V SA/Wa 1758/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Kudiura (spr.) