V SA/Wa 1726/18
WyrokWSA w Warszawie2019-03-07
Skład orzekający: Andrzej Kania, Piotr Piszczek, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasad uczciwej konkurencji, efektywności, jawności i przejrzystości przy wyborze wykonawcy linii produkcyjnej, w tym nieprawidłowości w opisie przedmiotu zamówienia i warunkach gwarancji, stanowi podstawę do żądania zwrotu środków z dofinansowania unijnego?Ratio decidendi
Naruszenie zasad uczciwej konkurencji, efektywności, jawności i przejrzystości przy wyborze wykonawcy, w tym nieprawidłowości w opisie przedmiotu zamówienia i warunkach gwarancji, stanowi naruszenie procedur określonych w umowie o dofinansowanie i prawie wspólnotowym, co uzasadnia żądanie zwrotu środków z dofinansowania unijnego na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych.Stan faktyczny
Spółka otrzymała dofinansowanie na projekt z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. W wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości w postępowaniu ofertowym na zakup linii produkcyjnej, polegające na naruszeniu zasad uczciwej konkurencji i efektywności. W szczególności opis przedmiotu zamówienia był nieprecyzyjny, a oferta wybranego wykonawcy nie spełniała wymogów dotyczących gwarancji, w przeciwieństwie do odrzuconej oferty. W związku z tym organy administracji uznały część wydatków za niekwalifikowalne i zażądały zwrotu dofinansowania. Spółka zaskarżyła decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju utrzymującą w mocy decyzję PARP.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2019 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez [...] Sp. z o. o. w [...] (dalej: Strona, Spółka lub Skarżąca) jest decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju (dalej: organ odwoławczy lub Minister) z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: PARP lub organ I instancji) z [...] stycznia 2017 r. nr [...] określającą do zwrotu przez Spółkę kwotę 514 982,80 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek bankowy Spółki.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] października 2010 r. pomiędzy Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości a Stroną została zawarta umowa o dofinansowanie Nr [...] zmieniona ośmioma aneksami (dalej: umowa o dofinansowanie lub umowa). Przedmiotem umowy było dofinansowanie projektu pn. [...]. [...] (dalej: projekt) w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013, Priorytet IV - Inwestycje w innowacyjne przedsięwzięcia, Działanie 4.2 Stymulowanie działalności B+R przedsiębiorstw oraz wsparcie w zakresie wzornictwa przemysłowego z udziałem środków europejskich.
Zgodnie z Harmonogramem rzeczowo-finansowym, stanowiącym Załącznik nr 3 do umowy o dofinansowanie w brzmieniu nadanym aneksem nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. projekt miał zostać zrealizowany w okresie od [...] lutego 2010 r. do dnia [...] czerwca 2014 r.
W dniu [...] czerwca 2014 r. Strona złożyła wniosek o płatność końcową nr [...], w którym przedłożyła zestawienie wydatków kwalifikowanych na łączną kwotę 11 395 034 zł.
W dniu [...] lipca 2014 r. Regionalna Instytucja Finansująca - Agencja Rozwoju [...] S.A. (dalej: RlF) przeprowadziła kontrolę projektu w miejscu jego realizacji. Zakres kontroli obejmowal: weryfikację poniesionych wydatków, sprawdzenie czy towary i usługi zostały rzeczywiście dostarczone, czy zadeklarowane wydatki zostały rzeczywiście poniesione zgodnie z umową o dofinansowanie, sprawdzenie spójności informacji zawartych we wnioskach o płatność i sprawozdaniach ze stanem faktycznym oraz potwierdzenie, że Strona nabywając usługi i towary z pominięciem ustawy prawo zamówień publicznych dokonała wyboru najkorzystniejszej oferty z poszanowaniem zasad przejrzystości, uczciwej konkurencji i równości oferentów.
W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że postępowanie ofertowe na zakup linii produkcyjnej, którego łączna wartość przekracza wyrażoną w złotych równowartość 14 tys. euro, zostało przeprowadzone z naruszeniem § 11 ust. 3 i 4 umowy o dofinansowanie.
Ustalenia z kontroli zostały zamieszczone przez zespół kontrolny w Liście sprawdzającej prawidłowość ofert, będącej załącznikiem do listy sprawdzającej z kontroli projektu, a następnie zostały zaprezentowane przez RlF w Informacji pokontrolnej, która wysłana została do Strony w dniu 16 lipca 2014 r. pismem sygn. [...].
W wyniku weryfikacji raportu z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2014 r., PARP potwierdziła ustalenia zespołu kontrolnego w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości w postępowaniu ofertowym z dnia [...] lipca 2013 r., którego przedmiotem był zakup linii produkcyjnej. PARP potrzymała stanowisko RlF w zakresie uznania przedmiotowego wydatku za poniesiony niezgodnie z § 11 umowy o dofinansowanie.
Pismem z [...] kwietnia 2016 r. o sygn. [...] PARP poinformowała Stronę, iż w nawiązaniu do kontroli projektu przeprowadzonej przez RlF w dniu [...] lipca 2014 r. oraz uzupełnień z dnia [...] sierpnia 2015 r., [...] lutego 2016 r. i [...] marca 2016 r. PARP zatwierdziła kontrolę z wynikiem pozytywnym z wyłączeniem wydatków poniesionych na podstawie faktur:
• nr [...] z dnia [...].12.2013 r. wysokość wydatków niekwalifikowanych 157 292,48 zł,
• nr [...] z dnia [...].01.2014 r. wysokość wydatków niekwalifikowanych 165 195,00 zł,
• nr [...] z dnia [...].02.2014 r. wysokość wydatków niekwalifikowanych 845 443,12 zł,
• nr [...] Z dnia [...].03.2014 r. wysokość wydatków niekwalifikowanych 230 000,00 zł,
• nr [...] z dnia [...].03.2014 r. wysokość wydatków niekwalifikowanych 200 000,00 zł,
• nr [...] z dnia [...] .04.2014 r. wysokość wydatków niekwalifikowanych 432 035,00 zł.
W treści pisma poinformowano Stronę o poczynionych ustaleniach, odnoszących się do nieprawidłowości w przeprowadzonym postępowaniu ofertowym na zakup linii produkcyjnej ogłoszonym w dniu [...].07.2013 r. Wskazano, że termin dostarczenia ofert upływał w dniu [...].07.2013 r. o godzinie 15:00. W odpowiedzi na powyższe zapytanie Strona otrzymała dwie oferty: od firmy [...] S.A. oraz [...] & [...]. W dniu [...].07.2013 r. wybrano ofertę firmy [...] S.A., natomiast oferta [...] & [...] została odrzucona, a jako powód tego w skazano złożenie jej po terminie. Na odrzuconej ofercie umieszczono odręczną adnotację, że wpłynęła w dniu [...].07.2013 r., tj. po sporządzeniu protokołu z wyboru najkorzystniejszei oferty. Pomimo wyjaśnień Strony, że oferta wpłynęła w dniu ...].07.2013 r. o godzinie 16.00., na co nie posiada potwierdzenia wpływu, PARP stwierdziła, że nie jest możliwe ustalenie dokładnej daty wplywu ww. oferty.
Następnie PARP uzasadniała, iż cena linii produkcyjnej w wybranej ofercie została określona na 6 636 000,00 zł., natomiast cena przedstawiona w ofercie odrzuconej to 1 089 000.00 Euro. Mając na uwadze powyższe, cena odrzuconej oferty firmy [...] & [...] wynosiła 4 606 034,40 zł., tj. była o 2 029 965,60 zł niższa od ceny zaprezentowanej w ofercie, która została wybrana.
W dalszej części pisma PARP poinformowała, że ustalenia w sprawie wykazały, iż oferta [...] & [...] została złożona przed zakończeniem postępowania, tj. przed dokonaniem przez Stronę wyboru oferty, bowiem w protokole wyboru sporządzonym w dniu [...].07.2013 r. znajduje się wzmianka o odrzuceniu oferty. W sytuacji zatem, gdy Strona uzyskała w trakcie postępowania informacje o możliwości wykonania przedmiotu zapytania ofertowego po cenie znacznie niższej, niż jedyna nadesłana terminowo oferta, kierując się zasadami efektywności i uczciwej konkurencji, Strona powinna anulować przeprowadzone postępowanie, co byłoby zgodne z regułami określonymi w zapytaniu ofertowym.
W piśmie PARP wskazano również, że przedmiot zapytania ofertowego nie został określony w sposób umożliwiający dokonanie wyboru zgodnie z zasadą efektywności. Również sposób porozumiewania się zamawiającego z oferentami był niezgodny z ustalonymi w zapytaniu regułami przeprowadzenia postępowania. Beneficjent dokonał opisu przedmiotu zamówienia w zapytaniu ofertowym określając
jedynie, iż zamierza nabyć "linię produkcyjną". W zapytaniu ofertowym nie wskazano innych informacji na temat przedmiotu zamówienia, w tym w szczególności przeznaczenia planowanej do zakupu linii produkcyjnej oraz jej podstawowych parametrów technicznych. Nie dostarczono dokumentacji potwierdzającej, że wybrany oferent, firma [...] S.A., przekazała Stronie informacje o przeznaczeniu oferowanej linii produkcyjnej oraz jej podstawowych parametrach technicznych. Strona nie dostarczyła dokumentacji, która potwierdzałaby, że potencjalni oferenci otrzymali informacje o przeznaczeniu planowanej do zakupu linii produkcyjnej oraz jej podstawowych parametrach technicznych.
PARP wskazała ponadto, że wybrana oferta firmy [...] S.A. nie zawierała informacji na temat okresu, na jaki oferent udziela gwarancji, pomimo iż Strona w zapytaniu ofertowym wskazała, że do oferty należy załączyć oświadczenie o udzieleniu gwarancji na okres minimum 36 miesięcy, liczony od dnia końcowego odbioru robót przez zamawiającego. Jednocześnie, w zawartej w dniu [...].07.2013 r. z firmą [...] S.A. umowie na dostawę i montaż linii produkcyjnej do kantówki okiennej, okres na który sprzedający udzielił gwarancji wynosił tylko 24 miesiące.
Mając na względzie powyższe, PARP ustaliła kwotę korekty na 2 029 965,60 zł (wydatki niekwalifikowalne). Kwota korekty została ustalona metodą dyferencyjną, jako różnica pomiędzy wartością wybranej oferty firmy [...] S.A., tj. 6 636 000,00 zł, a równowartością w PLN oferty firmy [...] & [...], tj. kwotą 4 606 034,40 zł.
W związku z brakiem wpłaty kwoty wskazanej w piśmie z [...] kwietnia 2016 r., PARP pismem z [...] lipca 2016 r. sygn. [...] na podstawie art. 207 ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r o finansach publicznych, wezwała Stronę do zwrotu kwoty 514 982,20 zł w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania.
Wobec niedokonania zwrotu środków na skutek wezwania, PARP pismem z [...] października 2016 r. zawiadomiła Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków pochodzących z umowy o dofinansowanie.
W następstwie przeprowadzonego postępowania, decyzją z [...] stycznia 2017 r. PARP określiła do zwrotu przez Spółkę kwotę 514 982,80 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1, ust. 11 w związku z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (aktualnie tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 869 ze zm.; dalej: ustawa o finansach publicznych lub u.f.p.).
W uzasadnieniu decyzji PARP powołała się na stwierdzone w projekcie nieprawidłowości polegającej na tym, że wybór dostawcy (firmy [...] S.A.) został przeprowadzony niezgodnie z obowiązującymi przepisami, co stanowi naruszenie procedury wyboru wykonawcy określonej w § 11 ust. 2 i 4 umowy o dofinansowanie, w szczególności zasad uczciwej konkurencji, efektywności, jawności i przejrzystości postępowania.
Od powyższej decyzji Strona wniosła odwołanie.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] sierpnia 2018 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm,; dalej: k.p.a.) Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2017 r.
W uzasadnieniu decyzji powołał się na § 11 ust. 2 umowy o dofinansowanie, zgodnie z którym Beneficjent zobowiązuje się do ponoszenia wszystkich wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem z zachowaniem zasady uczciwej konkurencji, efektywności, jawności i przejrzystości oraz zobowiązany jest dołożyć wszelkich starań w celu uniknięcia konfliktu interesów, rozumianego jako brak bezstronności i obiektywności w wypełnianiu funkcji jakiegokolwiek podmiotu objętego Umową w związku z jej realizacją. Zdaniem organu odwoławczego PARP prawidłowo ustaliła, że Strona dopuściła się nieprawidłowości, które stanowiły naruszenie zasad określonych w § 11 ust. 2 umowy o dofinansowanie. Podzielił więc stanowisko PARP, że Strona naruszyła zasady efektywności, uczciwej konkurencji, jawności oraz przejrzystości:
1. W zapytaniu ofertowym opisała przedmiot zamówienia poprzez wskazanie, że dotyczy on nabycia linii produkcyjnej. W zapytaniu nie wskazano, że Strona planuje dokonać zakupu linii produkcyjnej do kantówki okiennej oraz nie określono istotnych warunków zamówienia w jakiejkolwiek formie;
2. Zgodnie z zapytaniem ofertowym, oferty należało składać do dnia [...] lipca 2013 r. do godziny 15.00. W protokole wyboru oferenta, który został sporządzony w dniu [...] lipca 2013 r. Strona wskazała, że do firmy wpłynęły dwie oferty: firmy [...] & [...] oraz [....] S.A. Oferta firmy [...] & [...] wpłynęła po ustalonym terminie. W wyniku weryfikacji oferty przedstawionej przez [...] S.A. Beneficjent zdecydował się na podpisanie umowy z ww. firmą;
3. W zapytaniu ofertowym Strona wskazała, że do oferty należy załączyć oświadczenie o udzieleniu gwarancji na okres minimum 36 miesięcy, liczony od dnia końcowego odbioru prac przez zamawiającego. Wybrana oferta firmy [....] S.A. nie zawierała jakiejkolwiek informacji na temat okresu na jaki oferent udziela gwarancji. Ponadto, w zawartej w dniu [...] lipca 2013 r. z firmą [...] S.A. umowie na dostawę i montaż linii produkcyjnej do kantówki okiennej, okres na który sprzedający udzielił gwarancji wynosił jedynie 24 miesiące. Jednocześnie, odrzucona
oferta firmy [...] & [...] zawierała informacje na temat okresu gwarancji, który wynosił 36 miesięcy od momentu uruchomienia linii;
4. Przedmiot oferty firmy [...] S.A. z dnia [...].07.2013 r. stanowi "linia produkcyjna". Przedmiot oferty nie został wyspecyfikowany w sposób umożliwiający wybór dostawcy linii produkcyjnej do kantówki okiennej, określono jedynie jego cenę.
W ocenie Ministra w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., co uprawnia dochodzenie od Strony, w trybie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pod pojęciem "procedur’’, o których mowa w ww. przepisach należy rozumieć nie tylko procedury określone przepisami prawa powszechnie obowiązującego, ale również postanowienia umowy zawartej po wyłonieniu danego projektu do sfinansowania. Nawet przy pełnej akceptacji wniosku o dofinansowanie oraz po podpisaniu umowy o dofinansowanie i przekazaniu środków Stronie oraz po zrealizowaniu projektu, organ może wydać decyzję zobowiązującą do zwrotu dofinansowania, gdy stwierdzi, że doszło do naruszenia procedur przy wykorzystaniu dofinansowania, co miało miejsce
w przedmiotowym przypadku.
Minister wyjaśnił przy tym, że umowa o dofinansowanie jest umową noszącą cechy umowy cywilnoprawnej, jednakże o szczególnym, specyficznym charakterze. Zastosowanie do tej umowy znajdują w pierwszym rzędzie przepisy z zakresu dysponowania środkami funduszy strukturalnych, zarówno unijne, jak i krajowe, w tym przepisy u.f.p., dokumenty programowe itp., a dopiero w dalszej kolejności, w zakresie nieuregulowanym w ww. przepisach, dokumentach i w umowie o dofinansowanie, ogólne przepisy i zasady.
Zdaniem organu odwoławczego obowiązek odzyskiwania dofinansowania wynika również z przepisów unijnych. W rozporządzeniu Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 lipca 2006 r. ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31.072006 r., s. 25-78 ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 1083), ustawodawca unijny, w art. 2 pkt 7, definiuje m.in. pojęcie nieprawidłowości, rozumianej jako "jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego", a także nakłada na Polskę szereg obowiązków, m.in. w zakresie zapobiegania, wykrywania i korygowania nieprawidłowości oraz odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych, co oznacza, że deklaracja wydatków poświadczanych do Komisji Europejskiej jest pomniejszana o kwotę wydatków niekwalifikowalnych, zaś zakwestionowane wydatki są odzyskiwane
od Beneficjenta. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszym przypadku, stwierdzone w projekcie naruszenia wpisują się w powyższą definicję nieprawidłowości, co uzasadnia dochodzenie od Beneficjenta zwrotu wypłaconego dofinansowania.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że różnicę w kwotach dofinansowania do zwrotu z wezwania z dnia [...] lipca 2016 r. (w odwołaniu błędnie oznaczona data pisma – [...] sierpnia 2016 r.) i z wezwania z dnia [...] listopada 2016 r. w wysokości 60 gr należy traktować jako oczywistą omyłkę rachunkową. W piśmie PARP z [...] listopada 2016 r, dokonano korekty kwoty do zwrotu i prawidłowo wskazano, że w ramach przekazanej Stronie zaliczki (6 212 500,00 zł) rozliczono 5 697 517,20 zł. Różnica pomiędzy ww. kwotami wynosi 514 982,80 zł i stanowi kwotę podlegającą zwrotowi. W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, nie można uznać zarzutu naruszenia art. 207 ust. 9 u.f.p. oraz art. 6 k.p.a. poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego bez wcześniejszego wezwania Strony do zwrotu części dofinansowania za uzasadniony.
W opinii organu odwoławczego, brak numeracji stron akt administracyjnych nie wpływa na zasadność podjętego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy dokonał analizy zgromadzonych przez PARP akt i potwierdził, że są one pełne i pozwalają w sposób prawidłowy ustalić stan faktyczny sprawy. Zatem zarzut braku numeracji stron pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie. Dodatkowo zauważył, że Strona dokonała przeglądu akt w postępowaniu odwoławczym i nie zgłaszała żadnych wniosków.
Odnosząc się do zarzutu, że w aktach brak było dokumentów Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych związane z realizacją Projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE wraz z załącznikami oraz umowy z dnia [...] stycznia 2008 r. wraz z aneksami – organ odwołwczy zauważył, że Strona w żadnym miejscu odwołania nie określa, w jaki sposób brak ww. dokumentów wpływać może na poczynione przez organ I instancji ustalenia stanu faktycznego i prawnego oraz treść zaskarżonej decyzji.
Z wyżej opisanych względów zdaniem Ministra zarzut naruszenia art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez brak umożliwienia Stronie zapoznania się z materiałami sprawy i uznanie poszczególnych okoliczności za udowodnione bez umożliwienia Stronie wypowiedzenia się co do nich jest nieuzasadniony.
W skardze, wobec zaskarżonej decyzji, podniesiono zarzuty naruszenia:
1. prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, tj. naruszenie przepisów art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w całości zaskarżonej decyzji podczas gdy Strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem przez organ decyzji, co wynika z faktu, iż w momencie zapoznawania się Strony z materiałem dowodowym po zakończeniu przez organ postępowania dowodowego dokumenty znajdujące się w aktach sprawy nie zawierały numeracji kart, a nadto w aktach sprawy brak było dokumentów stanowiących podstawę wydania orzeczenia w sprawie tj.: "Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych związane z realizacją Projektów współfinansowanyoh ze środków funduszy UE wraz z załącznikami" (powołany jako dowód na str. 20 uzasadnienia zaskarżonej decyzji) oraz "umowa z dnia [...] stycznia 2008 wraz z aneksami" (powołana jako dowód na stronie 31 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), co uzasadnia twierdzenie, iż Strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co z kolei stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy to jest naruszenie art. 207 ust. 8 pkt 1 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p. poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie w sprawie decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 514 982, 80 zł podczas gdy uprzednio organ I instancji wzywał skarżącego na podstawie art 207 ust. 8 pkt 1 do zapłaty kwoty 514.982,20 zt, a zatem kwoty innej niż objęta decyzją organu I instancji;
3. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa to jest art. 15 k.p.a. poprzez zaniechanie ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji;
4. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z dnia [...] stycznia 2017 r. jako decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. z uwagi na bezpodstawne przyjęcie, że skarżący wydatkował otrzymane z dotacji środki z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.
Wobec tak przedstawionych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzj oraz poprzedzającej ją decyzji PARP, a także o zasządzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Sąd uznał, rozpoznając niniejszą sprawę, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie nie doszło również do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania czy też rażącego naruszenia prawa określonego w art. 156 k.p.a.
Na wstępie wskazać należy, że Sąd uznaje stan faktyczny ustalony przez organ za prawidłowy i czyni go przedmiotem własnych ustaleń.
Przed odniesieniem się do poszczególnych zarzutów skargi, wskazać należy, że unormowania regulujące zasady zwrotu środków przekazywanych z programów operacyjnych na dofinansowanie projektów zawarte są zarówno w prawie krajowym, jak i wspólnotowym. Aktem prawa wspólnotowego, mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, jest w szczególności rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999. Z treści uregulowań tego rozporządzenia wynika, że za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę odpowiedzialne są państwa członkowskie. Do tych państw należy zapobieganie, wykrywanie i korygowanie nieprawidłowości oraz odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności (art. 70 ust. 1 ww. rozporządzenia). Skuteczność realizacji przez państwa procedur odzyskiwania środków finansowych, które zostały wypłacone beneficjentom ma znaczenie dla konsekwencji, które obciążają to państwo. Zgodnie z art. 70 ust. 2 cyt. rozporządzenia, w przypadku braku możliwości odzyskania kwot nienależnie wypłaconych beneficjentom przez państwo członkowskie, państwo to odpowiada za zwrot tych kwot do budżetu Unii, jeżeli zostanie stwierdzone, że straty te powstały z jego winy lub niedbalstwa z jego strony. Natomiast w sytuacji, gdy państwo członkowskie uchyla się od odzyskania środków finansowych wydatkowanych nieprawidłowo, Komisja może wnieść do Trybunału Sprawiedliwości UE skargę na naruszenie przez to państwo zobowiązań traktatowych (art. 258 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej) lub zawiesić termin płatności okresowych (art. 92 ust. 1 lit. c rozporządzenia sektorowego). Szczegółowe zadania Instytucji Zarządzającej określa art. 60 cyt. rozporządzenia, który stanowi, że instytucja ta m.in. "odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, a w szczególności za: a/ zapewnienie, że operacje są wybierane do finansowania zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz, że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji; b/ weryfikację, że współfinansowane towary i usługi są dostarczone oraz, że wydatki zadeklarowane przez beneficjentów na operacje zostały rzeczywiście poniesione i są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi".
W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., który stanowi, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich są wykorzystywane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Zacytowany przepis stanowi materialnoprawną podstawę decyzji. W ramach sprawowanej przez sąd kontroli badaniu podlega więc, czy prawidłowo ustalone zostały wymienione w przepisie przesłanki zwrotu dofinansowania i czy ustalone przez organ okoliczności dawały podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 184 u.f.p. wydatki związane z realizacja programów i projektów finansowanych ze srodków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązujacymi przy ich wykorzystaniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przymuje się, że postanowienia umowy o dofinansowanie, które regulują sposób wydatkowania pieniędzy w ramach realizowanego projektu są innymi procedurami o których mowa w art. 184 u.f.p. (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 lipca 2012 r. V SA/Wa 616/12).
Podpisując umowę o dofinansowanie Skarżąca zobowiązała się do zrealizowania projektu w pełnym zakresie, w terminie wskazanym w § 5 ust. 3 umowy o dofinansowanie. W § 5 ust. 1 umowy o dofinansowanie określono, że warunkiem uznania wydatków za kwalifikujące się do objęcia wsparciem jest m.in, poniesienie ich zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie, katalogiem wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem określonym w rozporządzeniu oraz zasadami racjonalnej gospodarki finansowej, w szczególności zaś najkorzystniejszej relacji nakładów do rezultatów.
Na podstawie § 11 ust. 1 umowy Skarżąca zobowiązała się stosować przepisy ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówien publicznych w ramach projektu, w przypadku, gdy wymóg jej stosowania wynika z art. 3 tej ustawy. Zgodnie z § 11 ust. 2 umowy, zobowiązała się do ponoszenia wszystkich wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem z zachowaniem zasady uczciwej konkurencji, efektywności, jawności i przejrzystości oraz do dołożenia wszelkich starań w celu uniknięcia konfliktu interesów rozumianego jako brak bezstronności i obiektywności w wypełnianiu funkcji jakiegokolwiek podmiotu objętego umową w związku z jej realizacją. W § 11 ust. 3 umowy przewidziano, że jeżeli Skarżąca nie jest zobowiązany do stosowania ustawy, o której mowa w ust. 1, w przypadku realizacji w ramach projektu zakupu jednego asortymentu od jednego dostawcy towarów lub usług, którego wartość netto przekracza wyrażoną w złotych polskich równowartość kwoty 14 000 euro, dokonuje zakupu w oparciu o najbardziej korzystną ekonomicznie ofertę, z zachowaniem zasad, o których mowa w ust. 2 i 4.
Zgodnie natomiast z § 11 ust. 6 umowy o dofinansowanie w przypadku stwierdzenia naruszeń wspólnotowych lub krajowych przepisów o zamówieniach publicznych Instytucja Wdrażająca/Instytucja Pośrednicząca II stopnia może dokonywać korekt finansowych ustalanych zgodnie z dokumentem pt.: ,,Wymierzanie
korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych zwiazane z realizacją Projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE’’ zamieszczonym na stronie internetowej Instytucji Wdrażającej/Instytucji Pośredniczącej II stopnia www.parp. gov.pl.
Stosownie do § 13 ust. 6-7 umowy o dofinansowanie - jeżeli z wniosku o płatność końcową wynika, że częśc przekazanego dofinansowania nie została wydatkowana przez Beneficjenta, Beneficjent bez wezwania, wraz z wnioskiem o płatność końcową zwraca Instytucji Wdrażającej/Instytucji Pośredniczącej II stopnia niewykorzystaną kwotę dofinansowania wraz z odsetkami wynikającymi z przechowywania tej kwoty na rachunku bankowym. Beneficjent dokumentuje kwotę narosłych odsetek załączonym do wniosku wyciagiem z rachunku bankowego.
Jak wynika z prawidłowo ustalonego przez organy stanu faktycznego, Skarżąca realizując zamówienie w ramach projektu na zakup linii produkcyjnej (zapytanie ofertowe z [...] lipca 2013 r.) naruszyła zasady efektywności, uczciwej konkurencji, jawności oraz przejrzystości określone w § 11 ust. 2 umowy o dofinansowanie. W zapytaniu ofertowym nie wskazano, że Skarżąca planuje dokonać zakupu linii produkcyjnej do kantówki okiennej oraz nie określono istotnych warunków zamówienia w jakiejkolwiek formie. W zapytaniu ofertowym wskazano, że do oferty należy załączyć oświadczenie o udzieleniu gwarancji na okres minimum 36 miesięcy, liczony od dnia końcowego odbioru prac przez zamawiającego. Wybrana oferta [...] S.A. nie zawierała jakiejkolwiek informacji na temat okresu na jaki oferent udziela gwarancji. Ponadto, w zawartej w dniu [...] lipca 2013 r. z firmą [...] S.A. umowie na dostawę i montaż linii produkcyjnej do kantówki okiennej, okres na który sprzedający udzielił gwarancji wynosił jedynie 24 miesiące. Jednocześnie, odrzucona
oferta firmy [...] & [...] zawierała informacje na temat okresu gwarancji, który wynosił 36 miesięcy od momentu uruchomienia linii. Dodatkowo przedmiot oferty [...] S.A. z dnia [...].07.2013 r. nie został wyspecyfikowany w sposób umożliwiający wybór dostawcy linii produkcyjnej do kantówki okiennej, określono jedynie jego cenę. Tym samym wykorzystanie przez Skarżącą środków pochodzących z dofinansownaia nastąpiło z naruszeniem ,,procedur’’ o których mowa w art. 184 u.f.p., co z kolei uzasadniało zastosowanie w rozpatrywanej sprawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Naruszenie postanowień § 11 ust. 2 umowy o dofinansowanie (zasad efektywności, uczciwej konkurencji, jawności oraz przejrzystości) stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006, czego konsekwencją jest niekwalifikowalność wydatków. Naruszenie to mogło spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Stwierdzone nieprawidłowości w wydatkowaniu środków europejskich upoważniały PARP do podjęcia działań zmierzających do ich usunięcia poprzez nałożenie korekty finansowej, co nastąpiło w oparciu o Tabelę nr 2 stanowiącą załącznik do dokumentu ,,Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych związane z realizacją Projektów wspólfinansowanych ze środków funduszy UE’’.
Przedstawiając powyższe Sąd stwierdza bezzasadnośc zarzutu dotyczącego rażącego naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Organy orzekające w sprawie zasadnie wykazały opierając się prawidłowych ustaleniach faktyczne, że Skarżąca dopuściła się naruszenia procedur o których mowa w art. 184 u.f.p. (zasad wynikających z § 11 ust. 2 umowy o dofinansowanie), co z kolei skutkowało prawidłowym zastosowaniem art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
Zastosowana w rozpatrywanej sprawie korekta, zgodna z dokumentem ,,Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych związane z realizacją Projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE’’, określona metodą dyferencyjną wyniosła 2 029 965, 60 zł co oznacza, że wydatki poniesione w tej kwocie zostały uznane za nie kwalifikujące się do wsparcia w ramach realizowanego przez Skarżącą propjektu. W tej sytuacji weryfikacja wniosku o płatność końcową wykazała, że w ramach zaliczki przekazanej Skarżącej w kwocie 6 212 500,00 zł została rozliczona kwota 5 697 517, 20 zł, co oznacza, że niewykorzystana kwota zaliczki w wysokości 514 982,80 zł podlegała zwrotowi wraz z odsetkami, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowej. Kwota we wskazanej wysokości prawidłowo określona została w decyzji organu I instancji z [...] stycznia 2017 r. i podtrzymana w rozstrzygnięciu organu odwoławczego.
Skarżąca zarzuca, że organ I instancji, przed wszczęciem postępowania administracyjnego, skierował wezwanie do zwrotu kwoty 514 982, 20 zł, czyli w innej wysokości niż wskazana w decyzji organu I instancji. Odnosząc się do tego zarzutu należy zauważyć, że powołana rozbieżność wynikała z omyłki rachunkowej (różnica wynosi 0,60 zł), która została jednak skorygowana przez PARP w piśmie z [...] listopada 2016 r. (przed wydaniem decyzji organu I instancji), w którym w sposób szczegółowy wyjaśniono wyliczenia kwoty przypadającej do zwrotu kwoty , tj. 514 982, 80 zł. W ocenie Sądu powołany przez Skarżącą błąd rachunkowy nie ma wpływu na prawidłowość wydanych w sprawie decyzji, wskazujących jako prawidłową kwotę przypadającą do zwrotu 514 982,80 zł. Należy wskazać, że wezwanie do zwrotu środków, o którym mowa w art. 207 ust. 8 pkt 1 u.f.p., kierowane przez właściwą instytucję, przed wszczęciem postępowania administracyjnego, do beneficjenta dofinansowania nie wiąze organów orzekających w przedmiocie zwrotu środków finansowych, a błędne określenie tej kwoty, wynikające wyłącznie z omyłki rachunkowej, nie może - w rozpatrywanej sprawie - uzasadniać zarzutu naruszenia art. 207 ust. 8 pkt 1 u.f.p. w związku z art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p., jako mającego wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 81 k.p.a. w związku z art. 138 § 2 k.p.a.
Jak słusznie zauważył organ odwoławczy brak numeracji stron akt administracyjnych, na etapie postępowania przed organem I instancji, nie oznaczał niekompletności tych akt. W rozpatrywanej sprawie zebrany został obszerny materiał dowodowy, którego analiza pozwoliła na poczynienie prawidłowych ustaleń faktycznych i zastosowanie adekwatnych regulacji prawnych. Bez znaczenia dla tych ustaleń pozostały okoliczności podnoszone w skardze, a dotyczące braku w aktach sprawy dokumentu ,,Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych związane z realizacją Projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE’’ (dalej: dokument wymierzanie korekt) czy też umowy nr [...] w sprawie systemu realizacji Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka na lata 2007-2013 zawartej pomiędzy Ministrem Gospodarki a Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości w dniu [...] stycznia 2008 r. (dalej: umowa w sprawie POIR). Należy zauważyć, że zgodnie z powołanym już powyżej § 11 ust. 6 umowy o dofinansowanie, właściwe instytucje upoważnione zostały do dokonywania korekt finansowych - ustalanych zgodnie z tym dokumentem. Podkreślić należy, że dokument wymierzanie korekt był powszechnie dostępny na stronie internetowej wskazanej w umowie co oznacza, że Skarżąca nie może skutecznie powoływać się na nieznajomość tego dokumentu w rozpatrywanej sprawie. Natomiast umowa w sprawie POIR upoważnia PARP do wydawania decyzji administracyjnych w sprawie zwrotu dofinansowania, jako właściwy rzeczowo organ Instancji. Wydana przez PARP decyzja z [...] stycznia 2017 r. prawidłowo powołuje w podstawie prawnej upoważnienie do wydania decyzji, wynikające z umowy w sprawie POIR. W tej sytuacji niezamieszczenie w akatach administracyjnych wskazanej umowy nie wpływa na ważnośc wydanej decyzji organu Iinstancji i nie ma merytorycznego znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia.
Wobec powyższego Sąd stanął na stanowisku, wbrew zarzutom skargi, że Skarżąca nie była pozbawiona prawa do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym, a zarzuty podnieione w tym zakresie okazały się niezasadne. Nie sposób w tym miejscu nie zauważyć również, że Skarżąca formułując powyższy zarzut nie przedstawiła argumentów, które wskazywałyby w jej ocenie na wystąpienie nieprawidłowości w zakresie poczynionych przez organy ustaleń stanu faktycznego czy też prawnego.
Zdaniem Sądu niezasadny jest również zarzut dotyczący rażącego naruszenia art. 15 k.p.a. Braj jest bowiem podstaw do uznania, że Minister wydając zaskarżoną decyzję nie rozpatrzył sprawy ponownie zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawue art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło