V SA/Wa 1717/09

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. A. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z 4 grudnia 2009 r. M. A. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z mężem, posiada mieszkanie o pow. [...] m2, natomiast nie posiada nieruchomości rolnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku – jako dochody członków rodziny – podała świadczenia emerytalne: swoje w wysokości 1.177,13 zł oraz męża w wysokości 1.385,00 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła również, iż posiada środki pieniężne w wysokości 250.000 zł (rubryka 7.2.1 formularza PPF). Uzasadniając wniosek podniosła, iż jest osobą chorą, w związku z czym ponosi wydatki na leczenie, pomaga również synowi i córce. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem strona nie wykazała, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby. Na wstępie podkreślenia wymaga, iż zasadność wniosku rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżąca będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie wpis od skargi w wysokości 100 zł), z drugiej zaś strony jej możliwości majątkowe i finansowe. Zasadniczy wpływ na przyjęcie takiego stanowiska, wywarła ta okoliczność, iż wnioskodawczyni posiada oszczędności pieniężne, których wysokość nie pozwala na zaliczenie jej do kategorii osób, które z uwagi na swoje ubóstwo zasługują na udzielenie prawa pomocy. Jak to już wielokrotnie podniesiono w orzecznictwie, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Skoro zatem skarżąca – jak sama wskazuje – posiada środki pieniężne w kwocie 250.000 zł, które stanowią oszczędności, uznać należy, że ich przeznaczenie na koszty postępowania – w wysokości 100 zł – nie spowoduje uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny. Podnieść dodatkowo należy, iż zarówno sama wnioskodawczyni, jak również jej mąż posiadają stałe źródła dochodów. Z wyłuszczonych wyżej względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.