V SA/Wa 1737/12
WyrokWSA w Warszawie2012-11-22
Skład orzekający: Małgorzata Rysz, Barbara Mleczko-Jabłońska, Jarosław Stopczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakup nawigacji GPS i monitora na rękę dla pracownika z niepełnosprawnością kończyn górnych, w celu usprawnienia wykonywania pracy, może być uznany za wydatek związany z dostosowaniem stanowiska pracy do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, kwalifikujący się do uzyskania zaświadczenia o pomocy de minimis ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zakup nawigacji GPS i monitora na rękę dla pracownika z niepełnosprawnością kończyn górnych, mający na celu usprawnienie wykonywania pracy, nie stanowi dostosowania stanowiska pracy do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, które mogłoby kwalifikować się do uzyskania zaświadczenia o pomocy de minimis ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Usprawnienie wykonywania obowiązków służbowych nie jest tożsame ze zmniejszeniem ograniczeń wynikających z niepełnosprawności, a zakupione urządzenia stanowią wyposażenie nowoczesnego stanowiska pracy, które może być wykorzystywane zarówno przez osoby niepełnosprawne, jak i pełnosprawne.Stan faktyczny
Skarżąca spółka zwróciła się do PFRON o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis na zakup nawigacji GPS i monitora na rękę dla pracownika z niepełnosprawnością kończyn górnych, wskazując, że wydatek ten jest zgodny z indywidualnym programem rehabilitacji i ma na celu usprawnienie wykonywania pracy. Organy administracji odmówiły wydania zaświadczenia, uznając, że zakupione urządzenia stanowią jedynie wyposażenie stanowiska pracy, a nie dostosowanie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności. Spółka wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2012 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w G. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. oddala skargę
Przedmiotem skargi wniesionej przez "S." Sp. z o.o. w G. jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2012 r. o nr [...].
Postanowieniem tym Minister Pracy, działając na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 144 oraz art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy postanowienie Zastępcy Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2011 r. o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, w następującym stanie faktycznym:
Pismem z dnia 27 października 2011 r. skarżąca spółka zwróciła się do PFRON o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis na podstawie §9 ust 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2007r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 11 października 2011r. wydatkowane zostały środki z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (dalej w skrócie: zfron) w kwocie 260,16 zł, tj. równowartość 59, 93 euro na zakup monitora na rękę oraz 404,07 zł. tj. równowartość 93,08 euro na zakup nawigacji [...]. Do wniosku przedsiębiorca dołączył m.in. faktury VAT oraz wyciąg bankowy nr 86 z 11 października 2011r. Ubiegający się o wydanie zaświadczenia wskazał, że wydatkowanie środków zgromadzonych na rachunku zfron jest zgodne z §2 ust 1 pkt 12 lit e rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2007r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
W skierowanym do wnioskodawcy piśmie z 16 listopada 2011 r. PFRON wskazał, że z analizy dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że dla pracownika P. M., który zatrudniony jest na stanowisku specjalisty ds. zabezpieczeń technicznych został opracowany indywidualny program rehabilitacji wobec niepełnosprawności pracownika związanej z wrodzonym niedorozwojem kończyn górnych. Z analizowanej przez organ dokumentacji wynika, też, że w celu usprawnienia wykonywania pracy przez pracownika niepełnosprawnego została zakupiona nawigacja [...] oraz monitor CCTV na rękę. W opinii Funduszu w przedmiotowej sprawie wątpliwości budzi fakt eliminowania ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika poprzez zakup ww. urządzeń ponieważ trudno znaleźć związek między nimi, a zmniejszeniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności.
