V SA/Wa 170/11

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... października 2010 r. Nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła - na urzędowym formularzu PPF – z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, jak i oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z synem, który nie posiada majątku. Zamieszkują w domu o pow. ... m². Skarżąca nie posiada innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Utrzymuje się z renty strukturalnej w wysokości ... zł miesięcznie. Z tego opłaca koszty utrzymania: opał – ... zł, prąd i gaz – ... zł, telefon i abonament TV – ... zł, wywóz śmieci ... zł, koszty leczenia ... zł. Nie jest w stanie, po opłaceniu kosztów utrzymania zaoszczędzić kwoty na opłacenie kosztów postępowania. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżąca wskazała, iż posiada nieruchomość o pow. ... ha, zabudowaną budynkiem mieszkalnym o pow. ... m², nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych. Stan rachunku bankowego oscyluje w granicach ... zł. Syn skarżącej uzyskuje dochody z pracy w wysokości ... zł miesięcznie. Skarżąca na jedzenie wydaje około ... zł miesięcznie. U skarżącej stołuje się również jej młodszy syn mieszkający nieopodal, który nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Dodatkowo skarżąca leczy się na depresję wydając miesięcznie na leki ... zł oraz spłaca kredyt – ... zł miesięcznie. Skarżąca nadesłała również kserokopię: umowy kredytowej, wyciągów bankowych, faktury za wywóz nieczystości, rachunku za energię elektryczną, decyzji podatkowych i opłaty KRUS. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskująca byłaby zobowiązana składa się wpis od skargi w wysokości 417 zł (zgodnie z §1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Analiza podanych przez skarżącą okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku, gdyż uiszczenie wpisu od skargi nie stanowi dla skarżącej bariery w dostępie do Sądu. Zauważyć należy, iż skarżąca posiada stabilne źródło dochodów, uzyskując rentę strukturalną w wysokości ... zł miesięcznie, a jej syn uzyskuje dochody z pracy w wysokości ... zł. Mając powyższe na uwadze należało przyjąć, iż miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącej, w którym pozostają dwie osoby wynosi ... zł. Taka wysokość dochodu przy uwzględnieniu wskazanych niezbędnych kosztów utrzymania daje możliwość poniesienia przewidywanych kosztów sądowych. Do niezbędnych kosztów utrzymania zaliczono wskazane przez skarżącą miesięczne wydatki na wyżywienie – ...zł, leczenie -... zł, opłaty KRUS – ...zł, wywóz śmieci – ... zł (v. rachunek na kwotę ... zł za 3 miesiące), gaz + energia – ... zł, telefon + abonament TV – ... zł, podatki – ... zł (podatek rolny – ... zł rocznie, podatek od nieruchomości ... zł rocznie). W tym miejscu wskazać również należy, iż zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu, pożyczki, spłaty karty kredytowej), nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie z instytucji prawa pomocy, w niniejszej sytuacji w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, chyba że służą one i są związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych skarżącej i jej rodziny (wyżywienie, ubranie i leczenie). Zaciągnięta przez skarżącą pożyczka, której miesięczna rata wynosi ... zł nie może zostać uznana, iż służy takiemu właśnie celowi z uwagi na posiadane przez skarżącą środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym, jak również z uwagi na wysokość miesięcznych dochodów w gospodarstwie domowym skarżącej. Wskazać bowiem należy, iż z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych za okres od ... do ... wynika, iż saldo na rachunku wynosiło średnio ponad ... zł, co potwierdza również złożone oświadczenie przez skarżącą, iż na jej rachunku bankowym oscyluje od ... zł. Zatem skarżąca ze wskazanych dochodów jest w stanie czynić oszczędności i posiada środki pieniężne, które mogłaby przeznaczyć na koszty postępowania sądowego. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącej jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Wskazane powyżej okoliczności świadczą natomiast o tym, iż skarżąca i jej syn nie znajdują się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć przyszłe koszty sądowe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.