V SA/Wa 1709/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Asesor WSA - Joanna Dąbrowska (spr.), Protokolant referent - Dariusz Bychawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 19 lutego 2025 r. nr DRP.WPAV.411.1493.2024.3.ARS; Nr PFRON: 30J4671D3 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę. Przedmiotem skargi M. F. (dalej "Strona" lub "Skarżący") jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "Prezes Zarządu PFRON") z dnia 19 lutego 2025 r., nr DRP.WPAV.411.1493.2024.3.ARS, Nr PFRON: 30J4671D3 umarzająca postępowanie odwoławcze w przedmiocie wstrzymania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za wrzesień 2024 r. Zaskarżone rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej. W dniu 14 października 2024 r. Strona złożyła wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za wrzesień 2024 r. Po przeprowadzonym postępowaniu Prezes Zarządu PFRON wydał decyzję z dnia 28 listopada 2024 r., nr DRP.WPAV.411.1493.2024.2.KZ Nr PFRON: 30J4671D3, wstrzymującą Stronie wypłatę dofinansowania za wrzesień 2024 r. do czasu uregulowania zaległości wobec Funduszu powstałych z tytułu braku zwrotu środków PFRON pobranych przez Stronę w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za lipiec 2023 r. i sierpień 2023 r. w łącznej kwocie 7.200 zł. Strona pismem z 20 grudnia 2024 r. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że miesięczne dofinasowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za wrzesień 2024 r. zostało już jej wypłacone. Prezes Zarządu PFRON decyzją z dnia 19 lutego 2025 r., nr DRP.WPAV.411.1493.2024.3.ARS, Nr PFRON: 30J4671D3 umorzył postępowanie odwoławcze w przedmiocie wstrzymania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za wrzesień 2024 r. Organ wyjaśnił, że decyzja Prezesa Zarządu PFRON z 28 listopada 2024 r. o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania za wrzesień 2024 r., jest decyzją wydaną pod warunkiem rozwiązującym (do czasu uregulowania zaległości wobec Funduszu). Zatem w momencie spłaty zaległości decyzja wygasa z mocy prawa. W takiej sytuacji zdaniem organu tj. w przypadku wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu postępowanie odwoławcze należy umorzyć. Ponadto organ wskazał, że 26 listopada 2024 r. w trybie postępowania egzekucyjnego została wykonana decyzja Prezes Zarządu PFRON z dnia 26 sierpnia 2024 r., nr DRP.WPAV.411.297. 2024.7.ARS w przedmiocie nakazania Stronie zwrotu środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za lipiec 2023 r. i sierpień 2023 r. w łącznej kwocie 7.200 zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych. Mając powyższe na uwadze, Prezes Zarządu PFRON umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte na wniosek Strony z dnia 20 grudnia 2024 r. Strona wniosła skargę na powyższą decyzję Prezesa Zarządu PFRON do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji rażącą obrazę przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazując, że wszystkie czynności prowadzone przez PFRON na etapie przed dniem 7 marca 2024 r. (tj. datą doręczenia zawiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego) oraz czynności dokonane przez PFRON po tej dacie, włącznie z wydaniem zaskarżonej decyzji, byty formalnie i prawnie wadliwe, dokonane z naruszeniem obowiązujących przepisów oraz naruszały interes prawny i faktyczny Skarżącego. Z uwagi na powyższe Skarżący wniósł o: 1) usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego z uwagi na fakt, że brak jest przesłanek do zastosowania przez organ art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. jako prawnej podstawy decyzji, 2) uchylenie decyzji Prezesa Zarządu PFRON z 28 listopada 2024 r. o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za wrzesień 2024 r. z uwagi na fakt, że zabezpieczenie spornego roszczenia dokonane w oparciu o ww. decyzje było deliktem obliczonym na udręczenie Strony, wydanym z niedopełnieniem obowiązków