V SA/Wa 1708/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2011 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] grudnia 2009 r. co do nakazania wydalenia R.S. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany; 2. w pozostałej części skargę oddala; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 4. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. W.D. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] odmawiającą R. S. nadania statusu uchodźcy i stwierdzającą brak przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej oraz dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany w Rzeczypospolitej Polskiej, a także orzekającą o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. R.S. - deklarujący narodowość [...] obywatel [...] - złożył w dniu [...] czerwca 2009 r. wniosek o nadanie statusu uchodźcy. We wniosku wskazał, że przyjechał do Polski, ponieważ tu przebywa jego żona i córka. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. o numerze [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił R.S. nadania statusu uchodźcy i stwierdził, że brak jest przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP, oraz że nie występują okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej i orzekł o wydaleniu cudzoziemca. W uzasadnieniu decyzji organ powołał treść art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie, z którym cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Następnie Szef Urzędu zauważył, iż cudzoziemiec nie wykazał istnienia faktów ani okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego obawę przed prześladowaniem w kraju pochodzenia i wobec powyższego odmówił wnioskodawcy nadania statusu uchodźcy. Jednocześnie, mając na uwadze fakt, iż w Polsce przebywa żona i córka cudzoziemca organ wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie nie może znaleźć zastosowania zasada jedności rodziny, gdyż M.B. i M.S. decyzjami z dnia [...] czerwca 2009 r. ([...] i [...]) zostały pozbawione statusu uchodźcy, a rozstrzygnięcia te zostały następnie utrzymane w mocy przez decyzje Rady do Spraw Uchodzćów wydane w dniu [...] grudnia 2009 r. ([...] i [...]). W związku z powyższym żona i córka zainteresowanego utraciły prawo do dalszego przebywania na terytorium RP. Dalej wyjaśniono, iż w przypadku cudzoziemca nie zachodzą również przesłanki wskazane w art. 15 ww. ustawy, warunkujące udzielenie ochrony uzupełniającej, gdyż przede wszytkim cudzoziemiec nie przedstawił okoliczności, które wskazywałby, iż w razie powrotu do C. podjęte zostaną wobec niego działania krzywdzące ze strony władz lub innych podmiotów, a ponadto w chwili obecnej nie istnieje powszechne zagrożenie dla życia i zdrowia ludności cywilnej w C. Następnie, poddając ocenie istnienie w niniejszej sprawie przesłanek wymienionych w art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a cyt. ustawy, organ wskazał, iż powody, którymi cudzoziemiec motywował swój wyjazd z [...] nie mogą zostać zakwalifikowane jako podstawa do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. W związku z powyższym, organ mając na uwadze treść art. 48 ust. 2 cyt. ustawy, orzekł o wydaleniu cudzoziemca. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...], po rozpatrzeniu złożonego przez cudzoziemca odwołania, utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując iż decyzja ta została wydana zgodnie z obowiązującą regulacją prawną i w oparciu o prawidłową ocenę zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. W skardze z dnia 28 czerwca 2010 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie códzoziemiec wniósł o uchylenie decyzji Rady do Spraw Uchodźców i decyzji organu pierwszej instancji. Ww. decyzjom zarzucił naruszenie art. 13, 15 i 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, oraz art. 7, 11, 15, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu kilkakrotnie podkreślił, iż w C. był pracownikiem Międzynarodowego Komitetu Praw Człowieka i ze względu na świadczoną przez niego pomoc osobom, których prawa zostały naruszone, był narażony na prześladowanie. Powyższa okoliczność podobnie jak inne podnoszone przez niego argumenty i udzielane wyjaśnienia, nie zostały ocenione przez organy obu instancji. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi, podtrzymujac argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Ponadto wskazać należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały wpływ na tę ocenę. Skarga złożona przez cudzoziemca, rozpatrywana w kontekście ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 128, poz. 1176 ze zm.) oraz ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej: k.p.a., zasługuje na uwzględnienie w części, w jakiej zarzuca naruszenie art. 97 ust. 1 pkt 1a cyt. ustawy. W pierwszej kolejności Sąd odnieście się do tych właśnie okoliczności, które stanowiły podstawę do częściowego uchylenia zaskarżonej decyzji. Podkreślić zatem należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., gdyż przeprowadzone przez organ postępowanie nie uwzględniło wszystkich okoliczności faktycznych, które zaistniały w przedmiotowej sprawie. Powołując art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organy obu instancji, nie znajdując w sprawie okoliczności uzasadniających udzielenie cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej albo zgody na pobyt tolerowany, orzekły o jego wydaleniu z Polski. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Rada do Spraw Uchodźców nieprawidłowo oceniła, iż w przypadku wnioskodawcy nie może znaleźć zastosowania przesłanka z art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, podczas gdy to ta właśnie okoliczność stanowić powinna o rozstrzygnięciu niniejszej sprawy. Zgodnie z treścią ww. artykułu cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Jak wynika z akt sądowych o sygn. V SA/Wa 383/10 i V SA/Wa 395/10, w sprawach żony i córki skarżącego - toczyły się postępowania o nadanie statusu uchodźcy, zakończone decyzjami Rady do Spraw Uchodźców, na podstawie których ww. nadano status uchodźcy. Następnie żona i córka skarżącego – jak słusznie zauważył organ – zostały pozbawione statusu uchodźcy (decyzje Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] i [...]), a rozstrzygnięcia ww. organu zostały utrzymane w mocy przez Radę do Spraw Uchodźców (decyzje z [...] grudnia 2009 r. nr [...] i [...]). Uwadze organu umknęło jednakże, iż zarówno decyzje Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jak i Rady do Spraw Uchodźców zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (wyroki z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 395/10 i V SA/Wa 383/10). W świetle powyższego podkreślić należy, że skoro z obrotu prawnego wyeliminowane zostały decyzje pozbawiające M.B. i M.S. statusu uchodźcy, to status ten nadal im przysługuje i nie można twierdzić – jak czyni to organ – że utraciły one prawo do dalszego przebywania na terytorium RP. Organ prowadzący postępowanie uchodźcze przed wydaniem decyzji dla cudzoziemca nie wziął po uwagę, że wobec jego żony i córki (którym przyznano status uchodźcy) dopiero toczy się postępowanie w sprawie pozbawienia tego statusu. W związku z powyższym orzekające w sprawie organy nieprawidłowo przyjęły, iż w niniejszej sprawie nie może znaleźć zastosowania zasada jedności rodziny, gdyż żona i córka cudzoziemca zostały pozbawione statusu uchodźcy i utraciły prawo do dalszego przebywania na terytorium RP. Wydając rozstrzygnięcie w sprawie R.S., Rada do Spraw Uchodźców winna uwzględnić, że wynik postępowania prowadzonego w sprawie jego najbliższych będzie miał wpływ na jego sytuację prawną i faktyczną. Podsumowując podkreślić należy, iż wobec prowadzonego dopiero postępowania o pozbawienie statusu uchodźcy, żonie i córce skarżącego status ten cały czas przysługuje, a zatem wydanie decyzji o wydaleniu skarżącego wobec braku przesłanki z art. 97 ust. 1 pkt 1a, stanowi o naruszeniu ww. przepisu. Oceniając zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji co do odmowy nadania statusu uchodźcy oraz stwierdzenia braku przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej, Sąd doszedł do przekonania, iż jest ona prawidłowa. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż jak wynika z art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Sąd mając na uwadze zgromadzone w sprawie dokumenty, w tym udzielone przez skarżącego wyjaśnienia stwierdził, iż cudzoziemiec nie wykazał okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego obawę przed prześladowaniem w kraju pochodzenia. Zauważyć należy, iż ani władze państwowe kraju pochodzenia ani też inne podmioty, określone w art. 16 ust. 1 pkt 2-3 ww. ustawy nie podejmowały wobec wnioskodawcy działań krzywdzących na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, poglądów politycznych. Ponadto R.S.nie brał czynnego udziału w konflikcie rosyjsko-czeczeńskim, pomagał natomiast bojownikom, przewożąc rannych do Inguszetii oraz dostarczając im żywność i lekarstwa, jednakże z tego powodu nie miał żadnych problemów ze strony władz. Zaintetresowany nie był nigdy zatrzymywany, aresztowany, sądzony ani poddawany przemocy fizycznej lub psychicznej. Skarżący oświadczył natomiast, iż z powodu działalności w Międzynarodowym Komitecie Praw Człowieka, był wiele razy niepokojony przez funkcjonariuszy struktur siłowych, którzy odbierali mu różnego rodzaju dokumenty i wzywali na przesłuchania. W ocenie Sądu, rozstrzygający sprawę organ prawidłowo zauważył, iż zdarzenia te nie mogą być uznane za prześladowanie wnioskodawcy, gdyż ich dolegliwość była niewielka, natomiast zgodnie z art. 13 ust. 3 pkt 1 i 2 ww. ustawy, prześladowanie musi ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka (pkt 1) lub być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszanie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowanie, o którym mowa w pkt 1 (pkt 2). Władze kraju pochodzenia, ani też inne podmioty nie prowadziły wobec cudzoziemca żadnych działań, które spełniałyby wskazane powyżej kryteria. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, aby w jego przypadku istniały okoliczności czyniące prawdopodobnym podjęcie przez władze [...], bądź też inne podmioty, działań mających charakter prześladowań. W związku z tym należy stwierdzić, iż wnioskodawca nie spełnia przesłanek koniecznych do nadania mu statusu uchodźcy. W ocenie Sądu organ prawidłowo wskazał, iż w przypadku cudzoziemca nie można również mówić o spełnieniu przesłanek warunkujacych udzielenie ochrony uzupełniającej, wskazanych w art. 15 ww. ustawy. Zgodnie z jego treścią cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy jego powrót do kraju pochodzenia może narażać go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy poprzez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. W przypadku powrotu do kraju pochodzenia przez skarżącego, nie istnieje ryzyko orzeczenia wobec niego kary śmierci lub wykonania egzekucji. Brak jest również podstaw, aby sądzić, że w stosunku do jego osoby, występuje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy poprzez stosowanie tortur, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie (charakteru takiego z pewnością nie mają przesłuchania, czy odbieranie dokumentów przez funkcjonariuszy). Podkreślić też należy, iż wobec cudzoziemca nigdy nie stosowano przemocy fizycznej ani psychicznej. Nie był on też nigdy zatrzymywany, aresztowany ani sądzony. Wobec powyższego brak jest przesłanek mogących wskazywać, iż w razie powrotu do C., wobec R.S. podjęte zostaną działania krzywdzące ze strony władz lub innych podmiotów. Odnośnie zaś poważnego i zindywidualizowanego zagrożenia dla życia lub zdrowia wynikającego z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, podkreślić należy, że w chwili obecnej nie istnieje powszechne zagrożenie dla życia i zdrowia ludności cywilnej C. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie organ zasadnie odmówił nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy oraz stwierdził, ze brak jest przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej. Jednocześnie, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja została uchylona w części utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji co do wydalenia cudzoziemca wobec braku przesłanek dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany, Sąd wskazuje, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy wniosek skarżącego winien być - co nie zostało dostrzeżone przez organ rozpoznający sprawę - rozpatrzony w ścisłym związku ze sprawą żony i córki wnioskodawcy. W pierwszej zaś kolejności organ winien ocenić zasadność zawieszenia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego do czasu zakończenia postępowania prowadzonego w sprawie jego żony i córki, gdyż – z uwagi na zasadę jedności rodziny – decyzja wydana w stosunku do żony i córki cudzoziemca będzie miała istotny wpływ na sytuację prawną i faktyczną wnioskodawcy. Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja w części utrzymującej w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców co do odmowy nadania statusu uchodźcy oraz stwierdzenia, że brak jest przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej, odpowiada prawu i w tym zakresie skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Natomiast w części, w jakiej Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji co do wydalenia cudzoziemca wobec braku przesłanek dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i dlatego, opierając się na treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w odnośnej części, jednocześnie orzekając, iż zaskarżona decyzja - w tej części – na podstawie art. 152 p.p.s.a. – nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.