V SA/Wa 1749/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J.B., N. B. - wspólników spółki cywilnej Z. s.c. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych: oddala skargę. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) zwrócił się pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak [...] [...] do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (dalej: ZUS) z pytaniem czy płatnik – Zakład Wielobranżowy [...] [...], [...] S. C. opłacił terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz FP i FGSP za marzec i kwiecień 2014 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. znak [...] ZUS poinformował PEFRON, że płatnik opłacił składki za 03/2014 r.: • na FUS: w dniu [...] maja 2014 r. w wysokości 3 953,45 zł, w dniu [...] maja 2014 r. w wysokości 5 287, 52 zł, w dniu [...] lipca 2014 r. w wysokości 4 zł i 6 044,52 zł; • na FUZ: w dniu [...] kwietnia 2014 r. w wysokości 4 207,37 zł, w dniu [...] września 2014 r. w wysokości 12,00 zł, w dniu [...] lipca 2014 r. w wysokości 4 zł i 6 044,52 zł; • na FPiFGSP: w dniu [...] kwietnia 2014 r. w wysokości 987,84 zł; Ponadto z powyższego pisma wynikało, że składki za 04/2014 r. zostały opłacone przez płatnika: • na FUS: w dniu [...] lipca 2014 r. w wysokości 3 771,48 zł i 10 656,64 zł; • na FUZ: w dniu [...] maja 2014 r. w wysokości 4 166,24 zł, w dniu [...] września 2014 r. w wysokości 48,70 zł; • na FPiFGSP: w dniu [...] maja 2014 r. w wysokości 988,96 zł. Z uwagi na powyższe informacje Prezes Zarządu PEFRON (dalej: Prezes PEFRON lub organ I instancji) pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. znak: [...] [...] wezwał [...], [...] wspólników spółki cywilnej Zakład Wielobranżowy [...] [...], [...] s. c. (dalej: Strona, Skarżąca) do zwrotu środków PFRON wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych za ww. okresy sprawozdawcze. W związku z brakiem wpłaty w terminie wskazanym w wezwaniu, Prezes PFRON pismem z dnia [...] października 2016 r. znak: [...] zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu kwoty nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za marzec i kwiecień 2014 r. Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z [...] kwietnia 2017 r. znak: [...] [....], Prezes PFRON nakazał Stronie zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze marzec i kwiecień 2014 r. w łącznej wysokości 28 826,62 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia wpłaty na konto Strony do dnia zwrotu. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 104 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.), w związku z art. 45 ust. 3a, art. 49e ust. 1 i 2, art. 26a ust. 1a1 pkt 3 oraz art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (aktualnie t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 511 ze zm.; dalej ustawą o rehabilitacji. Od powyższej decyzji Strona wniosła odwołanie, w następstwie rozpatrzenia którego, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: Minister lub organ odwoławczy) decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezesa PFRON. Minister wskazał, że zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1. Zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 pkt 4a przez koszty płacy należy rozumieć wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zgodnie natomiast z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki na ubezpieczenia społeczne za dany miesiąc, nie później niż: • do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie, • do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych, • do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników. Minister zaznaczył, że w niniejszej sprawie termin do opłacenia obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne upływał 15 dnia następnego miesiąca. W związku z treścią ww. przepisów oraz ustaleniami faktycznymi dokonanymi w sprawie przez organ I instancji Minister uznał decyzję I instancji za prawidłową. Podkreślił, że pracodawca, który chce otrzymać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON zobowiązany jest do terminowego opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Pracodawcy uchybiającemu powyższemu obowiązkowi, niezależnie od przyczyny uchybienia, dofinansowanie nie przysługuje, a w przypadku jego wypłacenia podlega ono zwrotowi jako nienależnie pobrane. Ustawodawca, na podstawie art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, wprowadził wprawdzie możliwość wypłacenia dofinansowania pomimo uchybienia terminowi do opłacenia składek, jednak uchybienie to nie może przekraczać 14 dni. Natomiast z informacji przekazanych przez ZUS wynika, iż w niniejszej sprawie strona przekroczyła również ten termin. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Prezesa PFRON wydana w trybie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych nie jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wskazanej przywołanym przepisem Prezes PFRON jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej zwrot środków. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa PFRON z [...] kwietnia 2017 r. a także o zasądzenie kosztów postepowania. Zaskarżonej decyzji zarzucam naruszenie: 1. prawa materialnego, tj. przepisu art.49e ust.1 w związku z art.26a 1a1 pkt 3 oraz ust.4 ustawy o rehabilitacji poprzez ich błędne zastosowanie, tj. uznanie że dofinansowanie nie przysługuje w przypadku poniesienia kosztów płacy po terminie, w sytuacji gdy znacząca część kosztów płacy została poniesione w terminie, a część po terminie, z przyczyn niezależnych od skarżącej, 2. przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego z pominięciem wyjaśnień udzielanych przez Skarżącego, co miało wpływ na rozstrzygnięcie, a także z pominięciem skutków realizacji przepisów ustawy przez Skarżącego co narusza zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do organów. W motywach skargi wskazano, że pracodawca poniósł w terminie znaczną część kosztów płacy w postaci wynagrodzeń brutto zatrudnionych osób niepełnosprawnych oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Częściowo nieterminowo zostały opłacone składki na ubezpieczenia społeczne zatrudnionych osób niepełnosprawnych, co wynikało z przyczyn niezależnych od Skarżącej, a spowodowane zostało nierzetelnością kontrahentów. Zdaniem Skarżącej przepisy art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji oraz art. 26a ust.4 ustawy o rehabilitacji wzajemnie się uzupełniają i powinny być rozpatrywane łącznie w tym sensie, że art. 26 a ust. 1a1 stanowi uszczegółowienie przepisu art. 26a ust. 4 i konkretyzuje zachowanie organu w przypadku, gdy dofinansowanie przekracza kwotę 75% faktycznie i terminowo poniesionych kosztów pracy. W odpowiedzi na skargę Prezes PFRON wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w wydanych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych wskazanymi przepisami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu jest decyzja Ministra nakazująca Skarżącej zwrot środków Funduszu w łącznej kwocie 28 826, 62 zł wraz z odsetkami liczonym jak od zaległości podatkowych, przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: marzec i kwiecień 2014 r. Organ ustalił, że Skarżąca naruszyła terminy płatności wobec ZUS z tytułu składek od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych we wskazanych w decyzji okresach. Skarżąca potwierdziła częściowe nieterminowe opłacenie składek na ubezpieczenia społeczne zatrudnionych osób niepełnosprawnych wskazując przy tym, że wynikało to z przyczyn niezależnych od niej, tj. nierzetelności kontrahentów. Wskazać należy, że zgodnie z art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Definicja "kosztów płacy" zawarta została w art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, przez które rozumie się wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z kolei, zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 sierpnia 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.; dalej: u.s.u.s.), płatnik składek – niebędący osobą fizyczną opłacającą składkę wyłącznie dla siebie, ani jednostką budżetową czy samorządowym zakładem budżetowym – przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc nie później niż do 15 dnia następnego miesiąca. W niniejszej sprawie Skarżąca uchybiła terminowi określonemu w art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., bowiem należne składki na ubezpieczenia społeczne za okresy rozliczeniowe marzec i kwiecień 2014 r. nie zostały opłacone w terminach do 15 dnia miesiąca następnego. Tym samym działające w sprawie organy prawidłowo ustaliły, iż w sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 ustawy o rehabilitacji, bowiem Skarżąca poniosła miesięczne koszty płacy we wskazanych okresach z uchybieniem terminu określonego w art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., a uchybienie to przekroczyło 14 dni. Sąd wyjaśnia, iż w tym stanie sprawy, Minister zobowiązany był wydać decyzję nakazującą zwrot dofinansowania, bowiem w myśl art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Decyzja w sprawie zwrotu dofinansowania nie ma charakteru uznaniowego. Oznacza to, że organ nie ma możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy, lecz w sytuacji gdy stwierdzi ziszczenie się określonych ustawowo przesłanek, jest zobowiązany do wydania decyzji o określonej treści. W niniejszej sprawie oznacza to, że sama okoliczność, iż Skarżąca nie opłaciła składek na ubezpieczenia społeczne w terminie, powoduje zaistnienie sytuacji określonej w art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 ustawy o rehabilitacji, bez względu na to jaka była przyczyna uchybienia tym terminom. Jednocześnie przepis ten wskazuje bezwarunkowo, że w takim przypadku miesięczne dofinansowanie nie przysługuje. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, za bezzasadne uznał zarzuty skargi i w oparciu o art. 151 p.p.s.a. orzeekł jak w sentencji.