i przekroczeniem uprawnień przez pracowników organu w wyniku czego PFRON osiągnął nienależne korzyści w łącznej wysokości 16.091,57 zł, co zrealizowane zostało w następstwie dwukrotnej egzekucji kwoty 7.200,00 zł powiększonej o odsetki i koszty egzekucji, którą to kwotę PFRON ściągnął w postępowaniu egzekucyjnym z konta Strony w dniu 26 listopada 2024 r.; 3) wdanie przez WSA orzeczenia o niedopuszczalności prawnej równoczesnego stosowania przez organ wielu niezależnych sposobów zabezpieczenia i egzekucji tego samego spornego roszczenia pozbawionego oparcia w decyzji o statusie prawomocnym: – poprzez przeprowadzenie przez PFRON z wykorzystaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego P. skutecznej egzekucji, zakończonej w dniu 26 listopada 2024 r. kwoty 8891,57 zł w oparciu o wadliwy prawnie tytuł egzekucyjny wystawiony przez PFRON w Warszawie na podstawie decyzji Prezesa Zarządu PFRON Nr DRP.WPAV.411.297.2024.7.ARS z dnia 26 sierpnia 2024 r., której przeprowadzenie/egzekucja była przedwczesna, prawnie niedopuszczalna, a ponadto pozwoliła organowi na osiągnięcie nienależnych korzyści, – oraz w oparciu o art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji, którego użycie pozwoliło organowi na zatrzymanie do własnej dyspozycji kwoty 7200,00 zł należnej stronie jako dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego w oparciu o zaskarżoną decyzję, wydaną z rażącym naruszeniem prawa w dniu 28.11.2024 r., czyli w 3 dni po zakończeniu egzekucji, w wyniku której organ w całości został zaspokojony, – jednoczesne dokonanie przez organ blokady wypłaty Stronie dofinansowania i refundacji z tytułu jakoby istniejących zaległości i równoczesne dokonanie blokady na wszystkich kontach bankowych Strony wszystkich znajdujących się na kontach środków pieniężnych, co stanowiło rażące pogwałcenie przepisów, które nie dopuszczają wielokrotnej egzekucji tego sarniego roszczenia; w ocenie Skarżącego zablokowanie wypłat należnego mu dofinansowania w pełni zabezpieczało interesy PFRON i dlatego prowadzenie dalszej egzekucji z kont bankowych Strony i zablokowanie ww. kont stanowiło niewspółmiernie wielką i niewspółmiernie dolegliwą represję i szykanę wobec Strony, – skierowanie i rozpoznanie sprawy na rozprawie, – zwrócenie Skarżącemu kosztów postępowania i zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu PFRON wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 134 § 1 i § 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Przyczyną wstrzymania Stronie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za wrzesień 2024 r. było niewykonanie przez Skarżącego decyzji Prezesa Zarządu PFRON z 16 kwietnia 2023 r. nr DRP.WPAV.411.297.2024.3.JZ, utrzymanej w mocy decyzją tego samego organu z 26 sierpnia 2024 r. nr DRP.WPAV.411.297.2024.7.ARS nakazującej Stronie zwrot dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za lipiec i sierpień 2023 r. w łącznej kwocie 7.200 zł wraz z odsetkami. Powyższa decyzja jako ostateczna została skierowana do wykonania w postępowaniu egzekucyjnym. Z kolei Strona zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który prawomocnym wyrokiem z 27 maja 2025 r. o sygn. akt V SA/Wa 3156/24 oddalił skargę Stronę. Zgodnie z art. 26a ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44 ze zm.) - dalej "ustawa o rehabilitacji", jeżeli pracodawca posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu przekraczające ogółem kwotę 100 złotych, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania do czasu uregulowania zaległości przez pracodawcę. Decyzja podlega wykonaniu z dniem wydania. Z powyższego przepisu jasno wynika, że dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego jest wstrzymywane do czasu, kiedy Strona ureguluje zaległość. Bez znaczenia przy tym pozostaje, czy zaległość ta zostanie uregulowana dobrowolnie, czy wyegzekwowana przymusowo w trybie egzekucji. Powołana ustawa nie wprowadza też żadnego związku między wysokością wstrzymanego dofinansowania a wysokością zaległości. Podkreślenia wymaga, że decyzja Prezesa Zarządu PFRON z 28 listopada 2024 r. została wydana pod warunkiem rozwiązującym, jakim było uregulowanie zaległości. Warunek ten został spełniony w wyniku wyegzekwowania od Strony należności wynikających z decyzji zwrotowej, co nastąpiło 26 listopada 2024 r. W tej sytuacji organ zasadnie uznał, że decyzja wstrzymująca wygasła z mocy prawa i wypłacił Stronie wstrzymane dofinansowanie za wrzesień 2024 r. w dniu 12 grudnia 2024 r., co przyznała sama Strona dołączając do skargi wydruk przelewu. Natomiast fakt, że organ wypłacił Stronie dofinansowanie jeszcze przed zaskarżeniem decyzji z 28 listopada 2024 r. dowodzi, że nie został naruszony interes Strony ani też, że działanie organu zmierzało do "udręczenia" Strony, Ponadto w związku z wygaśnięciem decyzji z dnia 28 listopada 2024 r., a tym samym nie wywoływaniem przez nią skutków prawnych, co zostało potwierdzone wypłatą wstrzymanego dofinansowania, Prezes Zarządu PFRON nie miał podstaw do rozpatrywania merytorycznego wniosku Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z dnia 28 listopada 2024 r. W takiej sytuacji organ słusznie przyjął, że zastosowanie znajduje stanowisko siedmiu sędziów NSA wyrażone w uchwale z dnia 24 października 2011 r. o sygn. akt I FPS 1/11, zgodnie z którym w przypadku wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu należy umorzyć postępowanie odwoławcze. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd ugruntowany zarówno w piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie, że wygaśnięcie decyzji powoduje, iż postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć, skoro nie ma przedmiotu zaskarżenia. Należy przy tym zauważyć, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika brak możliwości merytorycznego rozpoznania zarzutów skargi wobec decyzji o wstrzymaniu dofinansowania po jej wygaśnięciu i konieczność umorzenia postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. np. prawomocne postanowienia WSA w Warszawie z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 5120/21, z 20 grudnia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 1192/23, z 27 lutego 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 3463/24). Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ działał prawidłowo i w oparciu o mające do niej zastosowanie przepisy ustawy o rehabilitacji oraz przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) - dalej "k.p.a.". Odnosząc się natomiast do zarzutu Strony, że decyzja o wstrzymaniu dofinansowania została wydana 28 listopada 2024 r. mimo, że 26 listopada 2024 r. urząd skarbowy wyegzekwował zaległość w całości, należy wyjaśnić, że organ egzekucyjny przekazał pobrane środki do Funduszu dopiero 4 grudnia 2024 r., co potwierdzają załączone do skargi wtórniki przelewów. W konsekwencji organ wydając ww. decyzję z 28 listopada 2024 r. o wstrzymaniu dofinansowania nie miał wiedzy o uregulowaniu zaległości. Jednakże okoliczność ta pozostaje bez znaczenia wobec wygaśnięcia decyzji o wstrzymaniu dofinansowania i braku podstaw do merytorycznego rozpatrzenia odwołania. Na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty dotyczące przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej lub skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, stosownie do art. 33 i art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale w tok prowadzonego postępowania egzekucyjnego a nie w postępowaniu będącym przedmiotem rozpoznawanej skargi. Z powyższych względów zarzuty skargi okazały się nieusprawiedliwione. Organ prawidłowo zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umarzając postępowanie odwoławcze skoro decyzja o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za wrzesień 2024 r. wygasła. Jednocześnie Sąd, nie dopatrzył się z urzędu innych błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.