V SA/Wa 1701/11

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 28 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W. S. wezwany do podania wartości przedmiotu zaskarżenia wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z matką, utrzymuje się ze swojego świadczenia rentowego w wysokości 634 złotych, emerytury matki w wysokości 700 złotych oraz dochodów z 8,29 ha gospodarstwa rolnego w wysokości 2803,81 złotych rocznie. Oświadczył, że posiada dom o powierzchni ok. 200 m2, nie posiada natomiast zasobów pieniężnych, oszczędności i przedmiotów wartościowych. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 8 września 2011 r. wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 23 września 2011 r. (data złożenia) wnioskodawca nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym wskazał, że matka skarżącego uzyskuje 710,85 złotych emerytury, natomiast skarżący posiada rentę okresową do 30 listopada 2011r. w wysokości 634,64 złotych, gospodarstwo rolne o powierzchni 7,51 ha przeliczeniowego, ciągnik rolniczy [...] z 1975 r., samochód osobowy [...] z 1996 r., podstawowe maszyny rolnicze, inwentarz żywy. Wyjaśnił, że otrzymuje dopłaty w łącznej wysokości 6.059,44 złotych. Do pisma przedstawił dowody ponoszonych wydatków, wyciągi z rachunku bankowego z saldem na 31 sierpnia 2011r. w wysokości 25.078,12 złotych, zaświadczenie o dochodowości gospodarstwa rolnego, roczne obliczenie podatku przez organ rentowy PIT-40A dotyczący skarżącego i jego matki, decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis sądowy w dwóch sprawach w łącznej wysokości 200 złotych (przed WSA w Warszawie toczy się trzy postępowania sądowe, jednakże w sprawie V SA/Wa 959/11 skarżący uiścił wpis sądowy) skarżący oraz ewentualnie koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W takim też zakresie rozpoznano powyższy wniosek. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia ma fakt posiadania przez skarżącego na rachunku bankowym kwoty ponad 25.000 złotych. Wysokość powyższej kwoty nie daje podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż wnioskodawca jest osobą dla której poniesienie wydatku w postaci uiszczenia kosztów sądowych (wpisy w łącznej wysokości 200 złotych) oraz ewentualnie ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie jest możliwe. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania nie jest możliwe, czego nie sposób powiedzieć o wnioskodawcy. Skoro zatem wnioskodawca posiada środki pieniężne w kwocie co najmniej 25.000 złotych, to przeznaczenie ich części na wydatki związane z kosztami postępowania, nie spowodowałoby uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dodatkowo należy zauważyć, iż skarżący dopiero na wezwanie nadesłał wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynikała powyższa kwota, we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył natomiast, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych. Dodatkowo należy zauważyć, iż część ponoszonych przez skarżącego wydatków nie mieści się w kategorii wydatków koniecznych. Ponoszenie przez skarżącego kosztów telewizji satelitarnej w kwocie ponad 120 złotych miesięcznie nie mieści się w kategorii niezbędnych kosztów utrzymania. W związku z tym skoro uzyskiwane dochody i posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. Należy również podkreślić, iż łączny miesięczny dochód skarżącego wynosi ok. 1850 złotych (dochody z renty i emerytury oraz z dopłat do gruntów rolnych) i porównując go z przedstawionymi wydatkami w zupełności wystarcza na pokrycie kosztów koniecznego utrzymania rodziny skarżącego. Reasumując wysokość oszczędności, uzyskiwane dochody oraz część ponoszonych wydatków, które nie mieszczą się w kategorii wydatków koniecznego utrzymania, w żaden sposób nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jak i również częściowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.