V SA/Wa 1712/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2020 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... lipca 2019 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy na operacje typu "Premie dla młodych rolników" oddala skargę Przedmiotem skargi P. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu 26 maja 2017 r. P. P. złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014 - 2020, wraz z załącznikami i biznesplanem stanowiącym załącznik do wniosku o przyznanie pomocy. W tabeli IV biznesplanu Oświadczenie o posiadanych i/lub zadeklarowanych do przejęcia działkach ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego przedstawionego w biznesplanie skarżący wskazał następujące działki ewidencyjne o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Dla wszystkich działek ewidencyjnych zaplanowano formę przejęcia - darowiznę. W dniu 31 sierpnia 2018 r. wnioskodawca złożył korektę wniosku o przyznanie pomocy wraz z załącznikami i biznesplanem. W tabeli IV biznesplanu Oświadczenie o posiadanych i/lub zadeklarowanych do przejęcia działkach ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego przedstawionego w biznesplanie, strona wskazała następujące działki ewidencyjne o numerach: [...], [...], .[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Przy czym, dla działki o numerze, ewidencyjnym [...], Strona zaplanowała formę przejęcia - zakup, a dla pozostałych działek ewidencyjnych (w tym dla działki nr [...]) - darowiznę. W dniu [...] grudnia 2017 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] przyznał skarżącemu pomoc finansową na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków w wysokości 100 000,00 zł.: "1. jeżeli nie były spełnione w dniu wydania decyzji o przyznaniu pomocy: nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarska, którego rozwoju dotyczy biznesplan; rozpoczęcia jako kierujący prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie, o którym mowa w lit. a, polegającej w szczególności na prowadzeniu gospodarstwa osobiście, na własny rachunek i we własnym imieniu, ponoszeniu kosztów w związku z prowadzeniem tego gospodarstwa i czerpaniu korzyści z jego prowadzenia. Przy czym uznaje się, że osoba prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie osobiście, jeżeli pracuje w tym gospodarstwie oraz podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia tej działalności; ubezpieczenia na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie jako rolnik; uzyskania wpisu do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; rozpoczęcia prowadzenia ewidencji przychodów i rozchodów w gospodarskie najpóźniej w dniu rozpoczęcia realizacji biznesplanu, chyba że beneficjent jest zobowiązany do prowadzenia księgi przychodów i rozchodów lub księgi rachunkowej, lub ewidencji przychodów i rozchodów na podstawie odrębnych przepisów; 2. rozpoczęcia realizacji biznesplanu; 3. złożenia wniosku o płatności pierwszej raty pomocy. " W dniu 24 września 2018 r. skarżący złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o płatność I raty pomocy, wraz z załącznikami, w tym m.in.: aktem notarialnym z dnia [...] marca 2018 r. Repertorium [...] numer [...] dotyczącym umów darowizn oraz umowy sprzedaży, zgodnie z którym P. i A. P. darowali: udział wynoszący 1/2 część w niezabudowanej nieruchomości rolnej oznaczonej nr [...] o obszarze 4,7348 ha, nieruchomość rolną oznaczoną nr [...] o obszarze 0,1812 ha, nieruchomość rolną oznaczoną nr [...], [...], [...], [...] o obszarze 6,8758 ha, nieruchomość rolną oznaczoną nr [...] o obszarze 0,9798 ha, położonych we wsi W. L. w gminie P., w województwie [...] - oraz P. P. darował P. P., nieruchomości rolne o numerach [...], [...], [...] o łącznym obszarze 2,4620 ha oraz sprzedał działkę ewidencyjną o numerze [...] o obszarze 3,9292 ha P. P. za cenę 100 000,00 zł. W dniu 1 października 2018 r. wnioskodawca złożył zaświadczenie z 1 października 2018 r. wydane przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oddział Regionalny w O., Placówka Terenowa w D., z którego wynika, iż P. P. zostanie objęty ubezpieczeniem społecznym rolników z mocy ustawy od dnia 15 września 2018 r., a decyzja o podleganiu ubezpieczeniu zostanie wydana w terminie 30 dni od daty zgłoszenia ubezpieczenia. W dniu 30 października 2018 r. wnioskodawca złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR zmianę/aktualizację wniosku o płatność I raty pomocy. W dniu 20 grudnia 2018 r. organ I instancji, wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych we wniosku o płatność I raty pomocy, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, poprzez dostarczenie stosownych dokumentów i złożenia wyjaśnień w zakresie działki nr [...] o powierzchni 4,7348 ha, będącej we współwłasności wraz z P. P.. W dniu 3 stycznia 2019 r. wnioskodawca złożył wyjaśnienia, z