V SA/Wa 1710/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Protokolant - Małgorzata Sieczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2010 r. sprawy ze skargi P."C." Sp. z o.o. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia kwoty indywidualnej dostaw; oddala skargę W dniu [...] lipca 2009r. Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w K. wydał decyzję nr [...], na podstawie której cofnął Przedsiębiorstwu Produkcji Nasiennej "C." Sp. z o.o. w T. ( dalej: skarżąca) kwotę indywidualną (KI) dostaw w wysokości [...] kg. W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżąca w roku obrotowym 2008/2009 nie wprowadziła do obrotu mleka lub przetworów mlecznych. W toku postępowania wyjaśniającego nie wykazała, że niewykorzystanie kwoty indywidualnej było spowodowane działaniem siły wyższej i nie uzasadniła, że było to spowodowane innymi przyczynami tymczasowo wpływającymi na zdolność produkcyjną gospodarstwa. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca odwołała się do organu II instancji, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i wskazując, iż niewykorzystanie KI było spowodowane likwidacją stada w związku z rozbiórką starych budynków, które nie spełniały podstawowych warunków dobrostanu i nie pozwalały zachować odpowiednich warunków higienicznych dla zwierząt i higieny mleka. Skarżąca podkreśliła, iż pozostawienie KI umożliwi w sprzyjających warunkach podjęcie decyzji o budowie nowych obór. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z [...] września 2009 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji. W uzasadnieniu, powołując się na art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. z 2009r. Nr 11, poz. 65 ze zm.) wyjaśnił, iż w przypadku gdy producent nie wprowadzi do obrotu w roku kwotowym mleka i przetworów mlecznych w ramach kwoty indywidualnej przysługującej mu na dzień 1 kwietnia danego roku kwotowego, właściwy miejscowo dyrektor OT Agencji cofa, w drodze decyzji, kwotę indywidualną. Jednocześnie Prezes Agencji powołując art. 72 ust. 3 Rozporządzenia Rady Nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007r. wyjaśnił, że cofnięcie kwoty indywidualnej nie nastąpi w przypadku siły wyższej oraz w należycie uzasadnionych przypadkach mających tymczasowy wpływ na zdolność produkcyjną gospodarstwa rolnego. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził prawidłowość wydanej w sprawie decyzji Dyrektora OT ARR w K. z dnia [...] lipca 2009r. wskazując, iż okoliczności przedstawione przez skarżącą mające uzasadniać niewykorzystanie kwoty indywidualnej są niewystarczające i nie mogą stanowić podstawy do zmiany decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, iż likwidacja stada z powodu rozbiórki starych budynków chlewni, w których były trzymane zwierzęta, a które nie spełniały podstawowych warunków dobrostanu i nie pozwalały zachować odpowiednich warunków higienicznych dla zwierząt i higieny mleka, nie kwalifikuje się jako przypadek siły wyższej, tj. zdarzenia zewnętrznego, niemożliwego do przewidzenia i niemożliwego do zapobieżenia. Ponadto organ zwrócił uwagę, iż spółka nie była w stanie jednoznacznie określić, czy i kiedy podejmie decyzję o wybudowaniu nowych obór i wznowieniu produkcji mleka ani wskazać przybliżonego terminu realizacji tych planów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa ARR z dnia [...] września 2009r., zarzucając naruszenie art.32 ust.2 w zw. z art.3 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych oraz art.10 § 1 i art.138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. – dalej "Kpa"). Rozwijając motywy skargi skarżąca wskazała, iż indywidualną kwotę mleczną uzyskała przed dniem wejścia Polski do Unii Europejskiej, tj. przed 1 maja 2004r. i na podstawie ustawy z 6 września 2001r. o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych. W decyzji z [...] lutego 2004r. została przyznana spółce indywidualna kwota mleczna dla dostawcy hurtowego, natomiast decyzją z [...] lipca 2009r. cofnięto kwotę indywidualną dostaw w wysokości [...] zł. Zdaniem skarżącej nie ma tożsamości zakresu obu decyzji. Ponadto skarżąca podniosła, iż cofnięcie przyznanej kwoty mlecznej godzi w jej interesy i stanowi naruszenie praw nabytych. Zwróciła również uwagę, iż organy obu instancji nie dokonały właściwej oceny stanu faktycznego, a przede wszystkim przyczyn braku dostaw mleka z gospodarstwa spółki w latach 2008/2009 i nie wzięły pod uwagę skutków ekonomicznych podtopienia znacznych obszarów pól należących do skarżącej oraz konieczności rozbiórki obór. Zdaniem skarżącej przytoczone przez nią okoliczności stanowiły przypadki mające tymczasowy wpływ na zdolność produkcyjną spółki, tymczasem organy konieczność rozbiórki obór rozważały tylko na tle definicji siły wyższej. In fine skargi skarżąca wyjaśniła, iż nie mogła podać daty budowy nowych obór, ponieważ byłaby to data hipotetyczna. W sytuacji bowiem cofnięcia kwoty mlecznej spółka nie może planować wielomilionowych inwestycji. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście argumenty przedstawione w skardze, stwierdzić należy, że są one bezzasadne. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] września 2009r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w K. z dnia [...] lipca 2009r. w sprawie cofnięcia kwoty indywidualnej dostaw. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 32 ust. 2 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, zgodnie z którym w przypadku, gdy producent nie wprowadzi do obrotu w roku kwotowym mleka lub przetworów mlecznych w ramach kwoty indywidualnej przysługującej temu producentowi na dzień 1 kwietnia danego roku kwotowego, właściwy miejscowo dyrektor oddziału terenowego Agencji cofa, w drodze decyzji, kwotę indywidualną. Tym samym oceniając sprawę w kontekście cytowanej powyżej normy prawnej (art. 32 ust. 2) należało brać pod uwagę dany rok kwotowy, a więc okres od 1 kwietnia do 31 marca i przysługującą w tym okresie producentowi KI. Nie ma wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie producent w roku kwotowym 2008/2009 nie sprzedawał mleka do podmiotu skupującego, a co za tym idzie nie wykorzystał w ogóle kwoty indywidualnej dostaw. Tym samym powyższe uzasadnia zastosowanie w sprawie przez organ administracji w/w art. 32 ust. 2 omawianej ustawy. Stosownie natomiast do art. 72 ust. 3 rozporządzenia Rady Nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007r., cofnięcie kwoty indywidualnej nie nastąpi w przypadku siły wyższej i w należycie uzasadnionych i uznanych przez właściwe organy, przypadkach tymczasowo wpływających na zdolność produkcyjną gospodarstwa rolnego. Do przypadków tych w art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 270 z 2003 r.), zaliczono przykładowo: śmierć rolnika, długookresową niezdolność rolnika do pracy, poważną klęskę żywiołową w znacznym stopniu dotykającą grunty rolne gospodarstwa, zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku, epidemię dotykającą część lub cały żywy inwentarz gospodarza. Z powyższego wynika, iż aby możliwe było odstąpienie od zastosowania sankcji przewidzianej w art. 32 ust. 2 ww. ustawy: -muszą wystąpić zdarzenia, które można uznać za przypadki działania siły wyższej lub inne należycie uzasadnione i uznane przez właściwy organ okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, oraz -zdarzenia te muszą mieć bezpośredni wpływ na zdolność produkcyjną danego producenta rolnego w roku kwotowym, który podlega rozliczeniu. Oznacza to, że ustawodawca kładzie nacisk nie tylko na charakter okoliczności, które mogą wpłynął na zdolność produkcyjną gospodarstwa rolnego, lecz również na rozmiar skutków spowodowanych przez takie zdarzenie. Według normy art. 40 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, przypadek działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ, winien być zgłoszony przez rolnika na piśmie. W przedmiotowej sprawie skarżąca mając na uwadze powyższe przepisy powołała się na okoliczność likwidacji stada z powodu rozbiórki starych budynków chlewni, w których były trzymane zwierzęta, a które nie spełniały podstawowych warunków dobrostanu i nie pozwalały zachować odpowiednich warunków higienicznych dla zwierząt i higieny mleka. W ocenie Sądu, organy orzekające zasadnie uznały, iż wskazane przez skarżącą okoliczności nie mogą uzasadniać odstąpienia od sankcji w postaci cofnięcia kwoty indywidualnej dostaw. Siła wyższa to zdarzenie zewnętrzne, niemożliwe do przewidzenia i niemożliwe do zapobieżenia, a jej wystąpienie powinno być stwierdzone przez uprawniony do tego organ i szczegółowo udokumentowane, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Odnosząc się do pozostałych zarzutów Sąd wyjaśnia, iż podstawę wszczęcia postępowania stanowią przepisy procesowe zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego. Organ wydając postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] czerwca 2009r. prawidłowo powołał się na art.61 Kpa. W związku z tym zarzut wszczęcia postępowania z nieprawidłowej podstawy z art.32 ust.1 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych należy uznać za bezzasadny. Odnośnie zarzutu dotyczącego braku tożsamości decyzji o przyznaniu kwoty indywidualnej oraz decyzji o jej cofnięciu należy zgodzić się z wyjaśnieniami organu, który podkreślił, iż na przestrzeni kilku lat w systemie kwotowania produkcji mleka dwukrotnie zmieniało się same nazewnictwo. Definicja kwoty mlecznej została zastąpiona definicją indywidualnej ilości referencyjnej, a następnie kwoty indywidualnej. Powyższe nie oznacza jednak zmiany przedmiotu sprawy. Ponadto Sąd wyjaśnia, iż zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 Kpa) nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jak wynika z akt administracyjnych Skarżąca została powiadomiona o wszczęciu postępowania (pismo [...].06.2009r.), jak również pouczona o możliwości złożenia wyjaśnień w sprawie i z tego uprawnienia skorzystała. Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż organ z jednej strony musi zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania oraz umożliwić stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, z drugiej zaś strony to organ jest gospodarzem postępowania wyjaśniającego i prowadzi je w taki sposób aby wyjaśnić wszystkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Stosownie bowiem do zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w przepisie art. 80 Kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona i nie ma wówczas obowiązku jego uzupełniania. Reasumując, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Prezes Agencji Rynku Rolnego wydając przedmiotową decyzję działał na podstawie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, a w toku postępowania prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej analizie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy procesowej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.