V SA/Wa 1746/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - spec. Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] obejmującą żonę P. S., oraz małoletnie dzieci – [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP, 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. A. M. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2011 nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP do dnia doręczenia decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. M. S. - obywatel [...], w dniu [...] marca 2009 r. zwrócił się za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. z wnioskiem do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją nr [...] z [...] września 2010 r. Szef Urzędu odmówił nadania skarżącemu statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz postanowił wydalić z terytorium RP, wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W powyższej decyzji w języku zrozumiałym dla Cudzoziemca zawarto pouczenie dotyczące sposobu i terminu jej zaskarżenia jak również sposobu i terminu do opuszczenia terytorium RP w przypadku gdy decyzja stanie się prawomocna. Zainteresowany nie skorzystał z procedury odwoławczej. W dniu 29 września 2010 r. skarżący wystąpił za pośrednictwem Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w W. z kolejnym wnioskiem do Szefa Urzędu o nadanie statusu uchodźcy. Jednocześnie z aplikacją uchodźczą złożył wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Szef Urzędu decyzją nr [...] z [...] listopada 2010 r. postanowił odmówić wstrzymania wykonania w/w decyzji o wydaleniu. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Szef Urzędu decyzją [...] z [...] listopada 2010 r. odmówił uchylenia decyzji o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu. Kolejny, trzeci wniosek o nadanie statusu uchodźcy na terytorium RP M. S. złożył w dniu 4 kwietnia 2011 r. za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej W. Aplikacją objęta została współmałżonka, Pani P. S. i [...] małoletnich dzieci. Jednocześnie z aplikacją uchodźczą skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] kwietnia 2011 r. odmówił wstrzymania wykonania w/w decyzji o wydaleniu. Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2011 r. Szef Urzędu utrzymał w mocy swoja decyzję z [...] kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu podniesiono, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2009 r. nr 189, poz. 1472) do wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu. Zgodnie z powyższym przepisem, w przypadku złożenia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeśli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. W ocenie organu analiza porównawcza wniosku z wnioskiem złożonym uprzednio wykazała, że jest on oparty na tych samych podstawach co pozwala przypuszczać, że złożenie wniosku nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o nakazie opuszczenia terytorium RP. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił organom orzekającym niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 33 ust 4 o udzielaniu cudzoziemcom ochrony (...) oraz naruszenie przepisów postępowania a w szczególności art. 7, 77, 80 k.p.a. Skarżący podniósł, iż w kraju pochodzenia grozi mu niebezpieczeństwo i jest to w stanie wykazać oraz że opuszczenie terytorium RP pozbawi go możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu. Podniósł, że pisząc kolejny wniosek wskazał że jest w posiadaniu nowych dowodów. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, odniósł się do zarzutów skargi i wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z [...] lipca 2011 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zawiesił postępowanie w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony (...), wszczęcie postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy powoduje z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia cudzoziemcowi decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy - wydanych wnioskodawcy i osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje. W myśl art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony (...), przepisu art. 33 ust. 1 pkt 3 nie stosuje się w przypadku, gdy wnioskodawca złożył kolejny wniosek, z tym że Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu powinien zawierać uzasadnienie istnienia słusznego interesu wnioskodawcy we wstrzymaniu jej wykonania (ust. 5 art. 33). Mając na uwadze przytoczone przepisy, złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie wywołuje tych samych skutków prawnych co złożenie pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy, w szczególności nie następuje automatyczne wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Tak więc w przypadku złożenia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie jest przewidziana specjalna ochrona przed wydaleniem, tak jak w przypadku złożenia pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy. Wynika więc z tego, że aby w ogóle można było rozpatrywać możliwość wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, muszą zostać spełnione – łącznie – następujące przesłanki: 1) za wstrzymaniem wykonania przemawia słuszny interes strony 2) nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (przesłanka negatywna), 3) złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Dopiero wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie te przesłanki, może zostać wydana decyzja o wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Natomiast niespełnienie bodaj jednej ze wskazanych przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej powoduje, że wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w ogóle jest niedopuszczalne, bez względu nawet na wolę organu. Z art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wynika jedynie możliwość (a nie obowiązek) wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, a więc decyzja w tym przedmiocie jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego. W tym miejscu omówienia wymagają podstawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji w trybie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, tj. "słuszny interes strony" oraz brak sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym". Przesłanka "słusznego interesu strony" nie została prawnie zdefiniowana (podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu społecznego"). Biorąc jednak pod uwagę, że przedmiotem rozpoznania jest decyzja dotycząca wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu (w tym trybie organ nie rozstrzyga ponownie sprawy merytorycznie), należy przyjąć, że badanie przesłanki "słusznego interesu strony", jak i "interesu społecznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Biorąc pod uwagę, że jest to tryb szczególny, którego celem nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji należy przyjąć, że "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których strona upatruje swój "słuszny interes" i brak sprzeczności z "interesem społecznym", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy (wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o wydaleniu). Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, że ów "słuszny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle słuszny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej. Składając kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy oraz wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, skarżący powołał się na nową okoliczność dotyczącą jego rodzeństwa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej wstrzymania wykonania decyzji (pismo z dnia 2 czerwca 2011 r.) podniósł, że dysponuje nowymi dowodami potwierdzającymi jego zeznania i – jak pisze – załącza nowe dowody do pisma. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów załączonych do wniosku, dokumenty zostały natomiast przesłane za pismem z dnia 6 lipca 2011 (Wpływ do Urzędu [...] lipca 2011). Dokumenty te oraz nowe oświadczenia skarżącego będą przedmiotem ponownej oceny organu przy rozpatrywaniu sprawy o nadanie statusu uchodźcy. Wydalenie uchodźcy przed oceną tych dowodów mogłoby pozbawić skarżącego możliwości uczestniczenia w prowadzonym postępowaniu. Co prawda dokumenty zostały złożone już po wydaniu decyzji odmawiającej wstrzymania wykonania decyzji, niemniej jednak będą poddane analizie w toku postępowania. Należy podkreślić, iż Szef Urzędu dotychczas nie wydał decyzji rozpatrującej wniosek skarżącego z 4 kwietnia 2011 r. dotyczący nadania statusu uchodźcy a wręcz zawiesił postępowanie do czasu rozpatrzenia sprawy wstrzymania wykonania decyzji wydaleniowej przez Sąd, co może oznaczać że sam organ ma wątpliwości co do ewentualnej niedopuszczalności wniosku nadanie statusu uchodźcy w rozumieniu art. 40 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Z pewnością rozpatrzenie wniosku w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji nie jest zagadnieniem wstępnym w postępowaniu w przedmiocie nadania statusu uchodźcy i zawieszanie z tego powodu postępowania nie powinno mieć miejsca Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ rozważy, na ile nowe okoliczności podniesione przez skarżącego uzasadniają jego dalszy pobyt na terytorium RP. Biorąc na uwadze powołane okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.