V SA/Wa 172/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia ... listopada 2011 r. nr ... znak ... w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokata ..., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę ... zł (... złote ...groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ... zł (... złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ... zł (... złotych ...groszy). Przedmiotem skargi A. B. jest decyzja Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor OR ARiMR) z dnia ... listopada 2011 r. nr ... utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. (dalej: Kierownik BP) z dnia ... września 2011 r. nr ... w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 w pomniejszonej wysokości. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. A. B. złożył w dniu ... maja 2010 r. do Kierownika BP wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 r. Wniosek producenta obejmował: • Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne, warianty 2.3, 2.9, deklarowana powierzchnia realizacji wariantów w roku składania wniosku – ... ha, przy całkowitej powierzchni gospodarstwa ... ha; • Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1, deklarowana powierzchnia realizacji wariantu w roku składania wniosku ... ha. Podczas kontroli administracyjnej sprawy stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2010, w związku z tym wystosowano do wnioskodawcy wezwanie do złożenia wyjaśnień odnośnie stwierdzonych niespójności. W odpowiedzi A. B. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w dniu ....09.2011r. oświadczenie o podtrzymaniu deklaracji dotyczącej trwałych użytków zielonych. Decyzją z dnia ... września 2011 r. nr ... Kierownik BP przyznał wnioskodawcy płatności na rok 2010 w pomniejszonej wysokości. Kwota płatności rolnośrodowiskowej została przyznana do powierzchni stwierdzonej, pomniejszonej o sankcje wynikające z art. 58 akapit 1 rozporządzenia (Komisji WE) nr 1122/2009 (Dz.U.L316 str.65 z 2.12.2009 r.). Pomniejszenie płatności nastąpiło wyłącznie dla Wariantu 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności). Podczas kontroli administracyjnej sprawy stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2010. Ustalenia powyższych nieprawidłowości dokonano w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki rolne ujęte we wniosku producenta. W przypadku działki rolnej ... z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni ... ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów ... ha. W przypadku działki rolnej ... z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni ... ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów ... ha. Łączna powierzchnia zmniejszeń dla Wariantu 2.9 wskazanych działek wyniosła ... ha, co stanowi 5,33%. Jeśli zaś różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wtedy kwota jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę – w przedmiotowym przypadku wynosi to ... zł. Na skutek złożonego odwołania Dyrektor ... OR ARiMR decyzją z dnia ... listopada 2010 r. nr ... utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie wydane przez Kierownika Biura było prawidłowe i nastąpiło w oparciu o przepisy prawa i posiadany materiał dowodowy. Odnosząc się do zastrzeżeń skarżącego o nie uwzględnieniu powierzchni trwałych użytków zielonych, wskazał, iż płatność rolnośrodowiskowa w tym zakresie została przyznana do całej powierzchni zadeklarowanej we wniosku. Ponadto wskazał, iż "bliżej nie określona kontrolę administracyjna", na którą powołuje się strona, to kontrola, o której mowa w art. 20 rozporządzenie Komisji (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku i która polega właśnie na weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy przy użyciu narzędzi informatycznych. Dokonując oceny stanu faktycznego w niniejszej sprawie, a w szczególności powierzchni uprawnionej do płatności na działce ewidencyjnej ... organ II instancji przychylił się do ustaleń dokonanych przez organ I instancji stwierdzających, ze powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza dla tej działki jest równa 0,00 ha. Weryfikując ustalenie organu I instancji organ odwoławczy stwierdził, iż powierzchnię wspomnianej działki ewidencyjnej zajmuje teren nie kwalifikujący się do płatności, nie użytkowany rolniczo, częściowo zabudowany. Należało zatem stwierdzić, iż powierzchnia uprawniona do przyznania płatności obszarowych na działce ewidencyjnej nr ... została ustalona prawidłowo. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. B. (dalej: Skarżący) wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na błędne ustalenie stanu faktycznego. W uzasadnieniu skargi podał, że działka ewidencyjna ... jest działką siedliskową – jest to teren częściowo zabudowany, na którym znajduje się ogródek przydomowy z uprawą porzeczki, łączy się on z działką rolną ..., na której jest sad. Nie wiadomo dlaczego niezabudowana część działki ... została wyłączona z płatności. Ponadto w decyzji pierwszej instancji nie podano daty kontroli administracyjnej, nie wiadomo o jaką kontrolę chodzi i czy odbyła się z udziałem rolnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób i w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego w oparciu o którąkolwiek z podstaw prawnych wskazanych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) dalej: ustawa o wspieraniu, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.), dalej: rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, rozporządzenie Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74 ze zm.) dalej: rozporządzenie 1975/2006 oraz art. 57 i 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.( Dz. Urz. UE L. 2009. 316.65). Należy podkreślić, że postępowanie w sprawach dotyczących przyznania płatności obszarowych ma charakter wnioskowy, co oznacza, że jest ono wszczynane jedynie na wniosek zainteresowanego podmiotu i prowadzone w zakresie określonym we wniosku. Ponadto istotne jest, iż w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności rolnośrodowiskowych obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów k.p.a. W wymienionych sprawach organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Porównanie przytoczonej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto w ustawie o wspieraniu, ograniczono stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, która – wbrew twierdzeniom skarżącego - jest zawarta w art. 10 k.p.a. . Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o wspieraniu organ administracji ma obowiązek: zapewnić stronom, ale na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania oraz udzielić stronom, również na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Należy również zauważyć, że omawiana ustawa w art. 21 ust. 3 nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążyła obowiązkiem udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności to wnioskujący o płatność rolnik, a nie organ administracji publicznej, ma obowiązek przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Zgodnie z § 8 pkt.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych – w przypadku pakietów wymienionych w § 4ust. 1 pkt 1-6 i 8 (§ 4 ust. 1 pkt.2 obejmuje pakiet rolnictwo ekologiczne, w jego ramach realizowany jest wariant 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe, którego dotyczy spór między stronami). W rozpatrywanej sprawie obszar stwierdzony, uprawniony do przyznania płatności ustalono dokonując pomiarów tej powierzchni w oparciu o system informacji geograficznej, o której mowa w art. 17 rozporządzenia Rady ( WE)nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 ( Dz. Urz. UE L. 2009.30.16 ) dalej: rozporządzenie nr 73/2009. Wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej, w tym Polska, zobowiązane są do ustanowienia zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (ZSZiK), w tym do prowadzenia systemu identyfikacji działek rolnych(LPIS), ustanowionego na podstawie map lub dokumentów, przy czym korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, najlepiej obrazów lotniczych lub satelitarnych ( art. 17 rozporządzenia nr 73/2009, poprzednio art. 20 rozporządzenia (WE) 1782/2003 z dnia 29 września 2003 roku ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 [Dz. U. L 270 z 21.10.2003 ze zm.], które zostało uchylone przez rozporządzenie nr 73/2009). Rolą tego systemu jest stwierdzenie czy dana działka zadeklarowane do płatności istnieje, czy jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat (PEG). Dostępna w systemie ZSZiK ortofotomapa cyfrowa - jest to mapa opracowana na podstawie zdjęć powierzchni ziemi wykonanych z samolotu lub satelity, przetworzonych do postaci metrycznej zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi przy wykonywaniu prac z dziedziny geodezji i kartografii. Ortofotomapy cyfrowe pozyskiwane są do systemu ZSZiK (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli) w trybie art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 Nr 240, poz. 2027 ze zm.). Zgodnie z art. 20 rozporządzenia nr 73/2009 państwa członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o pomoc w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy. Kontrole administracyjne prowadzone są w oparciu o powierzchnie referencyjne systemu LPIS oraz załączniki graficzne, na których rolnik zaznacza położenie działek rolnych na danej działce ewidencyjnej. Nie ma obowiązku informowania rolnika o zamiarze przeprowadzenia kontroli administracyjnej. Taka kontrola w niniejszej sprawie została przeprowadzona w dniu ....09 2011 r. i w jej wyniku stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności na działce ewidencyjnej ... wynosi 0,00 ha, co spowodowało pomniejszenie powierzchni uprawnionej do płatności dla działek rolnych ... i ..., w częściach położonych na działce ewidencyjnej ..., odpowiednio o ... i ... ha. To z kolei doprowadziło do tego, iż procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną działek rolnych kwalifikowaną a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 5,33%, wobec czego organ był zmuszony dla wariantu 2.9 pomniejszyć płatności. Wnioskodawca, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu nie zgłaszał w postępowaniu administracyjnym żadnych wniosków dowodowych dla poparcia swojej tezy, iż na działce nr ew. ... jest powierzchnia użytkowana rolniczo, uprawniona do dopłat. Dlatego też, organy słusznie oparły się na materiałach znajdujących się w ZSZiK, stwierdzając iż PEG na tej działce wynosi 0,00ha. W związku z powyższym uznać należało, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Nie doszło do naruszenia prawa materialnego, ani procesowego stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia . W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.