sprawie prowadzonej przez Prezesa ARiMR, a wobec tego czy korespondencja organu do strony winna być doręczana w trybie art. 40 § 2 k.p.a. Należy w tym miejscu wskazać, iż w aktach sprawy znajduje się kserokopia pełnomocnictwa dla A. R. udzielonego przez A. G., ale złożonego w Biurze Powiatowym ARiMR w dniu 5 lipca 2007 r., a więc przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie. Nadto, dokument ten nie zawiera adresu tego pełnomocnika. Nie można tym samym ustalić czy adres, pod który przesyłka skierowana do ww. osoby -i zawierająca decyzję z [...] listopada 2007 r.- została wysłana, jest adresem właściwym. Pomimo występujących wątpliwości w sprawie w zakresie powyżej wskazanym -i niewyjaśnionych w uzasadnieniu skarżonego postanowienia- organ przyjął, iż decyzja została doręczona stronie zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. w dniu 30 listopada 2007 r. – tj. pełnomocnikowi strony. Wobec tego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożony w dniu 18 stycznia 2008 r. (co w sprawie jest bezsporne), z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia nie mógł być merytorycznie rozpatrzony. Tymczasem w skardze skarżący podnosi, że doręczenie decyzji I instancji było nieprawidłowe i nie może wywoływać żadnych skutków prawnych. Korespondencja zawierająca decyzję I instancji została bowiem doręczona nie do rąk jego pełnomocnika, a do rąk osoby nieuprawnionej do odbioru w jego imieniu korespondencji. Sąd dostrzegając stanowisko skarżącego, jak również mając na uwadze akta sprawy stwierdza, że organ zbyt pochopnie uznał, iż w sprawie należy zastosować art. 134 k.p.a. Organ nie wyjaśnił przede wszystkim, czy decyzja z [...] listopada 2007 r. -z powyżej już zasygnalizowanych powodów- została w prawidłowy sposób doręczona, a tym samym nie ustalił od kiedy należy liczyć 14-dniowy termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tym miejscu należy zaś podkreślić, iż doręczenie decyzji musi nastąpić z zachowaniem zasad doręczania pism organu uregulowanych w art. 39-49 k.p.a. i tylko w przypadku zachowania tych reguł doręczenie będzie prawidłowe i będzie wywierało określone skutki prawne. W sytuacji więc, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, pisma należy kierować do tego pełnomocnika – art. 40 § 2 k.p.a. W aktach sprawy znajduje się kserokopia pełnomocnictwa dla A. R., mającego charakter ogólny i pochodzącego z dnia 5 lipca 2007 r., natomiast nie wiadomo kiedy i w jakim postępowaniu pełnomocnictwo to zostało złożone. Można jedynie wskazać, że wpłynęło do Biura Powiatu Polickiego ARiMR w dniu 5 lipca 2007 r. W ocenie zaś Sądu pełnomocnictwo winno być złożone w konkretnej sprawie i wiąże organ dopiero od dnia jego złożenia. Stosownie bowiem do treści art. 33 § 3 k.p.a. pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności proceduralnej dołączyć do akt sprawy oryginał pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. W konsekwencji Sąd uznał, iż organ przedwcześnie przyjął, że decyzja I instancji została doręczona w dniu 30 listopada 2007 r. oraz, że strona uchybiła terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponownie orzekając Prezes ARiMR winien przede wszystkim ustalić w sposób bezsporny w sprawie, czy w toku niniejszego postępowania -wszczętego z urzędu- strona ustanowiła pełnomocnika, tj. czy dokonała niezbędnych w tym zakresie formalności. W sytuacji stwierdzenia, że A. R. został prawidłowo umocowany w tym postępowaniu - o ustalenie nienależnie pobranych środków finansowych, organ winien sprawdzić czy adres, pod który przesyłka zawierająca decyzję z [...] listopada 2007 r. została wysłana, był prawidłowy. Wprawdzie skarżący nie kwestionuje adresu pełnomocnika, pod który organ kierował korespondencję, niemniej okoliczność ta jest istotna z uwagi na to, że przesyłki wysyłane pod ten adres (ul. [...] S.), były podejmowane przez osobę nieznaną w postępowaniu i nieupoważnioną, jak podniósł skarżący, do odbioru dotyczącej go korespondencji. Należy przy tym również ustalić, czy adres ten: ul. [...] S., jest miejscem zamieszkana czy miejscem pracy (ewentualnego) pełnomocnika strony. Następnie, mając na uwadze przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulujące doręczenia, Prezes ARiMR winien jeszcze raz dokonać oceny skuteczności doręczenia decyzji z [...] listopada 2007 r. Winien przy tym pamiętać, że o doręczeniu pisma decyduje potwierdzenie tego doręczenia poprzez podpis osoby odbierającej pismo, ze wskazaniem daty odbioru, jak to wynika z art. 46 § 1 k.p.a. Skoro natomiast art. 40 § 2 k.p.a. nakazuje doręczenie pisma pełnomocnikowi strony, z potwierdzenia odbioru powinno wynikać, że osoba taka otrzymała kierowaną do niej korespondencję. W wyroku z 15 maja 2001 r., sygn. akt I SA 2605/99 (Lex nr 54139) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że doręczenie pisma osobie nie będącej pełnomocnikiem strony postępowania, choćby to był członek rodziny pełnomocnika, nie może być uznane za doręczenie zgodne z art. 40 § 2 k.p.a. Nie wyjaśniając powyższych kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Prezes ARiMR dopuścił się naruszenia nie tylko art. 107 § 3, ale także art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bez wyjaśnienia powyższego nie jest bowiem możliwe jednoznaczne i bezsporne stwierdzenie, że decyzja z [...] listopada 2007 r. została w prawidłowy sposób doręczona w dniu 30 listopada 2007 r., a tym samym, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z 18 grudnia 2007 r. był spóźniony. Z wymienionych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.