V SA/Wa 1733/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Asesor WSA - Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant - Aneta Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2008 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. Wnioskiem z [...] listopada 2005 r. L. K. wystąpiła o umorzenie odsetek od zaległych składek z tytułu ubezpieczenia społecznego. Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z [...] stycznia 2006 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z [...] stycznia 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wyrokiem z 28 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 773/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Zakładu z [...] stycznia 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2006 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku L. K., Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] listopada 2006 r., nr [...] odmówił umorzenia należnych odsetek od nieuiszczonych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Zakładu decyzją z [...] stycznia 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z [...] listopada 2006 r. Wyrokiem z 19 września 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1130/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2007 r., nr [...]. Następnie decyzją z [...] marca 2008 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie skarżącej umorzenia odsetek należnych z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Zgodnie z zawartym w ww. decyzji pouczeniem, L. K. zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wobec powyższego, w dniu [...] maja 2008 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję o numerze [...], którą utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2008 r. (błędnie powołano datę [...] marca 2008 r.) W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, L. K. zarzuciła zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2008 r. nieprawidłową ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wskazując na trudną sytuację materialną, zauważyła iż w jej przypadku spełnione zostały przesłanki wynikające z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, umożliwiające umorzenie odsetek od nieuiszczonych składek. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy). Zgodnie natomiast z postanowieniami art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zaś do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania o konieczności uwzględnienia skargi, z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu niezależnie od jej treści, poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w związku z wydaniem ww. aktów z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy wyrokiem z dnia 19 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r., utrzymującą w mocy decyzję z [...] listopada 2006 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu odsetek od nieuiszczonych składek. Organ zobowiązany był zatem do ponownego załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej z dnia [...] grudnia 2006 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) powoływanej dalej jako: "k.p.a.", chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a. W rezultacie stwierdzić należy, że do decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozumianych jak wyżej, ma zastosowanie art. 127 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten różni się od odwołania tym, że nie ma on konstrukcji względnie dewolutywnej, gdyż do jego istoty należy przede wszystkim to, że jest rozpatrywany przez ten sam organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, o czym stanowi art. 127 § 3 in fine k.p.a. W rozpatrywanej sprawie skarżąca w dniu [...] grudnia 2006 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2006 r. Zatem na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wydając decyzję winien uczynić to zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 138 § 1 k.p.a. w związku z treścią art. 127 § 2 i 3 k.p.a. Natomiast w niniejszej sprawie organ na podstawie art. 83 i art. 28 u.s.u.s., decyzją z dnia [...] marca 2008 r. odmówił umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. W komparycji ww. decyzji organ wskazał, że została ona wydana "po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...].11.2005 r.", zaś w pouczeniu wskazał, że od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa ZUS. Następnie na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2008 r., którą utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2008 r. Zdaniem Sądu działanie organu było nieprawidłowe, bowiem winien był on wydać decyzję w trybie odwoławczym przy zastosowaniu rozstrzygnięć, które zostały przewidziane w art. 138 k.p.a. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] marca 2008 r. stanowią zatem jaskrawe zaprzeczenie mających w sprawie zastosowanie przepisów, tj. art. 127 i art. 138 § k.p.a. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...] marca 2008 r. Jak już wyżej Sąd wskazał, stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] marca 2008 r. nastąpiło z uwagi na rażące naruszenie art. 127 oraz art. 138 k.p.a. i nie oznacza, że wniosek strony skarżącej uznano za zasadny bądź niezasadny. Kwestia ta stanie się przedmiotem ponownej kompleksowej oceny organu, który winien uwzględnić pogląd Sądu co do naruszenia omówionych powyżej przepisów. Zakład winien ustalić także, czy stan faktyczny ustalony w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym nie uległ istotnej zmianie, tj. wyjaśnić czy w sprawie - już po wydaniu zaskarżonej decyzji - nie wystąpiły okoliczności przewidziane w art. 28 ust. 3 oraz w art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - dające podstawę do rozważenia możliwości umorzenia wnioskowanych należności. Zasady prowadzenia postępowania odwoławczego wymagają przy tym nie tylko dokonania kontroli postępowania organu pierwszej instancji (Zakładu), ale też ustosunkowania się do wszystkich ewentualnie podnoszonych przez stronę okoliczności i zarzutów dotyczących istoty sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.