V SA/Wa 1755/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Kania po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... kwietnia 2007 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 15 stycznia 2007 r. M. J. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata i radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku - jako fakty, z których wynika jego zasadność - wskazała, iż jej osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy i samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe. Oświadczyła, że posiada mieszkanie lokatorskie o powierzchni ... m2, innego majątku nie posiada, nie posiada również żadnego dochodu. Z akt sądowych (skarga i załączone do niej protokoły o stanie majątkowym zobowiązanej, protokół przyjęcia wyjaśnień) wynika, iż skarżąca utrzymuje się z pomocy udzielonej przez matkę. Postanowieniem z 8 lutego 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie przyznał M. J. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Pismem z 20 lutego 2008 r. (data nadania pisma: 21 lutego 2008 r.) strona wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym zawarła prośbę o ustanowienie radcy prawnego. Skarżąca wskazała, iż nie musi jej bronić adwokat, gdyż sprawa nie jest sprawą karną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.] - dalej p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do przepisu art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przedmiotem skargi M. J. jest decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, zatem skarżąca jest z mocy ustawy zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, co oznacza, że koszty te obciążają budżet państwa, a jej wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Zauważyć należy, iż skarżąca nie była wzywana do uiszczenia wpisu od skargi. W związku z tym, że powołana wyżej ustawa procesowa nie zawiera normy, która pozwalałaby umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia z mocy ustawy z obowiązku ich ponoszenia, postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pomocy prawnej z urzędu zauważyć należy, iż zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Zasadność wniosku skarżącej rozpatrzono uwzględniając wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu oraz jej możliwości finansowe, a także zawarty w sprzeciwie wniosek o ustanowienie radcy prawnego. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Oceniając wniosek skarżącej wzięto pod uwagę jej sytuację majątkową oraz dochody. Już sama okoliczność, iż skarżąca nie posiada żadnego dochodu i utrzymuje się z pomocy udzielonej przez matkę świadczy o jej trudnej sytuacji materialnej. Wobec tego należy uznać, iż skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy i na podstawie art. 260 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.