V SA/Wa 1710/12

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...] znak [...] w przedmiocie: ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE p o s t a n a w i a: - odmówić skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy A. P. (dalej: "skarżąca" lub "strona") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, synem oraz córką. Opisując posiadany majątek wskazała dom mieszkalny o powierzchni [...] m.kw. oraz gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. Podstawę utrzymania rodziny stanowi dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 3.866 zł miesięcznie oraz wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez syna skarżącej w wysokości 1.500 zł (brutto) miesięcznie. Córka skarżącej studiuje, nie uzyskuje dochodów, jest zarejestrowaną bezrobotną bez prawa do zasiłku. W załączonym do wniosku piśmie skarżąca wymieniła miesięczne koszty utrzymania rodziny, szacując je na kwotę 5.791 zł. Wyjaśniła, że prowadzone przez nią gospodarstwo rolne jest ukierunkowane na produkcję mleka, a średni miesięczny dochód z tego tytułu wynosi około 1.700 zł. Ponadto skarżąca otrzymuje 26.000 zł rocznie tytułem dopłat obszarowych (miesięcznie około 2.166 zł). Łączne średnio miesięczne dochody rodziny wynoszą 5.366 zł. Dodała, że rodzina żyje bardzo skromnie, korzysta z pomocy finansowej rodziny. Stabilność finansową utrzymuje dzięki wyhodowanym oraz wyprodukowanych we własnym gospodarstwie domowym produktów żywnościowych, tj. warzyw, owoców, drobiu oraz nabiału. Ponieważ oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego skarżącej, wezwano ją do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów. Odpowiadając na wezwanie skarżąca nadesłała decyzje ustalającą podatek rolny za 2012 r., decyzję ustalającą zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, wyciągi z własnego konta bankowego oraz konta bankowego męża, zaświadczenie zakładu pracy o wysokości dochodów uzyskiwanych przez syna skarżącej, zaświadczenie Starosty Powiatu M. stwierdzające, że córka skarżącej jest osobą bezrobotną i nie posiada prawa do zasiłku, zaświadczenie o miesięcznej składce na ubezpieczenie KRUS. Ponadto skarżąca wymieniła rodzaj sprzętu i maszyn posiadanych dla celów prowadzonego gospodarstwa rolnego, wyjaśniła, że posiada samochód F.M., rok produkcji [...]. Dodatkowo wskazała, że pomoc rodziny (matki jej męża) wynosi miesięcznie około 200-300 zł, a posiadane wynagrodzenie jest niższe od zobowiązań kredytowych rodziny. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. Na obecnym etapie postępowania skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 771 zł. Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez wnioskodawcę na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny, czy nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), skarżąca została wezwana do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę sytuacji majątkowej skarżącej oraz jej rodziny oraz do złożenia określonych dokumentów. Skarżąca nie dopełniła jednak w sposób należyty, ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia sytuacji finansowej rodziny. Skarżąca odpowiedziała na wezwanie Sądu, ale nie dostarczyła wszystkich informacji i dokumentów, o które była wzywana na podstawie art. 255 p.p.s.a. W konsekwencji, nie jest możliwe dokonanie oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się skarżąca i jej rodzina oraz ustalenie, czy skarżąca spełnia ustawowe przesłanki do uzyskania prawa pomocy. Skarżąca nie nadesłała zaświadczenia z odpowiedniego urzędu gminy, wskazującego wysokość dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej i prowadzonego gospodarstwa rolnego w roku 2011 i w roku bieżącym, nie przedstawiła dokumentów wskazujących na wysokość dochodów z gospodarstwa rolnego (np. faktury, rachunki), nie udokumentowała również wysokości opłat za studia córki. Zauważyć również należy, że skarżąca szczegółowo opisała miesięczne wydatki składające się na bieżące utrzymanie rodziny (np. energia elektryczna, woda, gaz, telefon, wywóz odpadów, ogrzewanie CO, leczenie, wyżywienie), ale w żaden sposób ponoszonych wydatków nie udokumentowała. Skarżąca przedstawiła natomiast wyciągi bankowe, własne i męża, z których wynika saldo ujemne (60 zł) oraz saldo dodatnie (15,72 zł). Na wyciągu z rachunku bankowego skarżącej w okresie od 1 czerwca 2012 r. do 20 września 2012 r. zaewidencjonowano wypłatę środków finansowych w wysokości 12.200,71 zł (przede wszystkich wypłaty gotówkowe) oraz wpływy środków w kwocie 12.211.55 zł (np. tytułem: "za fakturę", "zapłata za żywiec"). Przedstawiła również decyzję ustalającą podatek rolny za 2012 r. w kwocie 1.968 zł, decyzję przyznającą zwrot podatku akcyzowego w kwocie 421,95 zł oraz ustalającą na 2012 roczny limit zwrotu podatku w kwocie 1.310,47 zł, zaświadczenie o wynagrodzeniu syna skarżącej (około 1.116 zł), zaświadczenie stwierdzające, że córka skarżącej jest osobą bezrobotną i nie posiada prawa do zasiłku. Podkreślić należy, że wszystkie dane, o które skarżąca została wezwana na podstawie wezwania z 27 czerwca 2012 r. są niezbędne do oceny jej możliwości finansowych. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę prawidłowo (w pełni wykonane), uznać należy, że skarżąca nie wykazała, iż ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jej osoby wystąpiła. Skarżąca wraz z rodziną uzyskują dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego, ale nie udokumentowała uzyskiwanego dochodu. Wskazane przez skarżącą miesięczne koszty utrzymania (w wysokości przekraczającej zadeklarowane dochody) również nie zostały udokumentowane. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.