Wnioskodawca w piśmie z dnia 29 listopada 2011 r. przedstawił swoje stanowisko w sprawie wskazując, że zakupiony sprzęt ma na celu usprawnienie pracy pracownika niepełnosprawnego, który ma wrodzony niedorozwój kończyn górnych. Ręczne przeglądanie mapy jest, jak wskazał czynnością niewygodną i sprawiającą osobie niepełnosprawnej problem dlatego, zdaniem spółki, zakup nawigacji znacznie poprawia komfort prowadzenia pojazdu i umożliwia bezpieczne dotarcie na wyznaczone miejsce, zaś monitor na rękę do obserwowania obrazu z regulowanej kamery eliminuje przeszkodę operowania w łatwy sposób narzędziami pracy. Ponadto strona stwierdziła, że komisja rehabilitacyjna jest jedynym właściwym organem do oceny wpływu ww. urządzeń na zmniejszenie ograniczeń zawodowych pracownika.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012r. organ pierwszej instancji odmówił "S." Sp. z o.o. w G. wydania zaświadczenia o pomocy de minimis na dzień 11 października 2011 r. na wydatek w kwocie 664,23 zł., tj. 153,01 euro.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zasadność poniesienia wydatku musi wynikać wprost z IPR i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych pracownika, dla którego został opracowany. Wskazał też, iż z przedstawionego przez stronę indywidualnego programu rehabilitacji nie wynika aby określony tam wydatek miał związek z niepełnosprawnością osoby, dla której opracowano program.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie i o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis zgodnie z wnioskiem z 27 października 2011. Organowi I instancji zarzuciła wydanie postanowienia zawierającego błędne ustalenia faktyczne, z naruszeniem art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz naruszenie § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz pkt 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych i wnosi o uchylenie w całości zaskarżonego zaświadczenia o pomocy de minimis.
Zdaniem przedsiębiorcy przedmiotowy zakup był zgodny z treścią § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) w/w rozporządzenia. Spółka podniosła również, że żaden przepis ustawy czy też rozporządzenia wydanego na jej podstawie nie zabrania pracodawcy kwalifikować wydatków poczynionych na zakup nawigacji GPS i monitora na rękę, jako wydatku na wyposażenie stanowiska pracy zgodnie z treścią §2 ust.1 pkt 1 lit.a) rozporządzenia. Zdaniem strony odmawiając wydania zaświadczenia organ powinien w sposób precyzyjny i jasny przedstawić uzasadnienie prawne będące podstawą postanowienia. Ponadto podkreślono, że PFRON nie posiada żadnych możliwości do zakwestionowania wniosków zawartych w indywidualnych programach rehabilitacji.
Żalący się zarzucił, że stanowisko organu, według którego zakup ww. rzeczy poprawia wyłącznie komfort pracy i spełnia wymogi BHP jest przejawem uznaniowości organu administracji nie opartej na żadnej analizie medycznej.
Przedsiębiorca powołał ponadto wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. (sygn. akt I SA/Gd 633/10), wskazując, że orzeczenie to zapadło praktycznie w identycznym stanie faktycznym.
W ocenie spółki o tym czy można przeznaczyć środki funduszu na rehabilitację zawodową decyduje program opracowany przez komisję rehabilitacyjną powołaną przez pracodawcę. Skarżący, jak podkreślił wydatkował środki zgromadzone zgodnie z zaleceniami IPR, co jest warunkiem uzyskania zaświadczenia o pomocy de mninimis.
Postanowieniem z [...] maja 2012 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zaświadczenie potwierdzające charakter de minimis pomocy uzyskanej przez pracodawcę (w wyniku wydatkowania poakcesyjnych środków publicznych z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych) może być wystawione wyłącznie, gdy poniesie on wydatki zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 ze zm.) i rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 245, poz. 1810). Organ odwoławczy zaznaczył, że na podstawie § 2 pkt 12 lit. e rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (na który powołuje się strona we wniosku o wydanie zaświadczeń o pomocy de minimis) środki zakładowego funduszu rehabilitacji przeznacza się na indywidualne programy rehabilitacji mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych, w ramach których są finansowane koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności.
Z przedłożonego przez stronę Indywidualnego Programu Rehabilitacji (IPR) pracownika dla którego zakupiono nawigację i monitor na rękę wynika, że pracownik posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności i wykonuje pracę na stanowisku specjalisty d/s zabezpieczeń. Wobec treści zapisów IPR organ II instancji uznał, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia słusznie stwierdzono, iż w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż zakup nawigacji [...]oraz monitora CCTV na rękę stanowi działanie związane z przystosowaniem stanowiska pracy do potrzeb wynikających z niepełnosprawności i przyczyni się do zmniejszenia ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika.
Organ odwoławczy podzielił również stanowisko, iż nawigacja samochodowa poprawia komfort i bezpieczeństwo wykonywania pracy na określonym stanowisku niezależnie od tego czy pracę wykonuje pracownik sprawny czy też niepełnosprawny. Podkreślił, że z IPR nie wynika jakie ograniczenia zawodowe wynikające z niepełnosprawności (tj. zakaz pracy na wysokości, ciężka praca fizyczna i wskazana praca lekka nie wymagająca sprawności dłoni) będą ograniczane lub eliminowane w wyniku zakupu nawigacji i monitora, a jako cele oczekiwane rezultaty IPR — określono "usprawnienie wykonywanej pracy".
Zdaniem organu II instancji usprawnienia wykonywania obowiązków służbowych nie można utożsamiać ze zmniejszeniem ograniczeń wynikających z niepełnosprawności pracownika.
W ocenie organu odwoławczego zakup nawigacji [...] oraz monitora CCTV na rękę ma na celu zwiększenie wydajności pracy osoby niepełnosprawnej i stanowi wyposażenie nowoczesnego stanowiska pracy specjalisty d/s zabezpieczeń technicznych zarówno osoby niepełnosprawnej jak i pełnosprawnej Dalej wskazano, że w ramach indywidualnych programów mogą zostać sfinansowane koszty mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika objętego programem. Zasadność poniesienia wydatku musi zatem wynikać wprost z IPR i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika dla którego program został opracowany.
Podkreślono również, że rzeczywistym celem IPR-u opracowanego dla pracownika było usprawnienie wykonywania pracy, a nie dostosowanie stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności tego pracownika.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu naruszenia § 2 ust. 1 pkt 1 lit a powołanego wyżej rozporządzenia nie uznał go za zasadny , gdyż Spółka chcąc uzyskać zaświadczenie o pomocy de minimis na wydatki poniesione w ramach indywidualnego programu rehabilitacji wnioskowała o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 12 lit. e i zgodnie z tym wnioskiem sprawa została rozpatrzona.
Odnosząc się dalej do zarzutów strony, iż przedmiotowy zakup był w ocenie skarżącego zgodny z treścią § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) w/w rozporządzenia, i że żaden przepis ustawy czy też rozporządzenia wydanego na jej podstawie nie zabrania pracodawcy kwalifikować wydatków poczynionych na zakup nawigacji GPS i monitora na rękę, jako wydatku na wyposażenie stanowiska pracy zgodnie z treścią § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia, Minister stwierdził, iż czym innym są wydatki określone w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia ponoszone na wyposażenie stanowiska pracy na zakup, modernizację, remont maszyn i urządzeń ponoszone z tzw. ogólnej puli zfron służące przysporzeniu pracodawcy, a czym innym wydatki w ramach indywidualnych programów rehabilitacji finansowane z "nadwyżki" miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych, o której była mowa w art. 26a ust. 5 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Organ podkreślił, iż Prezes Zarządu PFRON wydaje zaświadczenie o udzielonej pomocy de minimis tylko w odniesieniu do środków stanowiących różnicę pomiędzy kwotą dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych przekazaną pracodawcy przez PFRON a kwotą wynagrodzeń wypłacaną pracownikom niepełnosprawnym przez pracodawcę. W ramach indywidualnego programu rehabilitacji pracodawca mógł sfinansować koszty dostosowania stanowiska pracy, a nie wyposażenia.
Gdyby zatem strona chciała uzyskać zaświadczenie o pomocy de minimis na wydatki poniesione na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia, to należało zwrócić się do innego niż PFRON organu udzielającego pomocy, tj. urzędu skarbowego albo urzędu gminy. Skoro zaś strona dokonała wydatku w ramach IPR — to prawidłowo wniosła o wydanie zaświadczenia do PFRON, a zatem zarzut o naruszeniu § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) uznano za chybiony.
Odnosząc się natomiast do przytoczonego przez stronę wyroku WSA w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 633/10) wskazano, że dotyczy innego stanu faktycznego niż to sugeruje strona w zażaleniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej skarżąca Spółka wniosła o jego uchylenie i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Wobec zaskarżonego postanowienia skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów materialnych mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 33 ust 4 ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. 123 poz.776 ze zm.) oraz §2 ust 1 pkt 12 lit. e rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych ( Dz. U 2007 245 poz. 1810).
W uzasadnieniu skargi, po przedstawieniu przebiegu dotychczasowego postępowania w sprawie skarżąca podtrzymując zasadniczo argumentację zawartą uprzednio w uzasadnieniu zażalenia wskazała, że organy obu instancji nie przedstawiły żadnych dowodów, które mogłyby świadczyć, że zakup nawigacji oraz monitora na rękę dla pracownika z niepełnosprawnością dłoni nie stanowi działania związanego z przystosowaniem stanowiska pracy i nie wpływa w żaden sposób na zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a jedynie stanowi wyposażenie nowoczesnego stanowiska pracy specjalisty d/s zabezpieczeń technicznych zarówno osoby niepełnosprawnej jak i pełnosprawnej. Zdaniem skarżącej nie do zaakceptowania jest zarzut organów, iż rzeczywistym celem IPR opracowanego dla pracownika było usprawnienie wykonywania pracy, a nie dostosowanie stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności tego pracownika. Zdaniem skarżącej niewątpliwie dzięki dostosowaniu stanowiska pracy do potrzeb niepełnosprawnego pracownika poprzez zakup odpowiedniego urządzenia doszło do usprawnienia wykonywanej pracy. Następnie skarżący powołując art. 33 ust 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej podkreślił, że o tym czy można przeznaczyć środki funduszu na rehabilitację zawodową decyduje program opracowany przez komisje rehabilitacyjną powołaną przez pracodawcę. Podkreślił, że skarżący wydatkował środki zgodnie z zaleceniami IPR , co jest warunkiem uzyskania zaświadczenia o pomocy de minimis.
Na koniec skarżący zarzucił, że fakt iż dany przedmiot może być wykorzystywany także przez osobę pełnosprawną nie eliminuje takiej maszyny czy urządzenia jako wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej pomagających zmniejszyć ograniczenia zawodowe.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując uprzednio zawarte w zaskarżonym postanowieniu stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola taka jest dokonywana w oparciu o stan faktyczny sprawy i przepisy prawne statuujące podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, istniejące w czasie podejmowania zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności (art. 133 p.p.s.a.). Należy też zaznaczyć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że postanowienie to nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
W tym miejscu wskazać należy , iż istota problemu w sprawie niniejszej sprowadza się do ustalenia, czy poniesiony przez skarżącego pracodawcę wydatek był zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.
Przed odniesieniem się do występujących w sprawie problemów należy wyjaśnić, iż problematyka dotycząca pomocy de minimis została przeniesiona na grunt polskiego prawa w ramach procesu harmonizacji prawa krajowego z rozwiązaniami przyjętymi na gruncie prawa wspólnotowego. Podstawowym aktem prawnym odnoszącym się do pomocy publicznej, w tym do pomocy de minimis, jest Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską - art. 87 i 88 (Dz. U. z 2004 Nr 90, poz. 864/2 z późn. zm.), a w dalszej kolejności rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z 28.12.2006, str. 5).
W prawie krajowym kluczową rolę pełni ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r., Nr 59, poz. 404 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 53, poz. 354). Ponadto, dla potrzeb niniejszej sprawy istotne znaczenie mają także przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810) - w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania skarżonego postanowienia.
Stosownie natomiast do treści art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zwany dalej "funduszem rehabilitacji" - w szczególności ze środków, o których mowa w art. 31 ust. 3 pkt 1 lit. b), z części zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, zgodnie z odrębnymi przepisami; z wpływów z zapisów i darowizn; z odsetek od środków zgromadzonych na rachunku funduszu rehabilitacji; ze środków pochodzących ze zbycia środków trwałych zakupionych ze środków funduszu, w części niezamortyzowanej.
Nadto należy zaznaczyć, że pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej jest obowiązany m.in. do prowadzenia ewidencji środków funduszu rehabilitacji, prowadzenia rozliczeniowego rachunku bankowego środków tego funduszu, wydatkowania środków tego funduszu wyłącznie z rachunku bankowego środków tego funduszu z zastrzeżeniem ust 3 a oraz przeznaczania co najmniej 15 % środków funduszu rehabilitacji na indywidualne programy rehabilitacji (ust. 3 pkt 4 art. 33).
Rodzaje wydatków, na jakie mogą być przeznaczane środki z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych zostały wyszczególnione w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. W przepisie tym wymieniono m.in. indywidualne programy rehabilitacji - mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, w ramach których finansowane są m.in. koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności (pkt 12 lit. e).
Zgodnie z ust. 2 § 2 omawianego rozporządzenia, określone rodzaje wydatków - w tym m.in., te o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 12, o ile nie stanowią pomocy dla osób niepełnosprawnych, stanowią pomoc de minimis w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis.
Należy przy tym zaznaczyć, że zgodnie z § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r. warunkiem uznania pomocy jako pomocy de minimis jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przedsiębiorcy przez organ podatkowy, podmiot uprawniony do pobierania opłat na podstawie odrębnych przepisów lub inny podmiot udzielający pomocy. W sytuacji gdy pomoc została udzielona w formie nadwyżki miesięcznego dofinansowania, jak miało to miejsce w sprawie niniejszej o której mowa w art. 26a ust. 5 pkt 2 ustawy o rehabilitacji (przekazanej na rachunek zfron na indywidualny program rehabilitacji) - przepisie uchylonym z dniem 1 stycznia 2009r. - organem właściwym do wydania zaświadczenia o pomocy de minimis jest podmiot udzielający tej pomocy, a więc Prezes Zarządu PFRON.
Należy też dodać, iż w celu uzyskania zaświadczenia przedsiębiorca przedstawia informację o dokonaniu wydatku ze środków funduszu rehabilitacji w ciągu 30 dni od dnia jego dokonania ( §9 ust 2 rozporządzenia ).
W ocenie Sądu w sprawie niniejszej organ udzielający pomocy prawidłowo zakwestionował zasadność wydatku w sprawie, a to uzasadniało podjęcie negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia poprzez odmowę wydania stosownego zaświadczenia.
Przedmiotowy w sprawie wydatek za sfinansowanie zakupu samochodowej nawigacji GPS oraz monitora serwisowego CCTV LCD na rękę został zrealizowany w ramach indywidualnego programu rehabilitacji opracowanego dla niepełnosprawnego pracownika firmy P. M. zatrudnionego w spółce od dnia 3 marca 2003r. na stanowisku specjalisty ds. zabezpieczeń ( serwisanta wykonującego prace instalacyjne ), wobec którego orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności na skutek wrodzonego niedorozwoju kończyn górnych. W IPR w punkcie IV. "Diagnoza sytuacji zawodowej osoby niepełnosprawnej" w podpunkcie 3 "Wskazania" wpisano: "praca lekka nie wymagająca sprawności dłoni", a w podpunkcie 4 "Przeciwwskazania": "praca na wysokości, ciężka praca fizyczna wymagająca sprawności fizycznej i manualnej". Na stronie 3 IPR w podpunkcie 8 "Ocena psychologiczna (dot. możliwości i ograniczeń rzutujących na wykonywany zawód)" zamieszczono informację: "z powodu braku części palców obu dłoni oraz wady wzroku nie może pracować na wysokości powyżej trzech metrów", natomiast w podpunkcie 11 "Ocena stanowiska pracy (przystosowane — nie ma takiej potrzeby)" nie wypełniono rubryki, co jak słusznie podkreślił organ odwoławczy może sugerować, iż nie ma potrzeby przystosowania stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika objętego programem.
Dalej w IPR w zakresie oceny dotyczącej predyspozycji i preferencji zawodowych wskazano, że wykonywana praca jest zgodna z przygotowaniem zawodowym pracownika, który chce pracować na dotychczas zajmowanym stanowisku na rzecz obecnego pracodawcy.
Wobec powyższego organy administracji zdaniem Sądu zasadnie przyjęły , iż nie można uznać, iż zakup nawigacji [...] oraz monitora CCTV na rękę stanowi działanie związane z przystosowaniem stanowiska pracy do potrzeb wynikających z niepełnosprawności i przyczyni się do zmniejszenia ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika., a zakup jedynie takich urządzeń uzasadniałby poniesienie wydatków w oparciu wskazany przez stronę we wniosku o wydanie zaświadczenia § 2 pkt 12 lit e rozporządzenia.
Zgodzić się należy z organem, że nawigacja samochodowa niewątpliwie poprawia komfort i bezpieczeństwo wykonywania pracy na określonym stanowisku niezależnie od tego czy pracę wykonuje pracownik sprawny czy też niepełnosprawny. Podobnie rzecz się ma z monitorem serwisowym CCTV na rękę , który jak wynika z opisu urządzenia jest narzędziem serwisowym, niezbędnym przy każdej instalacji systemu telewizji przemysłowej, ułatwiającym konfigurację systemów CCTV, a dzięki niewielkim rozmiarom można je podłączyć w sposób prosty i szybki do kamery lub rejestratora. Z opisu wynika, że urządzenie to stanowi narzędzie pracy i wyposażenie każdego instalatora ułatwiające pracę niezależnie od tego czy pracę te wykonuje pracownik niepełnosprawny czy pełnosprawny. Zasadnie również organ zwrócił uwagę że z IPR nie wynika jakie ograniczenia zawodowe wynikające z niepełnosprawności (tj. zakaz pracy na wysokości, ciężka praca fizyczna i wskazana praca lekka nie wymagająca sprawności dłoni) będą ograniczane lub eliminowane w wyniku zakupu nawigacji i monitora, a jako cel i oczekiwane rezultaty IPR — określono jedynie "usprawnienie wykonywanej pracy".
W tej sytuacji rację ma organ odwoławczy podnosząc, że usprawnienia wykonywania obowiązków służbowych nie można utożsamiać ze zmniejszeniem ograniczeń wynikających z niepełnosprawności pracownika. Zapis zawarty w podpunkcie 13 IPR, iż brak nawigacji nie pozwala na szybki sposób dotarcia do klienta, również wskazuje, iż nawigacja jedynie usprawni wykonywanie pracy, a nie ma związku z ograniczeniami wynikającymi z niepełnosprawności pracownika.
W tym miejscu wskazać należy, że indywidualny program rehabilitacji może służyć wyposażeniu miejsca pracy, ale jedynie w takim stopniu, w jakim stanowi zmniejszenie lub wyeliminowanie ograniczeń zawodowych pracownika. Tym bardziej iż w niniejszej sprawie jak wynika z jego zapisów w części VII dot. działań rehabilitacyjnych IPR opracowany dla niepełnosprawnego pracownika nie uwzględnia w ogóle konieczności dokonania powyższych wydatków.
Zakupione przez pracodawcę urządzenia mają niewątpliwie na celu zwiększenie wydajności pracy osoby niepełnosprawnej, nie mniej stanowią wyposażenie nowoczesnego stanowiska pracy każdego specjalisty d/s zabezpieczeń technicznych - serwisanta zarówno osoby niepełnosprawnej jak i pełnosprawnej. W indywidualnym programie rehabilitacji wskazano, że pracownik ma przeciwwskazania do pracy ciężkiej wymagającej sprawności fizycznej i manualnej. W ocenie działań programu wskazano jednak, że pracownik nie wymaga zmiany stanowiska pracy jak również jego dodatkowego przystosowania czy uzupełnienia. Zasadnie zatem organ wywiódł, że pracownik wykonujący pracę specjalisty do spraw zabezpieczeń technicznych wobec którego opracowano program nie stracił zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku, a w zakresie oceny stanowiska pracy nie wskazano, że wymaga ono przystosowania bo jest przystosowane, co prowadzi do wniosku iż jest brak podstaw do sfinansowania zakupu przedmiotowych urządzeń ze środków ZFRON.
W tym miejscu należy jeszcze raz podkreślić, iż w ramach indywidualnych programów rehabilitacji mogą zostać sfinansowane koszty mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika objętego programem (§ 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r.). Zasadność poniesienia wydatku musi zatem wynikać wprost z ipr i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika, dla którego program został opracowany. Natomiast z przedstawionych przez skarżącą w toku postępowania indywidualnego programu rehabilitacji nie wynika, aby określony tam wydatek miał związek z niepełnosprawnością osoby, której dotyczy. Słusznie w ocenie Sądu organ wywiódł, że w rozpatrywanym przypadku zakup przedmiotowych urządzeń nie wpływa na zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a jedynie może zwiększać wydajność pracy w zakładzie i nie zachodzi związek pomiędzy tym czy praca z użyciem zakupionych urządzeń wykonywana jest przez pracownika w pełni sprawnego czy też niepełnosprawnego. Nie można też przyjąć, że koszt zakupu wspomnianej nawigacji samochodowej i monitora serwisowego stanowi zakup specjalistycznego czy dostosowanego do indywidualnych potrzeb osoby niepełnosprawnej, wyposażenia natomiast wydatek finansowany z ZFRON musi być ściśle związany ze zmniejszaniem lub eliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności danej osoby. Usprawnienia czy też zwiększenia wydajności pracy w przedsiębiorstwie nie można utożsamiać, ze zmniejszeniem ograniczeń wynikających z niepełnosprawności pracowników.
Sąd w tym zakresie podziela stanowisko organu odwoławczego w sprawie. ,iż indywidualne programy rehabilitacyjne osób niepełnosprawnych nie mogą służyć do dokonywania w firmie inwestycji związanych z zakupem nowych maszyn urządzeń i narzędzi, stanowiących wyposażenie stanowiska pracy, ale nie mających związku z niepełnosprawnością. Ponadto jak wynika z zapisu § 4a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2007r. warunkiem wykorzystania funduszu rehabilitacji jest dokonywanie wydatków z tego funduszu w sposób celowy i oszczędny, z uwzględnieniem optymalnego doboru metod i środków realizacji w stosunku do zakładanych efektów.
W konsekwencji należy uznać, iż zakup przez skarżącą przedmiotowych urządzeń nie stanowi działania związanego z przystosowaniem stanowiska pracy do potrzeb wynikających z niepełnosprawności zatrudnionego na stanowisku zabezpieczenia technicznego.
W świetle powyższego należało stwierdzić, iż brak jest podstaw w sprawie do uznania, że przy wydawaniu skarżonego orzeczenia naruszono przepis § 2 pkt 12 e rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. oraz, że bezpodstawnie odmówiono skarżącej spółce wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy zasadnie zakwestionował poniesiony przez skarżącą wydatek w ramach IPR - w świetle treści § 2 ust. 1 pkt 12 lit. e rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. To zaś spowodowało, iż postanowienie tego organu należało uznać za zasadne.
Orzekając w sprawie organ odwoławczy oparł się na przedstawionych przez skarżącą wyjaśnieniach i złożonych przez nią dokumentach. Działając w sprawie i wydając zaskarżone postanowienie Minister Pracy nie naruszył zasad ogólnych postępowania.
W związku z powyższym w oparciu o art. 151 p.p.s.a wobec nieuwzględnienia skargi należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło