V SA/Wa 1723/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 16 lutego 2018 r., V SA/Wa 1723/17 o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w H. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 16 lutego 2018 r., V SA/Wa 1723/17 o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2018 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił [...] Sp. z o.o. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, przedmiotowe dofinansowanie Strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania. Powyższe koreluje z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez Stronę (zarówno we wniosku, jak i nadesłanych dokumentach) okoliczności należy podzielić stanowisko starszego referendarza sadowego, że Spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Prawidłowo wskazał referendarz, że Skarżąca jest ona przedsiębiorcą mającym status osoby prawnej, która jako podmiot tego rodzaju winna w procedurze planowania wydatków, uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosi się, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 61/04). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji, każdy ma obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienia od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. o sygn. akt FZ 478/04). Oceniając sytuację majątkową Spółki wskazać należy, iż z przedłożonego bilansu z uwzględnieniem bufora wynika, iż na koniec 2016 r. Skarżąca posiadała aktywa trwałe o wartości 2.879.120,29 zł, w tym grunty o wartości 120.371,83 zł oraz budynki (lokale) o wartości 2.514.188,27 zł. Łączna wartość aktywów Skarżącej (trwałych i obrotowych) na dzień 31 grudnia 2016 r. wynosiła 3.446.724,61 zł. Z kolei na koniec sierpnia 2017 r. wartość aktywów trwałych Spółki wynosiła 2.621.293,72 zł, w tym gruntów - 120.371,83 zł oraz budynków (lokali) - 2.465.482,03 zł. Łączna wartość aktywów skarżącej na koniec sierpnia 2017 r. wynosiła 3.186.817,29 zł. Również z przedłożonej ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych za listopad 2017 r. wynika, iż Skarżąca posiada działkę o wartości 120.371,83 zł, jak również plac magazynowy o wartości 302.495,63 zł. Przyjąć zatem należy, iż Spółka nie jest pozbawiona majątku, a wręcz przeciwnie dysponuje majątkiem o znacznej wartości, wobec czego prowadząc działalność gospodarczą, jak również licząc się z możliwością wystąpienia sporów sądowych, winna ona dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby zabezpieczyć z niego sumy potrzebne na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych. Z przedłożonych zeznań podatkowych za lata 2015-2016 wynika, iż Skarżąca osiągała znaczne przychody, skoro w roku 2015 przychód wyniósł 897.212,57 zł, zaś Spółka nie odnotowała straty podatkowej lecz wykazała dochód w wysokości 256.334,41 zł. Z kolei w 2016 r. skarżąca osiągnęła przychód w wysokości 843.021,70 zł i wykazała koszty uzyskania przychodów w wysokości 822.140,20 zł. Istotne jest przy tym to, iż skarżąca ciągle prowadzi działalność gospodarczą, co wynika z przedłożonych deklaracji VAT-7 za 2017 r. Odnosząc się do podnoszonej przez Spółkę straty podatkowej z "poprzedniego roku obrotowego" podnieść trzeba, iż okoliczność ta nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy (v. postanowienia NSA z dnia 22 marca 2011 r. o sygn. akt II GZ 112/11 i z dnia 19 listopada 2004 r. o sygn. akt I FZ 436/04) Sąd podzielił zatem stanowisko starszego referendarza sądowego zgodnie z którym Spółka nie wykazała, iż jej sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze są na tyle złe, że nie ma ona możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego z jej skargi. Sąd uznał zatem, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.