V SA/Wa 1750/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia NSA Ewa Jóźków, Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska, , Protokolant Izabela Kucharczyk-Szczerba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia represji oddala skargę K. B. złożył do Prezesa Sądu Wojewódzkiego w K. wniosek o wydanie w trybie art. 8 ust. 2 oraz art. 4 ust.1 pkt 4 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego zaświadczenia potwierdzającego jego pobyt w aresztach śledczych i w więzieniu w J. i S. w latach 1954 - 1955. Postanowieniem z dnia [...] listopada 1998 r. Prezes Sądu Okręgowego w K. zawiesił postępowanie wszczęte na podstawie ww. wniosku, uznając, że dla rozstrzygnięcia sprawy niezbędne jest uzyskanie orzeczenia w trybie przepisów ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Sąd Okręgowy w K. oddalił wniosek o stwierdzenie nieważności wyroków byłego Sądu Powiatowego w J.: z dnia [...] września 1954 r., z dnia [...] sierpnia 1955 r. oraz z dnia [...] maja 1953 r. wskazując, że w jednej ze spraw postępowanie zostało umorzone na podstawie amnestii, w drugiej na skutek uchylenia wyroku z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania został uniewinniony. Po podjęciu zawieszonego postępowania Prezes Sądu Okręgowego w K. wydał dnia [...] listopada 2006 r. decyzję, w której odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego pobyt wnioskodawcy w więzieniu z powodu skazania za działalność polityczną bądź religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Minister Sprawiedliwości , po rozpatrzeniu odwołania K. B. od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w K., utrzymał w mocy tę decyzję. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, że stosownie do treści art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( t. jed. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) prezes sądu okręgowego potwierdza okoliczności , o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, t.j. okresy przebywania w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944 - 1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, sądy wojskowe i specjalne, albo w latach 1944 -1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Minister Sprawiedliwości stwierdził, ze w niniejszej sprawie warunki te nie zostały spełnione, ponieważ ze zgromadzonych dowodów nie wynika aby pobyt wnioskodawcy w areszcie śledczym w S. za pobicie funkcjonariusza ówczesnych organów MO miał związek z jego działalnością polityczną bądź religijną w okresie powojennym na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Z zeznań wnioskodawcy wynika, że nie należał nigdy do żadnej organizacji mającej za cel walkę o niepodległość. Również w sprawie o stwierdzenie nieważności wyroków byłego Sądu Rejonowego w J. Sąd Okręgowy w K. oddalił wniosek o stwierdzenie nieważności tych wyroków uznając , że K. B. odpowiadał za przestępstwa pospolite, które nie miały związku z prowadzeniem działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego , nie były też związane ze sprzeciwianiem się kolektywizacji i obowiązkowym dostawom. Na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości K. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie i wydanie orzeczenia uznającego jego działalność za działalność w związku z walką o niepodległość Państwa Polskiego. W skardze podniósł, że decyzja jest dla niego krzywdząca, ponieważ nie uwzględnia wszystkich okoliczności dotyczących jego osoby w czasie okupacji niemieckiej oraz po zakończeniu II wojny światowej w okresie przejmowania władzy przez komunistów. Wyjaśnił, że jego ojciec był członkiem AK i brał czynny udział w działalności partyzanckiej, a on sam na polecenie ojca współpracował z partyzantką AK, przewożąc żywność, amunicję i inne ładunki. Po wojnie rodzina skarżącego była szykanowana. Funkcjonariusze UB i Milicja dokonywali rewizji w zabudowaniach szukając broni, zabierano zboże w ramach obowiązkowych dostaw, skarżący został aresztowany po znalezieniu ukrytego w sąsieku ze zbożem pistoletu , lecz jak twierdzi zdołał uciec. Następnie został wcielony do oddziału Junaków i wywieziony do budowania Nowej Huty, skąd też uciekł. Stwierdził, że w związku z postawą wobec władzy ludowej został tymczasowo aresztowany i miał sprawę karną. W areszcie przebywał od [...] lutego 1954 r. do [...] marca 1954 r. Został skazany w sprawie karnej, ale w wyniku ponownego rozpoznania sprawy ( po uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego przez Sąd Wojewódzki) został uniewinniony. Stwierdził, że na skutek maltretowania przez funkcjonariuszy UB i MO doznał uszczerbku na zdrowiu w wyniku czego jest inwalidą I grupy. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej: ppsa, w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu i na podstawie ww. ustaw, Sąd nie dopatrzył się, aby decyzja ta została wydana z naruszeniem norm prawa stanowiących podstawę jej wydania. W ocenie Sądu, decyzja będąca przedmiotem skargi odpowiada prawu a ustalenia dokonane przez organ orzekający są prawidłowe. Należy zatem stwierdzić, iż zarzuty zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 4. ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U.2002 r.Nr42,poz.371 ze zm.) zwanej dalej "ustawą", przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są między innymi okresy przebywania w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Ażeby pobyt w więzieniu na podstawie skazania w latach 1944-1956 mógł być uznany za represję w rozumieniu ustawy o kombatantach... niezbędne jest spełnienie łącznie przesłanek: 1/ skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne, 2/ przebywania w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania, 3/ skazanie to musi być skazaniem za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Tak więc nie każde skazanie i pobyt w więzieniu w latach 1944-1956 jest w świetle przepisów ustawy o kombatantach represją. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skarżący przebywał w areszcie w związku z postępowaniem karnym , w którym był podejrzany o popełnienie przestępstwa pospolitego, nie mającego związku z walką o suwerenność i niepodległość Polski. Należy stwierdzić, że w jednej ze spraw karnych został uniewinniony , a w drugiej postępowanie zostało umorzone na mocy amnestii. Dlatego pobyt skarżącego w areszcie nie może być uznany za represję w świetle przepisów ustawy o kombatantach. Nie są również represjami w rozumieniu ustawy działania UB i Milicji Obywatelskiej polegające na przeprowadzaniu rewizji w gospodarstwie, w którym mieszkał skarżący, odbieranie zboża w ramach obowiązkowych dostaw, a nawet pobicie go przez milicjantów. Nie mogą być również uznane za represje w rozumieniu ww. ustawy , ewentualne działania skarżącego w czasie okupacji niemieckiej polegające na udzielaniu pomocy partyzantom Armii Krajowej. Na marginesie tej sprawy należy wyjaśnić, że wskazana przez skarżącego okoliczność udzielania w czasie wojny pomocy oddziałom Armii Krajowej nie jest w świetle ustawy o kombatantach podstawą do uznania osoby udzielającej takiej pomocy za kombatanta , bowiem za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945, a udzielanie tym formacjom pomocy. Ponadto kwestia ewentualnego uznania określonej działalności za działalność kombatancką z tytułu udziału w formacjach zbrojnych walczących o niepodległość Polski należy do kompetencji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych, a nie do kompetencji prezesów sądów okręgowych i Ministra Sprawiedliwości, które to organy były właściwe do orzekania w niniejszej sprawie. Sąd nie stwierdził również, aby w toku postępowania administracyjnego doszło na naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Z powyżej przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu jest zgodna z prawem. A zatem na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.