których wynika, iż na działce nr [...] będącej we współwłasności, będzie realizowana inwestycja w ramach programu "Modernizacja gospodarstw rolnych. Wniosek został złożony wspólnie z ojcem P. P.. Strona dołączyła ponadto ewidencję przychodów i rozchodów. Pismem z 8 stycznia 2019 r. strona poprosiła o wycofanie ww. pisma. Pismem z 10 stycznia 2019 r. (wpływ do Oddziału Regionalnego w dniu 17.01.2019 r.) skarżący zwrócił się z prośbą o wycofanie pisma z 8 stycznia 2019. Strona wyjaśniła, iż działka o numerze [...] będąca we współwłasności jest działką niezabudowaną, na której wspólnie z P. P. realizuje inwestycję polegającą na budowie bukaciarni dla opasów, a inwestycja ta została objęta wnioskiem o dofinansowanie w ramach programu "Modernizacja gospodarstw rolnych". W ramach tego programu konieczne jest bycie współwłaścicielem gruntu, na którym ma powstać budowla. Zdaniem wnioskodawcy, działania te są konieczne do złożenia wniosku w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" jako osoby wspólnie wnioskujące. Pismem z 14 lutego 2019 r. organ I instancji, pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania, wobec nieusunięcia braków formalnych we wniosku wskazanych w piśmie z 20 grudnia 2018 r. W dniu 14 lutego 2019 r. organ I instancji, zawiadomił wnioskodawcę o wszczęciu postępowania z urzędu, w związku ze stwierdzeniem podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy, jednocześnie zawiadamiając o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W dniu [...] marca 2019 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. W odwołaniu od powyższej decyzji P. P. wskazał, iż działka ([...]) jest objęta współwłasnością w związku z realizowaną inwestycją na budowę budynku bukaciarni, na którą został złożony wniosek w działaniu "Modernizacja gospodarstw rolnych". Zaznaczył, iż z biznesplanu wynika, iż jest samodzielnym właścicielem 14,3892 ha, co spełnia warunki rozporządzenia, w którym jest zapis, że należy być posiadaczem 70% średniej krajowej czyli 7,392 ha, natomiast reszta może być w dzierżawie długoterminowej. Rozpoznając sprawę w następstwie odwołania Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono: a) błędną wykładnię przepisu § 19 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 polegającą na uznaniu; iż warunek realizowania operacji zostaje spełniony po zawarciu umowy o dofinansowanie; b) niewłaściwe zastosowanie przepisu § 21 ust 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 będące konsekwencją błędnej wykładni przepisu § 19 ust. 4. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Należy wskazać, że kwestie dotyczące warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 759, z późn. zm.); dalej: "rozporządzenie". Zgodnie z przepisem § 19 ust. 2 pkt 1 lit. a-b rozporządzenia decyzję o przyznaniu pomocy wydaje się z zastrzeżeniem dopełnienia przez beneficjenta, w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia tej decyzji, następujących warunków: jeżeli nie były spełnione w dniu wydania decyzji o przyznaniu pomocy: nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa, którego rozwoju dotyczy biznesplan, rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie, o którym mowa w lit. a. jako kierujący. Zgodnie z § 19 ust. 4 rozporządzenia budynki i budowle znajdujące się w gospodarstwie, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a, wykorzystywane do produkcji rolnej oraz użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie mogą stanowić przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyłączeniem małżeńskiej wspólności majątkowej, wspólnot gruntowych oraz z wyłączeniem budynków, budowli i użytków rolnych będących przedmiotem współwłasności, objętych realizowaną przez osoby wspólnie wnioskujące operacją typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem. W § 19 ust. 4a wskazano, że przez prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie jako kierujący rozumie się prowadzenie przez osobę fizyczną tej działalności osobiście, na własny rachunek i we własnym imieniu oraz ponoszenie kosztów w związku z prowadzeniem tej działalności i czerpanie korzyści z jej prowadzenia. Zgodnie z § 19 ust. 4b uznaje się, że osoba fizyczna prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie osobiście, jeżeli pracuje w tym gospodarstwie oraz podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia tej działalności. Ponadto, przepis § 21 ust. 2 rozporządzenia stanowi, że w przypadku niedopełnienia przez beneficjenta warunków, z zastrzeżeniem dopełnienia których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, dyrektor oddziału regionalnego Agencji, w drodze decyzji, stwierdza wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy. Należy wyjaśnić, iż w dniu 24 września 2018 r. skarżący złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o płatność I raty pomocy, wraz z załącznikami, w tym m.in. aktem notarialnym z dnia [...] marca 2018 r. Repertorium [...] numer [...] dotyczącym umów darowizn oraz umowy sprzedaży, zgodnie z którym P. i A. P. darowali skarżącemu: udział wynoszący 1/2 część w niezabudowanej nieruchomości rolnej oznaczonej nr [...] o obszarze 4.7348 ha, nieruchomość rolną oznaczoną nr [...] o obszarze 0,1812 ha, nieruchomość rolną oznaczoną nr [...], [...], [...],[...] o obszarze 6,8758 ha, nieruchomość rolną oznaczoną nr [...] o obszarze 0,9798 ha. położone we wsi W. L. w gminie P. w województwie [...] oraz P. P. darował skarżącemu, nieruchomości rolne o numerach [...], [...], [...] o łącznym obszarze 2,4620 ha położone we wsi W. L. w gminie P., województwie [...] oraz sprzedał działkę ewidencyjną o numerze [...] o obszarze 3,9292 ha położoną we wsi W. L. w gminie P., województwie [...], skarżącemu za cenę 100 000,00 zł. Organ I instancji ustalił, iż w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej tj. w terminie do dnia 24 września 2018 r. wnioskodawca nie nabył lub nie wszedł w posiadanie gospodarstwa rolnego wskazanego w biznesplanie, bowiem jedna z nieruchomości wskazanych w biznesplanie, stanowiącym załącznik do wniosku o przyznanie pomocy, na dzień 24 września 2018 r. pozostawała we współwłasności. Ustalenia te dotyczyły udziału wynoszącego 1/2 (jedną drugą) części w niezabudowanej nieruchomości rolnej oznaczonej nr [...] o powierzchni 4,7348 ha, który skarżący otrzymał od rodziców w dniu [...] marca 2018 r. na podstawie umowy darowizny w formie aktu notarialnego Repertorium [...] numer [...]. Przedmiotowa nieruchomość została również wskazana przez skarżącego i P. P., jako osoby wspólnie wnioskujące, jako miejsce lokalizacji operacji (miejsce realizacji inwestycji), we wniosku z dnia 28 marca 2018 r. o przyznanie pomocy na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w obszarze związanym z racjonalizacją technologii produkcji, wprowadzeniem innowacji, zmianą profilu produkcji, zwiększeniem skali produkcji, poprawą jakości produkcji lub zwiększeniem wartości dodanej produktu". Nieuprawniony jest zarzut błędnej wykładni § 19 ust. 4 rozporządzenia polegającej na uznaniu; iż warunek realizowania operacji zostaje spełniony po zawarciu umowy o dofinansowanie. Należy zaznaczyć, że skarżący, w piśmie z 10 stycznia 2019 r. wyjaśnił, iż działka o numerze 468 pozostająca we współwłasności jest działką niezabudowaną, na której wspólnie realizuje inwestycję polegającą na budowie bukaciarni dla opasów, a inwestycja ta została objęta wnioskiem o dofinansowanie w ramach programu "Modernizacja gospodarstw rolnych". W ramach tego programu konieczne jest bycie współwłaścicielem gruntu, na którym ma powstać budowla. Zdaniem strony, działania te były konieczne do złożenia wniosku w ramach działania "modernizacja gospodarstw rolnych" jako osoby wspólnie wnioskujące. Zgodnie z § 19 ust. 4 rozporządzenia budynki i budowle znajdujące się w gospodarskie, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a, wykorzystywane do produkcji rolnej oraz użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie mogą stanowić przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyłączeniem małżeńskiej wspólności majątkowej, wspólnot gruntowych oraz z wyłączeniem budynków, budowli i użytków rolnych będących przedmiotem współwłasności, objętych realizowaną przez osoby wspólnie wnioskujące operacją typu "Modernizacja Gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem. Zatem warunek określony w § 19 ust. 4 rozporządzenia, jako dotyczący elementów wskazanego w biznesplanie gospodarstwa, które musi zostać nabyte lub objęte w posiadanie w terminie 9 miesięcy, musi być również spełniony najpóźniej w tym terminie. W ocenie Sądu, organ odwoławczy trafnie wskazał w powyższym kontekście, że warunek realizowania operacji typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" zostaje spełniony po zawarciu umowy o dofinansowanie. W kontrolowanej sprawie umowa o przyznanie pomocy (operacja trwale związana z nieruchomością realizowaną na działce o numerze [...]) została zawarta pomiędzy ARiMR, a skarżącym oraz P. P. w dniu 17 lipca 2019 r. zatem po upływie 9 miesięcy od daty doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, który upłynął w dniu 24 września 2018 r. W konsekwencji powyższych ustaleń niezasadny jest również zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu § 21 ust 2 rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku niedopełnienia przez beneficjenta warunków, z zastrzeżeniem dopełnienia których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, dyrektor oddziału regionalnego Agencji, w drodze decyzji, stwierdza wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy. Mając powyższe na względzie, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm.).