V SA/Wa 1737/11

WyrokWSA w Warszawie2012-02-15

Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Irena Jakubiec-Kudiura, Piotr Piszczek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku przeniesienia posiadania działek rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym na podstawie umowy darowizny i umów dzierżawy, nowy posiadacz może skutecznie przejąć zobowiązanie rolnośrodowiskowe i uniknąć zwrotu nienależnie pobranych płatności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ błędnie stwierdził brak skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego przez syna skarżącego, gdyż posiadanie jest stanem faktycznym i może wynikać z różnych tytułów prawnych lub faktycznych. Organ nie rozważył wszystkich okoliczności, w szczególności braku dowodów na rozwiązanie umów dzierżawy i możliwości cesji praw i obowiązków dzierżawcy. W związku z tym decyzja organu została uchylona z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego i proceduralnego mających wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
R.S. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010, którą otrzymał. Następnie przekazał synowi A.S. własność działek rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym oraz zawarł z nim umowy dzierżawy na inne działki. Prezes ARiMR ustalił, że nie doszło do skutecznego przejęcia zobowiązania przez syna w odniesieniu do działek dzierżawionych, co skutkowało koniecznością zwrotu części płatności. R.S. zaskarżył tę decyzję, argumentując, że syn kontynuuje realizację programu na wszystkich działkach i doszło do przejęcia zobowiązania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych; I. Uchyla zaskarżoną decyzję II. Zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz R.S. kwotę [...] zł ([...] złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania III. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Przedmiotem skargi R.S. wniesionej do WSA w Warszawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] czerwca 2011r, utrzymująca w mocy decyzję uprzednio przez ten organ wydaną w dniu [...] kwietnia 2011r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym : R.S. złożył w dniu [...] maja 2010r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z [...] grudnia 2010 r. nr [...] przyznał producentowi płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł, która została przekazana w dniu [...] stycznia 2011 r. na konto wnioskodawcy wskazane we wniosku o wpis do ewidencji producentów. W dniu [...] lutego 2011 r. wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w B. oświadczenie A.S. ( syna producenta ) o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na przejętych działkach ewidencyjnych na lata 2007 - 2013. Do oświadczenia został dołączony akt notarialny Repertorium A nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. zgodnie, z którym małżonkowie A. i R.S. przekazali w drodze darowizny synowi A.S. następujące działki ewidencyjne: [...]. Przedmiotowe działki były objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez producenta. Ponadto do oświadczenia dołączone zostały umowy dzierżawy zawarte pomiędzy: P.K. wydzierżawiającym A.S. działki ewidencyjne nr [...], K.S. wydzierżawiającą A.S. działki ewidencyjne nr [...], oraz J.H. wydzierżawiającym A.S. działki ewidencyjne nr [...]. W.w. działki ewidencyjne były uprzednio przedmiotem dzierżawy R.S. od powyższych osób i objęte w roku 2010 pięcioletnim zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Pismem z [...] marca 2011 r. organ Agencji zawiadomił R.S. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji nr [...], wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. W wyniku przeprowadzonego postępowania decyzją z [...] kwietnia 2011 r. Prezes ARiMR ustalił producentowi kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł. uznając, że w sprawie nie doszło do skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego, co do działek objętych umową dzierżawy, a skoro tak, to nastąpiło zmniejszenie powierzchni użytków rolnych, na których powinien być kontynuowany program rolnośrodowiskowy, w rezultacie czego z mocy § 28 ust 2 pkt 2 b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) uzasadniony jest zwrot tej części płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem. Strona złożyła do Prezesa ARiMR wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku wskazała, że syn A.S. w wyniku przekazania posiadania działek rolnych objętych umową darowizny jak i umowami dzierżawy realizuje na całości przejętych od wnioskodawcy gruntach podjęty przez niego program rolnośrodowiskowy. Odwołujący się podkreślił, że samo przeniesienie posiadania działek objętych programem nastąpiło nie przez właścicieli gruntów ( wydzierżawiających) ale przez niego jako władającego faktycznie przedmiotowymi nieruchomościami rolnymi. W tej sytuacji nie została zmniejszona powierzchnia użytków rolnych, na których winien być realizowany program rolnośrodowiskowy, a co za tym idzie niesłusznie zobowiązano go do zwrotu części płatności. Rozpatrując ponownie sprawę Prezes ARiMR zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2011r. podtrzymał uprzednio wydana przez siebie decyzję . W jej uzasadnieniu wskazując na przepisy prawa stanowiące o zasadach przyznania płatności rolnosrodowiskowych - § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Dz. U. Nr 33, poz. 262 z późn. zm. ) oraz dotyczące przejęcia zobowiązania uregulowane § 23 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zgodnie z którym: 1. W razie przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy nowy posiadacz tego gospodarstwa lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy, jeżeli objął w posiadanie użytki rolne lub stado zwierząt ras lokalnych, objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym wnioskodawcy. 2. Nowy posiadacz gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy podaje we wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy swój numer identyfikacyjny albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o nadanie takiego numeru. 3. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, nowy posiadacz gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy dołącza: kopię umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, w wyniku której zostało na niego przeniesione posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych; kopię dokumentu, sporządzonego na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmującego oświadczenia: tego posiadacza, podmiotu prowadzącego księgi hodowlane - w przypadku klaczy, loch i owiec matek, podmiotu upoważnionego do realizacji lub koordynacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych - w przypadku krów, klaczy, loch i owiec matek - zawierające wskazanie zwierząt, jakie zostały zakwalifikowane do programu ochrony zasobów genetycznych ras lokalnych - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7. 4. Jeżeli posiadanie gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy zostało przeniesione na rzecz kilku podmiotów, nowy posiadacz gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy, wstępujący do postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, dołącza do wniosku, o którym mowa w ust. 2, oświadczenia współposiadaczy, że wyrażają zgodę na wstąpienie nowego posiadacza na miejsce wnioskodawcy i przyznanie mu płatności rolnośrodowiskowej. 5. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, nowy posiadacz gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy składa do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Wskazując na powyższe organ odwoławczy podkreślił, że R.S. w drodze darowizny przekazał swojemu synowi działki ewidencyjne objęte pięcioletnim zobowiązaniem rolnośrodowiskowym : Ponadto A.S. wydzierżawił następujące działki ewidencyjne od ich właścicieli nr ew : [...]) Zdaniem Prezes ARiMR wydzierżawienie wskazanych działek ewidencyjnych od ich posiadaczy nie oznacza przejęcia zobowiązania, ponieważ zobowiązanie spoczywa na producencie, który podjął się realizacji programu rolnośrodowiskowego na przedmiotowych działkach przez pięć lat. W przedmiotowej sprawie zobowiązanie rolnośrodowiskowe spoczywało na R.S.. Z chwilą gdy R.S. utracił wydzierżawione działki ewidencyjne objęte pięcioletnim zobowiązaniem nie było możliwe, aby syn przejął spoczywające na producencie zobowiązanie. Dalej organ zaznaczył, że możliwość przejęcia zobowiązania, istnieje tylko wtedy gdy działki ewidencyjne objęte pięcioletnim zobowiązaniem znajdują się w użytkowaniu producenta, na którym spoczywa zobowiązanie. W sprawie niniejszej, jak wskazał, nie mogło dojść do skutecznego przejęcia zobowiązania, z uwagi na fakt że strona utraciła posiadanie wydzierżawionych działek ewidencyjnych objętych pięcioletnim zobowiązaniem. W tych okolicznościach zgodnie z § 28 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego ,,...płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego". W związku z powyższym Prezes ARiMR wyjaśnił, że wnioskodawca zobowiązany jest do zwrotu kwoty w wysokości [...] zł. Zdaniem organu odwoławczego R.S. we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie przedstawił argumentu, który stanowiłby okoliczność uzasadniającą odstąpienie przez Prezesa ARiMR od dochodzenia nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Zarzuty powołane przez niego, zdaniem organu, nie mogą zostać uznane, bowiem w producent, jak wskazano składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt znał warunki i obowiązki, jakie spoczywają na nim jako przystępującym do programu rolnośrodowiskowego. Dalej Prezes ARiMR wskazał, że strona składając w dniu [...] maja 2010 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, podpisała oświadczenie w tab. IX na stronie 4, "że znane mi są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności", a zatem była świadoma ciążących na niej obowiązków, wynikających z przystąpienia do programu rolnośrodowiskowego. Bowiem to na stronie skarżącej, jak dalej wskazano, spoczywał obowiązek prowadzenia przez okres 5 lat działalności rolniczej na powierzchni działek rolnych, które deklarowała do płatności. Organ odwoławczy wyjaśnił następnie, że w sprawie nie zaszły też wyjątkowe okoliczności, o których mowa w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2004, uzasadniające odstąpienie od zwrotu przyznanej pomocy. Tym samym producent, jak wskazano, zobowiązany jest do zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w kwocie [...] zł powiększonej o odsetki ustawowe naliczone od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Rozstrzygnięcie w tej mierze organ odwoławczy uzasadnił treścią art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm. ), zgodnie którym Prezes ARiMR ustala w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; krajowych, przeznaczonych na: współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Prezes ARiMR wskazał, że wypłacone nienależnie R.S. środki finansowe na rok 2010 z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy. Na koniec wyjaśnił podstawę prawną obciążenia strony odsetkami ustawowymi od ustalonej do zwrotu kwoty wskazując, że stanowi ją art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) i art. 73 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników i art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej. Od powyższej decyzji R.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagał się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzję uznał za niesłuszną i sprzeczną z § 23 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy." Podkreślił, że powołany przez Prezesa ARiMR przepis § 28 ust 2 pkt 2b w/w rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie może mieć zastosowania bowiem nie uległ zmniejszeniu obszar powierzchni użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy. Skarżący wyjaśnił, że przekazanie posiadania gospodarstwa rolnego nastąpiło celem uzyskania przez niego przysługującego mu prawa do renty strukturalnej. Przekazania własności działek dokonał zatem aktem notarialnym, a wydzierżawionych gruntów poprzez zawarcie takich umów, w wyniku których syn A.S. wstąpiłby w jego miejsce jako dzierżawca za zgodą wydzierżawiających, co też się stało. Z tych względów rozwiązał umowy dzierżawy, które następnie na tych samych warunkach zawarł jego syn. Skarżący zarzucił, że w związku z ubieganiem się o rentę strukturalną nikt z pracowników Agencji, do której się zwrócił, nie potrafił mu udzielić informacji, w jaki sposób ubiegając się o rentę strukturalną ma przekazać dzierżawione i objęte dopłatami działki by syn mógł je przejąć, a on nie musiał zwracać przyznanej pomocy. Jednakże nikt z pracowników Agencji nie potrafił mu udzielić takiej informacji. Następnie skarżący podkreślił, że program jest nadal realizowany przez syna A.S. na wszystkich gruntach zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowych, a samo przeniesienie posiadania działek zgłoszonych do tych płatności nastąpiło nie przez właścicieli ale przez niego, jako władającego faktycznie nieruchomościami. Bez jego zgody jak i zgody wydzierżawiających nie byłoby to, jak podał, możliwe. Powyższe okoliczności mogą potwierdzić, jak wskazał, wydzierżawiający grunty właściciele działek. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd uznał, że w niniejszej sprawie doszło do takich naruszeń prawa, art. 21 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.) w zw. z art. 7 77, 80 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007-2010 reguluje wydane na podstawie art. 29 ust 1 pkt 1 i ust 1a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz rozwoju obszarów wiejskich rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009r. (Dz. U. Nr 33, poz. 262 z późn.zm). Zgodnie z § 2 ust. 1 tego aktu płatność rolniśrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem ", jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej ,numerem identyfikacyjnym "; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym ", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowym, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych; 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Kwestie związane z przejęciem zobowiązania uregulowane zostały w §23 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zgodnie z którym: 1. W razie przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy, nowy posiadacz tego gospodarstwa lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy, jeżeli objął w posiadanie użytki rolne lub stado zwierząt ras lokalnych, objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym wnioskodawcy. 2. Nowy posiadacz gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy podaje we wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy swój numer identyfikacyjny albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o nadanie takiego numeru. 3. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, nowy posiadacz gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy dołącza: kopię umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, w wyniku której zostało na niego przeniesione posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych; kopię dokumentu, sporządzonego na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmującego oświadczenia: tego posiadacza, podmiotu prowadzącego księgi hodowlane - w przypadku klaczy, loch i owiec matek,podmiotu upoważnionego do realizacji lub koordynacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych - w przypadku krów, klaczy, loch i owiec matek - zawierające wskazanie zwierząt, jakie zostały zakwalifikowane do programu ochrony zasobów genetycznych ras lokalnych - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7. 4. Jeżeli posiadanie gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy zostało przeniesione na rzecz kilku podmiotów, nowy posiadacz gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy, wstępujący do postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, dołącza do wniosku, o którym mowa w ust. 2, oświadczenia współposiadaczy, że wyrażają zgodę na wstąpienie nowego posiadacza na miejsce wnioskodawcy i przyznanie mu płatności rolnośrodowiskowej. 5. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, nowy posiadacz gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy składa do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej przez wnioskodawcę. W odniesieniu do stanu faktycznego w sprawie należy zauważyć, że skarżący, który podjął pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe 2010r. na gruntach stanowiących jego własność (działki ew nr [...]) oraz dzierżawionych ( działki ew nr [...]) umową darowizny zawartą aktem notarialnym Rep A nr [...] w dniu [...] stycznia 2011r. przekazał własność działek synowi A.S.. Przekazanie posiadania w.w działek nastąpiło w dniu zawarcia aktu ( §5 umowy). Tego samego dnia zawarte zostały przez A.S. umowy dzierżawy działek z ich właścicielami w świetle których A.S. w dacie ich zawarcia objął w posiadanie objęte umowami działki . W dniu [...] lutego 2011r. A.S. złożył w BP ARiMR w B. oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na przejętych działkach rolnych dołączając dokumenty w postaci wniosku , aktu notarialnego, umów dzierżawy . Kwestią niewątpliwie sporną między stronami jest, czy doszło do przejęcia przez syna skarżącego A.S. zobowiązania rolnośrodowiskowego w stosunku do całej powierzchni objętej zobowiązaniem podjętym przez R.S. we wniosku złożonym w dniu [...] maja 2010r. Organ twierdzi, że można mówić tylko o przejęciu zobowiązania co do powierzchni działek przekazanych na podstawie umowy darowizny, gdyż następstwo prawne co do działek w nim zadeklarowanych wynika z aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 2011 r. Zdaniem organu przejęcie nie nastąpiło co do gruntów objętych umowami dzierżawy, gdyż nie doszło do bezpośredniego przejścia posiadania gruntów na rzecz A.S., albowiem zawarł on nowe umowy dzierżawy – po uprzednim rozwiązaniu ich przez skarżącego. W ocenie Sądu jest to stanowisko wyrażone zbyt pochopnie i sformułowane bez rozważenia wszystkich aspektów sprawy. Jak wiadomo posiadanie jest stanem faktycznym, a nie prawnym. Posiadanie łączy się z faktycznym władztwem nad rzeczą, a przynajmniej z możliwością takiego władztwa. Może wynikać z tytułu prawnego – własności, ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku obligacyjnego, ale wcale nie musi. Skoncentrowanie się więc przez organ na samym fakcie, że A.S. zawarł w umowy dzierżawy na grunty objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym skarżącego nie oznacza, że nie spełnia wymogów określonych w § 23 ust 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Dz. U. Nr 33, poz. 262 z późn. zm. ). Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na fakt, iż umowy dzierżawy zostały zawarte w tym samym dniu ( [...] stycznia 2010r. ), w którym doszło do przekazania gospodarstwa rolnego aktem darowizny. Wspomniane umowy nie zawierają żadnych zapisów dotyczących wydania przedmiotu dzierżawy, co w ocenie Sądu może oznaczać, że przejście posiadania nastąpiło bezpośrednio pomiędzy skarżącym, a jego synem. Stad przedwczesne było stwierdzenie organu, że posiadanie działek dzierżawionych przez skarżącego zostało przywrócone właścicielom tychże, którzy następnie zawarli umowy dzierżawy z synem skarżącego. Skarżący nie przedstawił jednakże do akt sprawy umów o rozwiązaniu dzierżawy, a wyjaśnił że intencją sporządzenia nowych umów dzierżawy właścicieli gruntów z synem skarżącego było de facto wstąpienie syna w jego prawa i obowiązki skarżącego jako dzierżawcy, za zgodą wydzierżawiających( cesja praw i obowiązków ). Sytuacja ta wymaga poczynienia stosownych ustaleń, przy czym pomocne mogą okazać się wyjaśnienia wydzierżawiających, a następnie rozważenia czy doszło do przeniesienia posiadania, o jakim mowa w 23 ust 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z art. 21 ust. 1.ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.)) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. 2. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. 3. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej doszło do naruszenia art. 21 ust. 2 pkt. 1 i 2, gdyż organ w oparciu o przedstawione przez stronę dowody i złożone oświadczenia nie rozważył od kogo R.S. przejął posiadanie dzierżawionych działek – czy od ojca czy też od właścicieli działek i w przypadku stwierdzenia, że od skarżącego – czy odbyło się to na podstawie umowy o której mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia . Rozważając tę ostatnią kwestię organ musi mieć na uwadze zbieżność w czasie zawarcia umowy darowizny gospodarstwa rolnego, ustalenia co do ewentualnego rozwiązania umów dzierżawy przez skarżącego i zawarcia nowych umów przez A.S., co w ocenie Sądu może przemawiać na rzecz ustalenia istnienia takiej umowy . Z tych względów w oparciu o art.145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach, na które składa się zwrot uiszczonego wpisu orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło