V SA/Wa 1755/25

WyrokWSA w Warszawie2026-02-13

Skład orzekający: Michał Sowiński, Monika Kramek, Joanna Dąbrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pracodawca, który opłacił składki ZUS z uchybieniem terminu przekraczającym 14 dni, ale w kwocie nieprzekraczającej 2% składek należnych, jest zobowiązany do zwrotu otrzymanego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych?
Ratio decidendi
Pracodawca jest zobowiązany do zwrotu otrzymanego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, jeżeli koszty płacy zostały poniesione z uchybieniem terminów przekraczającym 14 dni, nawet jeśli kwota opłacona z uchybieniem terminu nie przekracza 2% składek należnych. Przepis art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, który stanowi podstawę do zwrotu dofinansowania, ma charakter decyzji związanej, a nie uznaniowej.
Stan faktyczny
Spółdzielnia Socjalna złożyła skargę na decyzję Prezesa Zarządu PFRON nakazującą zwrot dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za październik 2021 r. z powodu opłacenia składek ZUS z uchybieniem terminu przekraczającym 14 dni. Spółdzielnia kwestionowała sposób ustalenia dat opłacenia składek, zarzucała naruszenie przepisów KPA oraz konstytucyjnych zasad proporcjonalności i pomocy państwa osobom niepełnosprawnym. Sąd oddalił skargę, uznając ustalenia organu za prawidłowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA Monika Kramek, Asesor WSA Joanna Dąbrowska, , Protokolant ref. Agnieszka Kwiecień, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2026r. sprawy ze skargi ze skargi Spółdzielni Socjalnej [...] w C. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 27 marca 2025 r. nr DRP.WPAV.411.1571.2024.5.ARS; Nr PFRON: 12R2685H8 w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę. Przedmiotem skargi Spółdzielni Socjalnej [...] z siedzibą w C. (dalej: "skarżąca" lub "strona") jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes" lub "Prezes Funduszu") z 27 marca 2025 r. nr PFRON 12R2685H8 znak DRP.WPAV.411.1571.2024.5.ARS, utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Funduszu z 15 stycznia 2025 r. nr PFRON 12R2685H8 znak DRP.WPAV.411.1571.2024.2.MP w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ na podstawie informacji ZUS, tj. pisma z 4 czerwca 2024 r. znak 390000/4121/522883/2024, stwierdził nieprawidłowości w opłacaniu składek ZUS, tj. składki ZUS za listopad 2019 r. i październik 2021 r. zostały opłacone ostatecznie z uchybieniem terminu przekraczającym 14 dni w kwocie przekraczającej 2% składek należnych. Z uwagi na powyższe organ pismem z 26 czerwca 2024 r. znak DRP.WPAII.411.6754.2024.MS Ldz.16215.12R2685H8, wezwał stronę do zwrotu nienależnie pobranych środków PFRON za okresy sprawozdawcze: listopad 2019 r. i październik 2021 r. wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia otrzymania ww. środków do dnia ich zwrotu. Strona nie dokonała zwrotu środków PFRON wskazanych w ww. wezwaniu. Pismem z 6 listopada 2024 r. znak DRP.WPAV.411.1571.2024.l.MP Nr PFRON 12R2685H8, strona została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków PFRON, przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za listopad 2019 r. i październik 2021 r. Przedmiotowe pismo, wysłane listową przesyłką poleconą, zostało doręczone stronie 12 listopada 2024 r. Pismem nadanym 19 listopada 2024 r. strona zakwestionowała sposób doręczenia ww. pisma organu z 6 listopada 2024 r. Zwróciła się również o doręczenie pisma na adres korespondencyjny i wydłużenie terminu na zajęcie stanowiska w sprawie. Ponadto wniosła o pisemne wskazanie kwot podlegającego zwrotowi dofinansowania z podziałem na miesiące oraz przedstawiła stanowisko co do prowadzonego postępowania. Do pisma załączono wydruk deklaracji ZUS DRA 0111.2019. Pismem z 29 listopada 2024 r. znak DRP.WPAV.411.1571.2024.2.MP Nr PFRON 12R2685H8, poinformowano stronę o zakończeniu postępowania dowodowego oraz wyznaczono siedmiodniowy termin na zapoznanie się oraz wypowiedzenie w przedmiocie zebranego materiału dowodowego. Strona nie skorzystała z uprawnienia do przeglądania akt sprawy przed wydaniem decyzji, natomiast w piśmie z 12 grudnia 2024 r. przedstawiła stanowisko zgodnie z którym prowadzone postępowanie należało umorzyć z uwagi na "brak podstaw do wydania decyzji". Strona oczekiwała również wskazania na jakiej podstawie organ określił ww. kwoty do zwrotu. Strona stwierdziła ponadto, że składki ZUS za listopad 2019 r. (w PFRON październik 2019 r.) opłaciła w dniach 22-23 stycznia 2020 r. wraz z odsetkami, natomiast składki za październik 2021 r. zostały opłacone wraz z odsetkami 15 listopada 2021 r. Zdaniem strony składki ZUS zostały uregulowane na wiele lat przed wszczęciem postępowania, a strona poniosła konsekwencje w postaci odsetek za nieterminowe wpłaty. Strona ponadto powoływała się na Konstytucję i oczekiwała wskazania w jaki sposób organ wyliczył kwotę dofinasowania do zwrotu. Do pisma ani zawartej w nim informacji nie załączono potwierdzeń opłacenia składek. Decyzją z 15 stycznia 2025 r. znak DRP.WPAV.411.1571.2024.2.MP Nr PFRON 12R2685H8, Prezes Funduszu nakazał stronie zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy październik 2021 r. w kwocie 7 833,77 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od 25 listopada 2021 r. do dnia wpłaty na rachunek Funduszu (punkt I); umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu kwoty nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy listopad 2019 r. Pismem nadanym 17 lutego 2025 r. strona wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgodnie ze stanowiskiem strony nie dokonano ustaleń faktycznych co daty wypłaty dofinansowań za sporne okresy. Ponadto strona zarzuciła: 1) pominięcie faktu, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania o umorzenie zobowiązań wobec PFRON zostało zaskarżone; 2) błędne ustalenie, że wynagrodzenie nie zostało wypłacone pracownikom w rozumieniu art. 26 ust 1a1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44, ze zm.; dalej: "ustawa o rehabilitacji"); 3) brak ustaleń, że uchybienie wypłaty składek na ZUS dotyczyło pracowników, na których wypłacono dofinansowanie; 4) błąd w ustaleniach faktycznych przez przywołanie w decyzji dat wpłat do ZUS za listopad 2021 r. w sytuacji, gdy decyzja dotyczyła października 2021 r. Strona zarzuciła organowi naruszenie art. 10 k.p.a. przez bezpodstawną zdaniem strony odmowę przedłużenia terminu na zapoznanie się z aktami postępowania i zajęcia stanowiska w sprawie oraz naruszenie zasady proporcjonalności. W ocenie strony siedmiodniowy termin był za krótki z uwagi na odległość siedziby strony od Warszawy i zawierające się w terminie dni wolne od pracy. Zdaniem strony organ nie ustalił też, że uchybienie terminu dotyczyło pracowników niepełnosprawnych. W odniesieniu do określenia początku biegu terminu do naliczania odsetek organ nie ustalił dokładnej daty otrzymania środków przez stronę, a oparł się o "nieautoryzowaną" tabelę sesji elixir z prywatnej strony internetowej. Zdaniem strony postępowanie w sprawie zwrotu środków PFRON powinno być zawieszone do czasu rozpoznania sprawy o umorzenie zobowiązań dotyczących ww. zwrotu za przedmiotowe okresy sprawozdawcze. Decyzją z 27 marca 2025 r. przywołaną na wstępie Prezes utrzymał w mocy swoją decyzję z 15 stycznia 2025 r. Prezes Funduszu podkreślił, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy o zwrot środków wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy październik 2021 r., a wobec tego, że wynagrodzenia pracowników podlegały wypłacie w listopadzie 2021 r., należne od nich składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostały zadeklarowane jako zobowiązania za listopad 2021 r. płatne do 15 grudnia 2021 r. i jako takie były przedmiotem ustaleń organu w ZUS. W toku postępowania Prezes wzywał stronę do przedstawienia wszelkich wniosków, uwag i informacji oraz dokumentów mogących mieć znaczenie w sprawie, poinformował także o możliwości uczestniczenia w każdym stadium postępowania i przeglądaniu akt sprawy. Organ zebrał dowody, na podstawie których ustalił, że skarżąca zapłaciła składki ZUS od wynagrodzeń za październik 2021 r. w części po terminie określonym w art. 26a ust. 1a1 ustawy o rehabilitacji, wobec czego 15 stycznia 2025 r. wydał decyzję nakazującą zwrot wypłaconych środków. Prezes nie znalazł podstaw do zmiany swojej wcześniejszej decyzji. Strona nie zaoferowała organowi żadnych dowodów, na podstawie których możliwe było ustalenie innej daty poniesienia kosztów płacy niż wskazana w decyzji z 15 stycznia 2025 r. Strona nie złożyła dokumentów – deklaracji ZUS, potwierdzeń opłacenia składek za listopad 2021 r. ani innych, świadczących o opłaceniu składek. Strona przyznała pośrednio w toku postępowania, że finalnie składki opłaciła, jednak z przekroczeniem obowiązującego terminu. Zaniechanie przedstawienia przez stronę dowodów, pomimo wezwania przez organ, wyłącza możliwość skutecznego podnoszenia zarzutu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem wskutek naruszenia obowiązku organu wyjaśnienia okoliczności sprawy zgodnie żart. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.; dalej: "k.p.a."). Od powyższej decyzji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 15 k.p.a. oraz art. 138 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. przez zaniechanie ponownego rozpoznania sprawy, a jedynie powielenia dowolnych ustaleń faktycznych poczynionych przez ten organ w toku pierwszej instancji dowolnych ustaleń w zakresie istotnym dla wydanej decyzji, a to w zakresie twierdzeń, że rzekome naruszenie terminu opłacenia składek na ZUS dotyczyło w całości kosztów pracy osób niepełnosprawnych oraz twierdzeń w zakresie daty otrzymania dofinansowań do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych; 2) art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. przez niezawieszenie postępowania, mimo wiedzy organu o wniesieniu przez skarżącego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania o umorzenie należności (sygn. akt V SA/Wa 388/25), mimo prejudycjalnego charakteru tego postępowania; 3) naruszenie art. 7, 77 i 107 k.p.a. przez: a) zaniechanie ustaleń faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy to jest ustalenia daty wypłaty dofinansowań za sporne okresy, b) błędne ustalenie, że wynagrodzenie nie zostało wypłacone pracownikom w rozumieniu art. 26 ust. 1a pkt 3 ustawy o rehabilitacji, c) brak ustaleń, że uchybienie wpłaty składek na ZUS dotyczyło pracowników, na których wypłacono dofinansowanie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa Funduszu z 27 marca 2025 r. w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa z 15 stycznia 2025 r. w części dotyczącej pkt I. Strona wniosła również na zasadzie art. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. poz. 483, z 2001 r. poz. 319, z 2006 r. poz. 1471 oraz z 2009 r. poz. 946; zwanej dalej: "Konstytucją") o zastosowanie kontroli rozproszonej zgodności przepisów ustawy o rehabilitacji z Konstytucją przez uznanie, że: 1) art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, w zakresie w jakim dozwala na wszczynanie postępowań o zwrotu dofinansowania do wynagrodzenia osób niepełnosprawnych nawet po pełnym uregulowaniu należności z tytułu składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Solidarnościowy wraz z odsetkami na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego, tj. art. 2 Konstytucji oraz zasadą pomocy państwa w zatrudnianiu osób z niepełnosprawnością, tj. art. 69 Konstytucji; 2) art. 26a ust. 1a1 pkt 3 oraz art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji w zakresie w jakim dozwala na pozbawienie prawa do dofinansowania do wynagrodzenia osób niepełnosprawnych nawet w minimalnych i niezawinionych uchybieniach w uregulowaniu należności z tytułu składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Solidarnościowy wraz z odsetkami na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego tj. art. 2 Konstytucji oraz zasadą pomocy państwa w zatrudnianiu osób z niepełnosprawnością, tj. art. 69 Konstytucji; W konsekwencji strona wniosła o pominięcie tych przepisów przy rozpoznaniu skargi. Na wypadek uznania, że kontrola rozproszona zgodności przepisów ustawy z Konstytucją nie jest możliwa skarżąca wniosła o zadanie Trybunałowi Konstytucyjnemu na zasadzie art. 193 Konstytucji pytania prawnego: 1) Czy art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji w zakresie w jakim dozwala na wszczynanie postępowań o zwrotu dofinansowania do wynagrodzenia osób niepełnosprawnych nawet po pełnym uregulowaniu należności z tytułu składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Solidarnościowy wraz z odsetkami na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest niezgodny z art. 2 i art. 69 Konstytucji RP?; 2) Czy art. 26a ust. 1a1 pkt 3 oraz art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji w zakresie w jakim dozwala na pozbawienie prawa do dofinansowania do wynagrodzenia osób niepełnosprawnych nawet w minimalnych i niezawinionych uchybieniach w uregulowaniu należności z tytułu składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Solidarnościowy wraz z odsetkami na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest niezgodny z art. 2 i art. 69 Konstytucji RP? W odpowiedzi na skargę Prezes Funduszu wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; obecnie Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej zwanej "p.p.s.a."). W myśl art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu Prezes Funduszu słusznie przyjął, że nie było podstaw do zmiany decyzji o zwrocie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a- 26c ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych. Stosownie do art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2012 r., miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Ponadto zgodnie z art. 26a ust. 1a2 tej ustawy, kwota miesięcznych należnych składek, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc. Z kolei, koszty płacy według art. 2 ust. 4a ustawy o rehabilitacji oznaczają wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W niniejszej sprawie organ ustalił nieprawidłowości w zakresie pobierania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych przez skarżącą za okres sprawozdawczy: październik 2021 r. Pracodawca zobowiązany jest do terminowego ponoszenia wszystkich kosztów płacy za dany okres sprawozdawczy, z ewentualnym uchybieniem terminom, nie przekraczającym 14 dni. W stanie faktycznym sprawy, to terminowość opłacenia składek do ZUS jest sprawą istotną, natomiast wskazane w toku postępowania przez Prezesa Funduszu pisma ZUS określają terminy wpłat składek do ZUS dokonane przez stronę. Strona nie przedstawiła dowodów opłacenia składek do ZUS za okres rozliczeniowy w ZUS: listopad 2021 r., zatem organ na podstawie danych uzyskanych z ZUS ustalił, że składki za ten okres zostały opłacone po terminie, ostateczną wpłatą dokonaną 17 stycznia 2022 r. Kwota opłacona z uchybieniem terminu wskazanego w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji za okres rozliczeniowy: listopad 2021 r. wynosi 584,55 zł, co stanowi powyżej 2% składek należnych za dany miesiąc. Wobec powyższego, miesięczne dofinansowanie za okres sprawozdawczy: październik 2021 r. zostało pobrane nienależnie. Organ oparł się na ustaleniach zawartych w piśmie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 4 czerwca 2024 r. znak 390000/4121/522883/2024, gdzie wskazano daty wpłat na poczet składek na poszczególne fundusze. Pismo z ZUS znajdujące się w aktach sprawy jest dokumentem urzędowym, wobec czego stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W związku z powyższym, korzysta z domniemania prawdziwości, tj. pochodzenia od właściwego organu oraz zgodności ze stanem faktycznym złożonego w jego treści oświadczenia. Wskazane w nim informacje były wystarczające do stwierdzenia wykazanych nieprawidłowości w opłacaniu składek do ZUS za okres objęty postępowaniem. Analizując definicję kosztów płacy w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji należy stwierdzić, że uzyskanie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych nie jest możliwe m.in., gdy nie zostały opłacone opisane powyżej składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Przepis art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawiera jednoznaczny i nie budzący wątpliwości zapis, z którego wynika, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego nie będzie przysługiwało, jeśli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybienie terminów, przekraczającym 14 dni. Organy przyjęły prawidłową wykładnię przepisów, zgodnie z którą zawarte w art. 26a ust. 1a1 ustawy o rehabilitacji sformułowanie "miesięczne dofinansowanie nie przysługuje" oznacza, że decyzja wydana na podstawie ww. przepisu nie ma charakteru uznaniowego charakteryzującego się swobodą decyzyjną organu, lecz jest to tzw. decyzja związana, tj. taka, w której, jeżeli uprawniony organ stwierdzi określony stan rzeczy, zobowiązany jest wydać przewidzianą prawem decyzję. Skoro zatem zaistniała przesłanka określona w pkt 3 omawianego przepisu, organ miał obowiązek wezwać stronę do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania. Strona zanegowała sposób ustalenia okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej były prawidłowe. Organ, wydając decyzję, podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W myśl zasady wyrażonej w art. 77 k.p.a. w sposób wyczerpujący rozpatrzył zebrany materiał dowodowy i na podstawie jego całokształtu, zgodnie z zasadą określoną w art. 80 k.p.a., ocenił, czy dana okoliczność została udowodniona. Nadto organ zebrał wyczerpujący materiał dowodowy, zastosował wymagane w art. 107 k.p.a. elementy decyzji, w szczególności: powołał podstawę prawną, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz przytoczył przepisy prawa, które zdecydowały o treści zaskarżonej decyzji. W toku postępowania organ wzywał stronę do przedstawienia wszelkich wniosków, uwag i informacji oraz dokumentów mogących mieć znaczenie w sprawie, poinformował także o możliwości uczestniczenia w każdym stadium postępowania i przeglądaniu akt sprawy. Organ zebrał dowody, na podstawie których ustalił, że skarżąca zapłaciła składki ZUS od wynagrodzeń za październik 2021 r. w części po terminie określonym w art. 26a ust. 1a1 ustawy o rehabilitacji, wobec czego 15 stycznia 2025 r. wydał decyzję nakazującą zwrot wypłaconych środków. Decyzja z 27 marca 2025 r. została wydana przez organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na postawie materiału dowodowego zebranego przez siebie. Strona nie zaoferowała organowi żadnych dowodów, na podstawie których możliwe było ustalenie innej daty poniesienia kosztów płacy niż wskazana w zaskarżonej decyzji z 15 stycznia 2025 r. Skarżąca nie złożyła dokumentów takich jak deklaracje ZUS, potwierdzenia opłacenia składek za listopad 2021 r. ani innych, świadczących o opłaceniu składek. Organ wyjaśnił w zaskarżonym rozstrzygnięciu mechanizm rozliczeń, stąd też nie ma potrzeby w tym miejscu przytaczania ustaleń organu, o których skarżąca ma wiedzę. Ponadto strona przyznała pośrednio w toku postępowania i w skardze na decyzję, że finalnie składki opłaciła, jednak z przekroczeniem obowiązującego terminu. Zaniechanie przedstawienia przez stronę dowodów, pomimo wezwania przez organ, wyłącza możliwość skutecznego podnoszenia zarzutu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem wskutek naruszenia obowiązku organu wyjaśnienia okoliczności sprawy zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. Zarzut błędnego ustalenia przez organ, że wynagrodzenie nie zostało wypłacone pracownikom w rozumieniu art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji jest niezasadny, ponieważ organ nie prezentował takiego stanowiska w sprawie. Wątpliwości nie budziła kwestia daty otrzymania przez stronę środków PFRON w formie ww. dofinansowania, co zostało zweryfikowane na podstawie danych w systemie rozliczeniowym PFRON i informacji o rachunku bankowym strony. Ponadto bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostawała informacja o zaskarżeniu postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie zobowiązań wobec PFRON. Strona pismem z 14 sierpnia 2024 r. (organ zarejestrował sprawę pod nr RPW/163762/2024) wystąpiła o umorzenie w całości należności objętych wezwaniem do zwrotu z 24 maja 2024 r. – a więc sprawa nie dotyczyła środków PFRON w niniejszej sprawie określonych w ww. wezwaniu z 26 czerwca 2024 r. znak: DRP.WPAII.411.6754.2024.MS L.dz.16215.12R2685H8. Innymi słowy, strona nie występowała o umorzenie zależności wskazanych niniejszej sprawie, ale w postępowaniu prowadzonym odrębnie i za inne okresy sprawozdawcze, tj. za sierpień-październik 2019 r., maj 2020 r., kwiecień-maj 2021 r. Tym samym zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. należało uznać za chybiony. Organ odniósł się również do zarzutów odwołania. Odnośnie braku możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zauważył, że strona w odpowiedzi na zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego nie złożyła istotnych dla sprawy dokumentów mimo posiadanej wiedzy o takiej konieczności, jak również – jak wynika z treści oświadczeń strony – znajomości związanych z orzecznictwem aspektów oceny zgromadzonych dowodów. Jak wskazał organ strona od dnia kierowanych do niej wezwań do zwrotu środków PFRON za listopad 2019 r. i październik 2021 r. (jak wynika z jej stanowiska posiadając wystarczającą wiedzę na temat warunków do otrzymania dofinansowania) mogła złożyć własne dowody terminowego opłacenia składek (jak i daty otrzymania w formie dofinansowania środków PFRON). Zdaniem Sądu, strona dla odparcia dowodów przedstawionych przez organ administracji powinna przedstawić przeciwdowód, zamiast tego niesłusznie powołuje się na koncepcję ciężaru dowodu. Organ przedstawił bowiem dowody na uzasadnienie swoich twierdzeń, stąd do strony następnie należało przedstawienie dowodów przeciwnych na uzasadnienie swoich twierdzeń. Bierność strony w tym zakresie obciąża stronę. Podkreślenia wymaga również, że Prezes Funduszu nie został wyposażony w kompetencje do rozliczania składek ZUS, ani do ich egzekwowania. Zgodnie z art. 34 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład zapewnia rzetelność i kompletność informacji gromadzonych na kontach ubezpieczonych i na kontach płatników składek w sposób uregulowany niniejszą ustawą. Informacje zawarte na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek prowadzonych w formie elektronicznej, które przekazane zostały w postaci dokumentu pisemnego albo elektronicznego, są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym. Tym samym, pisma ZUS są dokumentami urzędowymi, które stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Korzystają z domniemania prawdziwości, tj., że pochodzą od właściwego organu oraz że złożone przez ten organ w jego treści oświadczenia są zgodne ze stanem faktycznym. Wskazanie przez ZUS terminu w jakim powinny zostać opłacone składki, informacje o ich opłaceniu po terminie z uchybieniem przekraczającym 14 dni w kwocie przekraczającej 2% składek należnych, przy jednoczesnym braku stanowiących w sposób niebudzący wątpliwości złożonych przez stronę dowodów o ich opłaceniu w terminie i w całości, powoduje, że organ musiał w sprawie wydać decyzję związaną, bowiem jak już wyjaśniono w świetle art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. Powyższe następuje w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. W świetle powyższego zarzuty skargi naruszenia art. 15 k.p.a., art. 138 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 i 107 k.p.a. w zakresie opisanym w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie. Sam fakt, że skarżący nie podziela argumentacji zawartych w decyzji Prezesa Funduszu nie stanowi naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 k.p.a. Należy wskazać, że ww. decyzja została wydana na podstawie kompletnego, zebranego w sprawie materiału dowodowego, który nie budził wątpliwości Sądu. Dowody, na podstawie których oparto rozstrzygnięcie są wiarygodne i nie wskazują na żadne niejasności. Zaskarżone decyzje zostały wydane po przeprowadzeniu obszernego postępowania dowodowego, w czasie którego strona miała możliwość przedstawienia swojego stanowiska i odpowiednich dowodów. Decyzje organu pierwszej i drugiej instancji zawierają prawidłowo ustalony stan faktyczny, szeroką i poprawną argumentację podjętego rozstrzygnięcia. Sąd nie znalazł również innych podstaw do uwzględnienia skargi, gdyż nie zachodzą w sprawie przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd nie mógł pominąć art. 26a ust. 1a1 pkt 3, art. 26a ust. 1a2 oraz art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji jako sprzecznych zdaniem strony z zasadą proporcjonalności wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) oraz zasadą pomocy państwa w zatrudnieniu osób z niepełnosprawnością (art. 69 Konstytucji). W ocenie Sądu zastosowanie na podstawie art. 8 Konstytucji kontroli rozproszonej zgodności przepisów ustawy o rehabilitacji z Konstytucją było w sprawie nieuprawnione. Niezależnie od tego czy taka kontrola jest przez sąd administracyjny dopuszczalna z uwagi na właściwość Trybunału Konstytucyjnego określoną w Konstytucji (art. 188 Konstytucji), czego Sąd nie neguje, to w ocenie Sądu ww. przepisy ustawy o rehabilitacji nie budzą wątpliwości z punktu widzenia powołanych przez stronę zasad konstytucyjnych. W ocenie Sądu przepisy ustaw, które stanowią podstawę rozstrzygnięcia, dają się pogodzić z konstytucyjną zasadą proporcjonalności oraz zasadą demokratycznego państwa prawnego. Zdaniem Sądu nie jest uprawione przez skarżącą powoływanie się na normę z art. 69 Konstytucji, zgodnie z którym osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Sprawa bowiem dotyczy obowiązku zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych przez płatnika składek na skutek zaniedbań płatnika w ich terminowym rozliczaniu, co nie ma wpływu na obowiązek podejmowania przez władze publiczne działań określanych w art. 69 Konstytucji. To płatnik składek swoimi zaniedbaniami doprowadził do zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Natomiast kwestia długości terminów na odprowadzanie składek ZUS i wpływu tych kwestii na dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych powinna być przedmiotem nie stosowania prawa przez organ administracji publicznej czy sąd administracyjny, lecz inicjatywy legislacyjnej skierowanej do odpowiednich organów władzy publicznej. W ocenie Sądu zagadnienie poruszone przez stronę nie dotyczy konstytucyjności powołanych przepisów ustawy o rehabilitacji, co raczej celowości i zasadności ich utrzymywania w aktualnym brzmieniu. Z tego powodu Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 193 Konstytucji. Biorąc pod uwagę całokształt argumentów i ustaleń poczynionych w sprawie, uznać należało, że skarga jako niemająca uzasadnionych podstaw prawnych została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło