V SA/Wa 1751/11
WyrokWSA w Warszawie2011-11-28
Skład orzekający: Beata Blankiewicz-Wóltańska, Irena Jakubiec-Kudiura, Krystyna Madalińska-Urbaniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jeśli płatnik składek znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, ale nie występuje całkowita nieściągalność tych należności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że trudna sytuacja finansowa płatnika składek, nawet jeśli znacząca, nie stanowi podstawy do umorzenia należności, jeśli nie występuje całkowita nieściągalność. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że umorzenie jest jedynie możliwością, a nie obowiązkiem organu, nawet w przypadku całkowitej nieściągalności. W związku z tym, oddalono skargę jako niezasadną.Stan faktyczny
Spółka S. O. Z. E. Sp. z o.o. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek określonych w ustawie, w tym brak całkowitej nieściągalności należności oraz posiadanie przez spółkę majątku. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS utrzymał w mocy decyzję odmowną. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i merytorycznych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - spec. Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2011 r. sprawy ze skargi S. O. Z. E. Sp. z o.o. w P.L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Oddala skargę
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego przez płatnika składek - S. O. Z. E. Sp. z o.o. w P. L., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]stycznia 2011 r. odmawiającą umorzenia zadłużenia spółki z tytułu należności wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Funduszu Ubezpieczenia Zdrowotnego, Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym .
Do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...]Oddział w W. Inspektorat w P. wpłynął wniosek S. O. Z. E. Sp. z o.o. w P. L., jako płatnika składek, o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w łącznej kwocie [...] zł.
Decyzją z dnia [...]stycznia 2011 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia zadłużenia Spółki w postaci należności z tytułu nieopłaconych składek w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia zwrócił uwagę, że instytucji umorzenia składek nie stosuje się do tej ich części, która jest finansowana przez ubezpieczonych niebędących równocześnie płatnikami składek. Dlatego organ rozpoznając wniosek płatnika składek, wyłączył z przedmiotu postępowania czyli należności z tytułu składek kwotę składek finansowanych przez ubezpieczonych oraz kwotę kosztów egzekucyjnych.
Organ powołując art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uznał, że w przypadku Skarżącej nie występuje żadna z przesłanek umorzenia wymienionych w tym przepisie. Stwierdził, że w stosunku do Spółki nie było prowadzone, ani wszczynane postępowanie upadłościowe, ani likwidacyjne, Skarżąca nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz posiada majątek (samochody), istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności za jej długi na członków zarządu, ponadto z uwagi na posiadany przez Spółkę majątek ruchomy, nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Spółka zamierza także w miarę poprawy swojej sytuacji spłacać należności innych swoich dłużników. W ocenie organu dokonane ustalenia świadczą o możliwości choćby częściowego odzyskania należności. Organ zwrócił uwagę na to, że jedynie istnienie całkowitej nieściągalności po stronie Spółki dawałoby mu potencjalne prawo umorzenia należności.
W takiej sytuacji uzasadniając odmowę umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika organ stwierdził, że brak jest takiej możliwości niezależnie od tego, że wydanie decyzji umarzającej należności mimo trudnej sytuacji Spółki, byłoby działaniem przedwczesnym podjętym na szkodę stanu finansów funduszu ubezpieczeń społecznych.
Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w całości. Wydanej decyzji zarzuciła naruszenie art. 107 § 1 kpa przez wydanie dwóch decyzji zawierających odmienne rozstrzygnięcia, naruszenie art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na umorzeniu postępowania w odniesieniu do należności z tytułu nieopłaconych składek w sytuacji, kiedy powołany przepis odnosi się wyłącznie do składek, które to pojęcia nie są tożsame oraz błędne rozstrzygnięcie pod względem merytorycznym. Skarżąca uzasadniała, że nie uzyskuje przychodów, jej aktywność koncentruje się na pozyskiwaniu nowych kontraktów, co wymaga ponoszenia wydatków związanych z pracami projektowymi, konieczność udziału w spotkaniach w kraju i zagranicą. Odmowa umorzenia należności pozbawi ją wszelkich środków, uniemożliwi jej działanie i pozyskiwanie nowych kontraktów, doprowadzi do utraty płynności finansowej, a także pozbawi spółkę jedynego środka transportu. Spółka podniosła także, iż wskazany w uzasadnieniu decyzji majątek pozwala na przyjęcie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Na majątek składają się dwa samochody oraz przyczepa, wykorzystywane przez spółkę w bieżącej działalności, a ich stan techniczny i estetyczny nie daje szans na zaspokojenie, chociażby wydatków egzekucyjnych.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji stwierdzając brak podstaw do umorzenia należności, zaznaczając, że w przypadku Skarżącej nie zachodzą przesłanki pozwalające uznać całkowitą nieściągalność należności z tytułu składek, co daje organowi potencjalną możliwość umorzenia należności. W ocenie organu, nie można przyjąć, że sytuacja finansowa Skarżącej, choć niewątpliwie trudna, w istotny sposób różni się od tej, w jakiej znajduje się ogół dłużników ZUS.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów procesu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, 77, 80, 136 kpa poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, nie przeprowadzenie dodatkowych czynności w celu ustalenia sytuacji finansowej spółki, lakoniczne ustosunkowanie się do zarzutów i argumentów podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji wydanej w pierwszej instancji czyli naruszenie treści art. 9 i 11 kpa. Zarzuciła również naruszenie treści art. 107 § 1 i art. 8 kpa poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji i lakoniczne ustosunkowanie się do zgłoszonych zarzutów. Ponadto powtórzyła argumenty uzasadniające w jej ocenie umorzenie należności z tytułu składek w kwocie 90067,34 zł., zarzucając naruszenie treści art. 138 § 1 kpa i podkreślając, że organ powinien zbadać aktualną sytuację spółki.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Należy wskazać, że wniosek Spółki o umorzenie należności z tytułu składek został zawarty w jej odwołaniu od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2009 r. , w której stwierdzono obowiązek opłacenia składek wraz z odsetkami, kosztami upomnień i kosztami egzekucyjnymi za okresy w niej wymienione obejmujące lata 2007 -2009 w łącznej wysokości [...]zł.
Jest bezsporne, że zaskarżoną decyzją nr [...]ZUS utrzymał w mocy swoją własną decyzję nr [...]z [...]stycznia 2011 r. znak sprawy [...], mocą której odmówił umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie [...] zł. obejmujących szczegółowo wymieniony w niej okres od 2007r. do 2009r. Organ w zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazał, że w przedmiocie złożonego przez Spółkę wniosku wydane zostały dwie decyzje. Organ przypomniał, że w odniesieniu do składek płaconych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek wydana została decyzja ostateczna ZUS nr [...] z [...] czerwca 2011 r., mocą której umorzono postępowanie co do składek w wysokości [...] zł.
W ocenie Sądu zarzuty skargi są całkowicie bezzasadne. Wbrew wywodom skargi nie doszło do naruszenia żadnego ze wskazywanych w niej przepisów. W zaskarżonej decyzji doszło do całościowego zbadania sprawy. Organ odniósł się do całego zgromadzonego materiału w sposób wyczerpujący, ustalił stan faktyczny a następnie odniósł go do obowiązujących w sprawie przepisów prawa. ZUS omówił treść art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i wskazał analizując kolejno wymienione w ust. 2 przesłanki, że żadna z nich w odniesieniu do Spółki nie występuje. Organ przytaczał przy tym na poparcie swojego stanowiska ustalone w sprawie okoliczności.
Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był w ocenie Sądu całkowicie wystarczający do wydania decyzji. WSA jest zdania, że w ustalonym stanie faktycznym po stronie Spółki nie występuje całkowita nieściągalność, a tylko taka sytuacja pozwoliłaby organowi na rozważenie możliwości umorzenia istniejących należności składkowych. Zaznaczenia wymaga, że sama Skarżąca nigdy nie twierdziła, że występuje w jej przypadku całkowita nieściągalność ograniczając się do twierdzenia, że w jej ocenie posiadany majątek ruchomy, nie wystarczy na pokrycie kosztów egzekucyjnych. Odnosząc się do tego argumentu Spółki należy wskazać, że w związku z tym, że ze względu na zbieg egzekucji postępowanie egzekucyjne prowadzi Komornik Sądowy, to dopiero to postępowanie da odpowiedź co do uzyskanych z egzekucji ruchomości środków i ostatecznych kosztów egzekucji. Konstrukcja art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje na to, że nawet wystąpienie po stronie dłużnika ZUS (płatnika z tytułu należności składkowych) całkowitej nieściągalności, nie nakłada na ZUS obowiązku umorzenia tych należności a jedynie daje taką możliwość. Takie rozumienie przepisu nakazuje przyjąć, że tym bardziej trudna sytuacja majątkowa na jaką powołuje się w sprawie Spółka, nie daje podstawy do umorzenia istniejących należności składkowych. Jeśli chodzi o samą kwotę, która podlegałaby w sprawie potencjalnemu umorzeniu to została ona prawidłowo wskazana zarówno w decyzji I instancji jak i w zaskarżonej decyzji i jest ona pochodną decyzji z [...] października 2009 r., która zawierała wyliczenia obciążających Spółkę należności i wskazanie okresu za jaki powstała zaległość. Podkreślić należy, że zaskarżona decyzja odnosi się do kwoty [...] zł., w której zawarte są składki płacone przez płatnika czyli Spółkę, odsetki od tych składek oraz odsetki od składek płaconych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek oraz koszty upomnienia, co wynika z treści decyzji i co potwierdza treść karty rozliczeniowej (k. [...] akt. adm). Jeśli chodzi o koszty egzekucyjne to ze względu na zbieg egzekucji i prowadzenie jej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. M. zostały one wyłączone i dotyczy ich postanowienie ZUS z [...] marca 2011 r.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ w zaskarżonej decyzji rozważył wszelkie kwestie odnoszące się do sytuacji Spółki i mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w związku z czym działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. należało oddalić skargę jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło