V SA/Wa 1719/15

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia (...) lutego 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy J. S. (dalej: "Skarżący", "Strona") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący wskazał, iż podstawę utrzymania trzyosobowej rodziny stanowi dochód w wysokości 5.275 zł z tytułu świadczenia emerytalnego oraz z tytułu świadczonej pracy. Skarżący wskazał, że jest właścicielem wspólnie z żoną domu o powierzchni 58,5 m.kw., działki o powierzchni 380 m.kw. oraz domku (50 m.kw.), samochodu osobowego VW Golf IV z 2002 r. Wykazał również oszczędności w wysokości 20.000 zł oraz wyjaśnił, że utrzymuje studiującą córkę. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w części. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Referendarz sądowy ocenia przedstawione informację i nie spoczywa na nim obowiązek udowadniania, że strona środki na pokrycie kosztów sądowych jednak posiada. Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W niniejszym postępowaniu rozpoznanie złożonej skargi zależy od uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł. Inne koszty, które mogą, ale nie muszą wystąpić dotyczą ewentualnego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (100 zł) i wpis od skargi kasacyjnej (100 zł). Z przedstawiony przez Skarżącego informacji wynika, że Skarżący wraz z rodziną posiadają źródło dochodu z tytułu wykonywanej przez Skarżącego pracy (3.120 zł) oraz świadczenia emerytalnego przysługującego żonie Skarżącego w wysokości 2.155 zł. Pełnoletnia córka studiuje i pozostaje na utrzymaniu rodziców. Rodzina posiada również znaczny majątek, ponieważ tak należy ocenić okoliczność posiadania mieszkania (58,5 m.kw.), działki z domkiem (380 m.kw. oraz 50 m.kw.) oraz samochodu. Bardzo istotne jest również, że Skarżący posiada oszczędności w wysokości 20.000 zł, a wpis sądowy od którego zależy rozpoznanie skargi wynosi 100 zł. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Skarżący nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający aby zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko w wypadku, gdy wnioskodawca nie dysponuje jakimikolwiek środkami finansowymi lub jeśli zapłata kosztów postępowania sądowego mogłaby spowodować powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Przesłanką zastosowania instytucji zwolnienia od koszów postępowania nie może być brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Ponieważ koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu rodziny i konieczność ograniczenia innych wydatków. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.