V SA/Wa 1729/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2016 r. sprawy ze skargi J.M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą K. na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym; oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J.M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą K. jest postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (Prezes UKE) z dnia [...] listopada 2013 r., którym Prezes UKE utrzymała w mocy postanowienie własne z dnia [...] marca 2013 r., którym uznała za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez J.M. w postępowaniu egzekucyjnym. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia z dnia [...] marca 2013 r. Prezes UKE wystawiła dnia [...] grudnia 2012 r. w stosunku do wierzyciela J.M. tytuły wykonawcze o numerach:[...], [...], [...], [...],[...] i [...]. W trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. na podstawie ww. tytułów wykonawczych J.M. zgłosił zarzuty. Zarzutami objęte zostały tytuły wykonawcze: [...], [...], [...], [...] i [...]. J.M. zarzucił naruszenie przez wierzyciela art. 33 pkt 3 u.p.e.a., § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lutego 2005 r. w sprawie rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością w związku z art.185 ustawy Prawo telekomunikacyjne oraz naruszenie art.27§1 pkt 3 u.p.e.a. i art.6,7,8, 9 k.p.a. Prezes UKE stwierdziła, że zgodnie z §4 rozporządzenia w sprawie opłat w przypadku dysponowania kanałem radiowym na tym samym obszarze przez więcej niż jeden podmiot posiadający prawo do dysponowania częstotliwością lub jej wykorzystywania, każdy z tych podmiotów wnosi opłatę w wysokości 50 % opłaty, w pozostałych przypadkach wymagane jest wnoszenie opłaty w wysokości 100% zgodnie z tabelą zawartą w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Wyjaśniła, że pomimo, iż w warunkach wykorzystania częstotliwości pozwolenia radiowego nr [...] przysługującego zobowiązanemu znalazł się zapis o współużytkowaniu częstotliwości, to zobowiązany był jedynym podmiotem wykorzystującym częstotliwość, a więc zobowiązany był płacić 100% opłaty. Tak więc zarzut odnoszący się do określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią pozwolenia radiowego jest nieuzasadniony. Prezes UKE wyjaśniła również, że wydaje dwojakiego rodzaju pozwolenia radiowe zawierające w swej treści odniesienie się do kwestii współużytkowania. Pierwszą grupę stanowią pozwolenia radiowe, w których treści wymieniono obok adresata pozwolenia, również inne podmioty które współużytkowały dane prawo na mocy wydanych im pozwoleń. Drugą grupę stanowią pozwolenia, w których treści pojawia się zapis o współużytkowaniu jednak nie wskazuje się innego podmiotu współużytkującego daną częstotliwość. W przypadku drugiej grupy o wysokości rocznych opłat decyduje stan faktyczny objęty hipotezą §4 rozporządzenia w sprawie opłat. W postanowieniu z dnia [...] listopada 2013 r., wydanym na skutek rozpoznania wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes UKE utrzymała w mocy postanowienie własne z dnia [...] marca 2013 r. J.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezes UKE z dnia [...] grudnia 2013 r., zarzucając naruszenie przepisów procedury administracyjnej poprzez niewłaściwe zastosowanie lub niezastosowanie przepisów postępowania: art. 7, 8, 10, 11, 12, 76, 77 § 1, 78, 80, 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego tj. art. § 4 "Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lutego 2005 r. w sprawie rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością w związku art. 185 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz.U.2004.171.1800 ze zm.) poprzez "całkowicie arbitralne i bezpodstawne" uznanie, że opłata za prawo do dysponowania częstotliwością na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] za okres od 2008 r. do 2012 r. winna wynosić 100% opłaty i to pomimo, że z w/w pozwolenia jednoznacznie wynika, iż skarżący jest jedynie współużytkownikiem kanału zatem prawidłowa jest wysokość opłaty ustalona przez Prezesa UKE w wysokości 50 % opłaty. Rozpoznając skargę po raz pierwszy tut. sąd wyrokiem z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt V SA/WA 317/14 uchylił zaskarżone postanowienie oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego. W uzasadnieniu ww. wyroku sąd wskazał m.in. iż postanowienie to zostało wydane z naruszeniem prawa, które uzasadniało jego uchylenie. Za uzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia przez wierzyciela art.33 pkt 3 u.p.e.a., to jest określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z decyzją będącą podstawą prowadzenia egzekucji. Art.185 ust.1 ustawy z dnia16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz.1800 ze zm.) stanowi, że podmiot, który uzyskał prawo do dysponowania częstotliwością w rezerwacji częstotliwości, uiszcza roczne opłaty za prawo do dysponowania częstotliwością. Przepisy ustawy nie przewidują określenia wysokości opłat w drodze decyzji administracyjnej, obowiązek ich zapłaty powstaje w związku z uzyskaniem prawa do dysponowania częstotliwością. Art.185 ust.3 tej ustawy stanowi, że podmiot nieposiadający rezerwacji częstotliwości, który uzyskał prawo do wykorzystywania częstotliwości w pozwoleniu uiszcza roczną opłatę, o której mowa w ust.1 Na podstawie art.185 ust.11 ww. ustawy Rada Ministrów została upoważniona do określenia wysokości opłat, o których mowa w art.185 ust. 1, oraz terminów i sposobu ich uiszczania, mając na uwadze kwoty określone w ust. 5, warunki wykorzystywania częstotliwości, oraz koszty prowadzenia gospodarki częstotliwościami, a także potrzebę zagwarantowania optymalnego wykorzystania zasobów częstotliwości. Rada Ministrów korzystając z ww. delegacji ustawowej wydała rozporządzenie z dnia 8 lutego 2005 r. w sprawie rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością (Dz.U. Nr 24, poz.196 ze zm.) i w §2 ust.1 przyjęła, że do ustalenia wysokości opłaty w poszczególnych służbach radiokomunikacyjnych przyjmuje się warunki wykorzystywania częstotliwości oraz dane dotyczące lokalizacji stacji nadawczych lub nadawczo-odbiorczych lub dane dotyczące obszaru, na którym mogą być wykorzystywane częstotliwości, określone w decyzji przyznającej prawo do dysponowania częstotliwością lub jej wykorzystywania. Z kolei §4 rozporządzenia stanowi, że w przypadku dysponowania kanałem radiowym na tym samym obszarze przez więcej niż jeden podmiot posiadający prawo do dysponowania częstotliwością lub jej wykorzystywania, każdy z tych podmiotów wnosi opłatę w wysokości 50 % opłaty. W myśl powołanych przepisów podmiot, który uzyskał pozwolenie radiowe ma obowiązek sam ustalić wysokość należnych opłat ale, co wymaga podkreślenia, na podstawie decyzji i warunków w niej ustanowionych. Decyzja "Pozwolenie radiowe" nie określa wysokości należnych opłat, ale określa warunki stanowiące podstawę do ich samodzielnego ustalenia przez podmiot korzystający z Pozwolenia radiowego. Nie budzi wątpliwości, że w obrocie prawnym znajduje się decyzja ostateczna, w której ustalono, że J.M. jest współużytkownikiem kanału częstotliwości. Wobec takiego brzmienia decyzji określenie w tytule wykonawczym, że skarżący zobowiązany jest uiszczać opłatę w wysokości 100% (a do tego sprowadza się ustalenie kwot objętych egzekucją) jest określeniem egzekwowanego obowiązku niezgodnie z decyzją. Za nieuzasadnione sąd uznał stanowisko organu, iż skarżący pomimo określonego brzmienia decyzji o udzieleniu pozwolenia radiowego powinien ustalić w internecie, czy jest współużytkownikiem kanału radiowego i od tego ustalenia uzależnić wysokość ponoszonej opłaty, nawet wbrew brzmieniu decyzji. Zdaniem sądu postępowanie Prezesa UKE doprowadziło do sytuacji w której organ administracji państwowej wydaje decyzję, w której określa, że strona jest współużytkownikiem przyznanego jej kanału częstotliwości. Następnie organ ten informuje stronę w kolejnych pismach o wysokości opłat, które strona w związku z uzyskaniem decyzji o przyznaniu częstotliwości radiowej zobowiązana jest ponosić. Po czterech latach przysyłania takich informacji organ zmienia zdanie i informuje stronę, że pomimo zapisu w decyzji – pozwoleniu radiowym o współużytkowaniu powinna ponosić 100% opłat, poczynając od pierwszego roku korzystania z pozwolenia radiowego. W ocenie Sądu prowadzenie przeciwko stronie postępowania egzekucyjnego jest nie do pogodzenia z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą, że Polska jest demokratycznym państwem prawa. W państwie prawa strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędów popełnianych przez organy administracji. I nie ma tu znaczenia, że pisma informujące o wysokości opłat były podpisywane przez Dyrektora Delegatury UKE w K., a nie przez Prezes UKE oraz że nie są decyzjami administracyjnymi. Na koniec Sąd po raz kolejny podkreśla, że uiszczanie przez skarżącego opłat w wysokości 50% opłaty znajduje uzasadnienie w decyzji o udzieleniu pozwolenia radiowego. W następstwie rozpoznania skargi kasacyjnej od wyżej opisanego wyroku wniesionej przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej NSA orzeczeniem z dnia 12 kwietnia 2016 r. sygn. akt. II GSK 2431/14 uchylił tenże wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu własnego wyroku NSA podniósł m.in., że obowiązek uiszczania opłat za prawo do dysponowania częstotliwością (wykorzystywania częstotliwości) wynika wprost z ustawy. Wyrażająca się w powinności świadczenia należnej opłaty rocznej za prawo do dysponowania częstotliwością (wykorzystywania częstotliwości) aktualizacja tak określonego obowiązku ustawowego, następuje bowiem wraz z zaistnieniem stanu faktycznego objętego hipotezą normy prawnej i nie wymaga wystąpienia innych jeszcze okoliczności, w tym zwłaszcza wystąpienia okoliczności w postaci wydania rozstrzygnięcia ustalającego wysokość należnej opłaty. Wymogu ustalenia wysokości tej opłaty w formie decyzji administracyjnej, czy też wymogu określenia w tej formie elementów kalkulacyjnych wskazanej opłaty rocznej, przepis ustawy Prawo telekomunikacyjne nie ustanawia. Do ustalenia tej opłaty w prawidłowej wysokości, na zasadzie samoobliczenia zobowiązany jest bowiem podmiot uprawniony z decyzji, o której mowa w przywołanym przepisie ustawy. Skoro tak, to brak jest podstaw, aby przyjąć, jak uczynił to Sąd I instancji, że "pozwolenie radiowe’’ określa warunki stanowiące, czy też współstanowiące, podstawę ustalenia przez podmiot korzystający z tego zezwolenia wysokości należnej opłaty rocznej. Wnioskowi tego rodzaju sprzeciwia się przepis art. 185 ust. 1 i 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne oraz przywołane przepisy rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. W świetle unormowań zawartych w tych przepisach za uzasadnione uznać należy stanowisko, że to rzeczywiste warunki korzystania z prawa do dysponowania częstotliwością (wykorzystywania częstotliwości) mają decydujące znaczenie z punktu widzenia kształtowania prawidłowej wysokości należnej opłaty rocznej. Wbrew stanowisku Sądu I instancji, brak jest więc również podstaw, aby za wiążące w sensie prawnym źródło, uznać adresowane do strony pisma zawierające informacje o wysokości tej opłaty. Pisma te – nota bene wysyłane do strony do 2010 roku – pozbawione są prawnego waloru aktu indywidualnego, kształtującego prawa lub obowiązki ich adresata. Te bowiem w zakresie odnoszącym się do spornej w sprawie kwestii, wprost wynikają z przepisów obowiązującego prawa, zobowiązujących do dokonania samoobliczenia należnej opłaty rocznej w prawidłowej wysokości przy uwzględnieniu rzeczywistych warunków korzystania z prawa do dysponowania częstotliwością (wykorzystywania częstotliwości). Zdaniem NSA brak więc było usprawiedliwionych podstaw, aby podważać zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia prawidłowości określenia egzekwowanego obowiązku, to jest – jak przyjął to Sąd I instancji – niezgodnie z decyzją stanowiącą podstawę prowadzenia egzekucji, a więc z naruszeniem art. 33 § 1 pkt 3 w związku z art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie NSA zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 3 art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią decyzji stanowiącej podstawę prowadzenia egzekucji uznać należy za uzasadniony. Podstawę prawną obowiązku ujętego w tytułach wykonawczych wystawionych w rozpatrywanej sprawie, stanowią bowiem przepisy prawa materialnego, z którego wprost wynikają określone obowiązki. Nie sposób zatem uznać, że egzekwowany jest obowiązek inny niż określony w orzeczeniu , skoro obowiązek ujęty w tytułach wykonawczych wynikał wprost z przepisów prawa bez potrzeby wydania decyzji administracyjnej. W związku z powyższym w rozpatrywanej sprawie należało przyjąć że wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku nastąpiło przez odwołanie się do przepisów prawa, które nakładają obowiązek uiszczania opłat rocznych za prawo do dysponowania częstotliwościami radiowymi (wykorzystywaniem częstotliwości radiowych) a pozwolenie radiowe nie stanowiło podstawy takiego obowiązku lecz było orzeczeniem które konkretyzuje zakres tego obowiązku określając ciążące na stronie opłaty skoro korzystała ona z określonych częstotliwości radiowych. NSA stoi zatem na stanowisku że błędna wykładnia przepisów prawa skutkowała niezasadnym stanowiskiem Sądu I instancji, że kontrolowane przez Sad orzeczenie nie jest zgodne z prawem. NSA wskazał również na wadliwość uzasadnienia wyroku sądu I instancji które nie zawierało wskazań co do dalszego postępowania przez organ. Sąd zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, że w przedmiotowej sprawie orzekał już zarówno sąd I instancji jak i Naczelny Sąd Administracyjny. W chronologicznie późniejszym orzeczeniu NSA uchylił wyrok sądu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania temu sądowi. Ma to istotne znaczenie ze względu na treść art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz.U. 2012 r., poz. 270 z późń. zm.). Przepis ten stanowi, że sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny , a nadto że nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powyższe oznacza iż na obecnym etapie postępowania w sprawie decydujące znaczenie dla jej rozstrzygnięcia mają poglądy wyrażone przez NSA w uzasadnieniu wyroku wydanego przez ten sąd w wyżej przywoływanej sprawie o sygn. akt II GSK 2431/14. Otóż NSA wskazał tamże iż : - brak jest podstaw aby przyjąć, że "pozwolenie radiowe’’ określa warunki stanowiące czy też współstanowiące podstawę ustalenia przez podmiot korzystający z tego zezwolenia wysokości należnej opłaty rocznej, - z punktu widzenia kształtowania prawidłowej wysokości należnej opłaty rocznej decydujące znaczenie mają rzeczywiste warunki korzystania z prawa do dysponowania częstotliwością , - brak jest podstaw aby za wiążące uznać adresowane do strony pisma zawierające informacje o wysokości oplaty, - przepisy obowiązującego prawa zobowiązują do dokonania samoobliczenia należnej opłaty w prawidłowej wysokości przy uwzględnieniu rzeczywistych warunków korzystania z prawa do dysponowania częstotliwością, - brak było usprawiedliwionych podstaw aby podważać zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia prawidłowości określenia egzekwowanego obowiązku., - błędna wykładnia przepisów prawa skutkowała niezasadnym stanowiskiem sądu I instancji że kontrolowane przez ten sąd orzeczenie nie jest zgodne z prawem. To o czym wyżej mowa jednoznacznie przemawia za uznaniem przez NSA słuszności kwestionowanego skargą orzeczenia, a tym samym za bezzasadnością kwestionującej go skargi. W związku z tym skoro skarżący był de facto jedynym podmiotem wykorzystującym częstotliwość określoną w "pozwoleniu radiowym’’ to miał obowiązek uiszczać opłaty w pełnej wysokości. Współużytkowanie tejże częstotliwości w ogóle bowiem nie zaistniało, a tylko fakt jego rzeczywistego występowania uprawniałby skarżącego do 50 % ulgi w opłacie. Podstawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a.