V SA/Wa 1736/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2010 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich; skargę oddala Przedmiotem skargi wniesionej przez D.S. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2009 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. Zaskarżone orzeczenie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. Decyzją Kierownika Urzędu z [...] listopada 2005 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. odmówiono skarżącej przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w D. Ww. decyzja zaskarżona została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 12 czerwca 2006 r., sygn. akt V SA 458/06 oddalił skargę a orzeczenie to stało się prawomocne. W piśmie z dnia 5 czerwca 2006 r. D.S. ponownie zwróciła się z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich. Wobec powyższego Kierownik Urzędu poinformował zainteresowaną, iż w jej sprawie została już wydana decyzja ostateczna i jednocześnie zwrócił się o sprecyzowanie charakteru pisma z dnia 5 czerwca 2006 r. W odpowiedzi skarżąca wyjaśniła, iż pismo z dnia 5 czerwca 2006 r. należy traktować jako wniosek o wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W wyniku rozpatrzenia wniosku strony, Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego. Decyzja powyższa utrzymana została w mocy decyzją Kierownika Urzędu z [...] lutego 2008 r. W dniu 9 czerwca 2009 r. D.S. zwróciła się do Kierownika Urzędu z kolejnym pismem. Mając na uwadze jego treść, organ ponownie wyjaśnił skarżącej, iż w jej sprawie wydana została decyzja ostateczna i zwrócił się o sprecyzowanie charakteru pisma z dnia 9 czerwca 2009 r. W dniu 9 lipca 2009 r. skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania. Jednocześnie wskazała na nowe dowody w sprawie, tj. oświadczenia świadków - H.K. i H.C.. Wobec powyższego, w piśmie z dna 15 lipca 2009 r. organ zwrócił się do skarżącej o wskazanie od kiedy skarżąca "wie, że ww. osoby mogą być świadkami w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich". W odpowiedzi D.S. wyjaśniła, iż H.K. i H.C. zna od kilkudziesięciu lat, gdyż jako dzieci, wraz z rodzicami, w listopadzie 1940 r. przebywały razem w obozie w D.. W wyniku rozpatrzenia wniosku, decyzją z [...] lipca 2009 r. Kierownik Urzędu odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu z [...] stycznia 2006 r. nr [...]. W podstawie prawnej powołał m.in. art. 145 § 1 w związku z art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 371 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: ,,k.p.a.’’. W uzasadnieniu decyzji organ opisał dotychczasowy przebieg prowadzonych postępowań, inicjowanych wnioskami skarżącej, wskazując na wydane decyzje administracyjne oraz wyrok sądu administracyjnego. Podał, że kolejny wniosek, zgodnie z wolą skarżącej, rozpatrzony został w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, określonym w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Powołując treść ww. art. oraz art. 148 § 1 k.p.a. organ wskazał, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, natomiast podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. Organ mając na uwadze datę wniosku o wznowienie postępowania - 9 lipca 2009 r. (opartego na nowych dowodach –oświadczenia świadków) oraz treść wyjaśnień skarżącej wskazujących, iż świadków H.K. i H.C. zna od kilkudziesięciu lat podkreślił, iż skarżąca zwróciła się z przedmiotowym wnioskiem po upływie miesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Kierownik Urzędu, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] września 2009 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z [...] lipca 2009 r. W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 127 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wniosek z 9 lipca 2009 r. o wznowienie postępowania, skarżąca uzasadniła wskazując na nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji a nie znane organowi, który wydał decyzję, tj. oświadczenia świadków - H.K. i H.C.. Jednocześnie Kierownik Urzędu zauważył, iż z pisma skarżącej z dnia 23 lipca 2009 r. wynika, iż skarżąca zna H.K. i H.C. od kilkudziesięciu lat, gdyż razem przebywały w obozie w D.. Dalej organ wyjaśnił, że instytucja wznowienia postępowania stanowi wyjątek od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i może nastąpić jedynie w przypadkach przewidzianych w k.p.a. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada, czy wniosek o wznowienie oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Gdy podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. bądź nie zachowany został termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a. – organ może na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydać decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151 k.p.a. Analizując wniosek o wznowienie postępowania Kierownik Urzędu stwierdził, że został on wniesiony z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., zgodnie z którym podanie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Organ uznał, iż o wskazanej podstawie wznowienia skarżąca wiedziała znacznie wcześniej, gdyż składających oświadczenia świadków znała już od kilkudziesięciu lat zaś wniosek o wznowienie złożyła dopiero 9 lipca 2009 r. Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją Kierownika Urzędu i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Uzasadniając skargę podkreśliła, iż powoływani w sprawie świadkowie są jej znani od kilkudziesięciu lat. Wyjaśniła, iż najpierw składała oświadczenia tych świadków, którzy mieszkali blisko jej miejsca zamieszkania. Zaznaczyła, iż "po otrzymaniu decyzji odmownych szukałam następnych świadków, stąd i moje opóźnienia – nie dotrzymanie terminu". W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenia podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269]. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Badając pod tym względem zaskarżoną decyzję, na podstawie akt sprawy, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym, która służy kontroli prawidłowości wydanych decyzji ostatecznych. Przesłanki wznowienia postępowania określone zostały w sposób enumeratywny w art. 145 § 1 pkt 1- 8 oraz art. 145a k.p.a. Są to sytuacje w których: • dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; • decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; • decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; • strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; • wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję; • decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; • zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji; • decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione; • Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Podstawy wznowienia postępowania administracyjnego, określone powyższymi przepisami, stanowią katalog zamknięty a ich wykładnia nie powinna mieć charakteru rozszerzającego. Jednocześnie podkreślić należy, iż podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Zgodnie z art. 149 § 1 i § 3 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia zaś odmowa wznowienia postępowania w formie decyzji. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych akceptowany jest pogląd, iż wniosek strony o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne w sprawie wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania, w toku którego organ bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Przyjmuje się również, iż tylko negatywna weryfikacja w zakresie: zaistnienia przesłanek wznowieniowych oraz zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienia postępowania upoważnia organ do wydania, w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a., decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Natomiast w pozostałych przypadkach obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania i przeprowadzenie tego postępowania zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie skarżąca wnioskiem z 9 lipca 2009 r. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z [...] stycznia 2006 r., odmawiającą zainteresowanej przyznania uprawnień kombatanckich. We wniosku skarżąca wskazała na nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej a nieznane wcześniej organowi, tj. oświadczenia świadków H.K. i H.C.. Wobec treści wniosku skarżącej Kierownik Urzędu prawidłowo, w ramach postępowania wstępnego, przystąpił do wyjaśnienia, czy w sprawie rzeczywiście wystąpiły przesłanki, które uzasadniałyby wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W tym celu zwrócił się do skarżącej, pismem z 15 lipca 2009 r., o podanie od kiedy znany jest jej fakt, że H.K. i H.C. mogą być świadkami w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich. Odpowiadając na wystąpienie organu skarżąca oświadczyła, że H.K. i H.C. zna od kilkudziesięciu lat, gdyż jako dzieci, wraz z rodzicami, w listopadzie 1940 r. przebywały razem w obozie w D.. W tej sytuacji, Kierownik Urzędu – mając na uwadze, że wniosek o wznowienie postępowania wnosi się w terminie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania – wobec uchybienia ww. terminu zasadnie, decyzją z [...] lipca 2009 r., opartą na art. 149 § 3 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego. Następnie ww. rozstrzygnięcie zostało prawidłowo utrzymane w mocy przez decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] września 2009 r. Analiza akt administracyjnych sprawy potwierdza stanowisko organu i wskazuje, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 148 k.p.a. W przedmiotowej sprawie jako podstawę wznowienia postępowania skarżąca wskazała oświadczenia świadków - H.K. i H.C., które jej zdaniem stanowią nowe dowody w sprawie. Zauważyć zatem należy, iż skoro skarżąca znała ww. osoby od kilkudziesięciu lat i miała świadomość, że przebywały razem z nią w D., to jasne jest, że stosowne oświadczenia mogły zostać złożone znacznie wcześniej (przede wszystkim już na etapie postępowania toczącego się w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich, zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2006 r.). Pomimo tego skarżąca nie wykorzystała tych dowodów wcześniej, a wniosek o wznowienie postępowania złożyła dopiero w dniu 9 lipca 2009 r. Wobec powyższego organ orzekający prawidłowo przyjął, iż wniosek złożony został z przekroczeniem terminu 1 miesiąca od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, tj. z naruszeniem wymogu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. Oceny Sądu nie zmienia również podniesiona w skardze argumentacja, iż skarżąca najpierw złożyła oświadczenia tych świadków, którzy mieszkali w pobliżu jej miejsca zamieszkania, a dopiero po otrzymaniu niekorzystnej dla niej decyzji szukała następnych świadków. Okoliczność, iż H.K. i H.C. nie należą do świadków mieszkających w pobliżu skarżącej nie usprawiedliwia złożenia wniosku o wznowienie postępowania po upływie wskazanego w ustawie terminu. Podkreślić zatem należy, iż skoro skarżąca wiedziała, iż H.K. i H.C. mogą być świadkami w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich i mają wiedzę niezbędną do złożenia stosownych oświadczeń (przebywały razem w obozie, więc znała je od kilkudziesięciu lat), zaś wniosek o wznowienie postępowania złożyła dopiero w dniu 9 lipca 2009 r., to bez wątpienia nie spełnia on wymogów z art.148 §1 k.p.a., gdyż został złożony z uchybieniem terminu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając, że w sprawie nie doszło do naruszeń prawa, które nakazywałyby uchylenie decyzji lub stwierdzenie jej nieważności, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.