V SA/Wa 1709/16

PostanowienieWSA w Warszawie2017-02-15

Skład orzekający: Joanna Kruszewska - Grońska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, której jedynym dochodem jest emerytura w wysokości około 1200 zł netto miesięcznie, może zostać zwolniona od ponoszenia wszelkich kosztów postępowania sądowego i otrzymać adwokata z urzędu, jeśli nie wykazała szczegółowo swoich miesięcznych wydatków?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, podlega oddaleniu, jeśli wnioskodawca nie wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W przypadku, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, może mu być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym. W sytuacji, gdy wnioskodawca nie wykazał skali swoich miesięcznych wydatków, mimo wezwania, nie można uznać, że spełnia przesłanki do całkowitego zwolnienia od kosztów, jednakże przyznanie adwokata z urzędu jest uzasadnione, aby umożliwić mu odpowiednią obronę interesów.
Stan faktyczny
Uczestnik postępowania H. K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Jej jedynym dochodem jest emerytura w wysokości około 1200 zł netto miesięcznie. Uczestniczka nie wykazała szczegółowo swoich miesięcznych wydatków, mimo wezwania. Sąd uznał, że uczestniczka nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, ale nie wykazała przesłanek do całkowitego zwolnienia od kosztów.
Rozstrzygnięcie
1) odmówić uczestnikowi postępowania zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla uczestnika postępowania adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku uczestnika postępowania H. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... kwietnia 2016 r. nr ... w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: 1) odmówić uczestnikowi postępowania zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla uczestnika postępowania adwokata. W terminie do złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2016 r. o odrzuceniu skargi W. K. z powodu jej niedopuszczalności, uczestnik postępowania – H. K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku uczestnik powołała się na trudną sytuację materialną oraz zdrowotną. Z informacji podanych we wniosku oraz nadesłanych (w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego) dokumentów wynika, że uczestnik samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jej jedynym źródłem dochodu jest świadczenie emerytalne, którego wysokość – po dokonaniu potrącenia - wynosi 1.221 zł netto (decyzja ZUS Oddział w S. z 1 marca 2016 r. o waloryzacji emerytury, zawiadomienie ZUS Oddział w S. z 17 października 2016 r. o zmianie wysokości zajęcia świadczenia – w aktach sądowych sprawy). Do miesięcznych wydatków uczestnik zaliczyła koszty utrzymania siebie i mieszkania oraz koszty leczenia, przy czym nie podała ich wysokości. Na majątek uczestnika składa się lokal mieszkalny o powierzchni 45 m kw oraz "stary samochód marki [...]". Uczestnik oświadczyła, iż dysponuje jednym rachunkiem bankowym, na który wpływa jej emerytura. Przedłożyła wyciąg z tego rachunku za okres od 1 sierpnia 2016 r. do 31 października 2016 r., na którym saldo końcowe wynosiło 11,12 zł, a wyłączne wpływy na to konto stanowiły świadczenia emerytalne. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Mając na uwadze wysokość miesięcznego dochodu uczestnika (ok. 1.200 zł), stwierdzić należy, że uczestnik nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, a zatem spełnia przesłanki częściowego przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego, sytuacja finansowa uczestnika pozwala jej na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie (które sprowadzają się do ewentualnego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł); w szczególności jeśli zważy się fakt, iż uczestnik (pomimo wezwania referendarza w tym zakresie) nie wykazała skali jej miesięcznych wydatków. Natomiast spełnienie żądań finansowych wybranego profesjonalnego pełnomocnika niewątpliwie przekracza jej możliwości płatnicze. Z tej przyczyny konieczne jest przyznanie uczestnikowi adwokata z urzędu w celu stworzenia możliwości odpowiedniej obrony jej interesów przed Sądem. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło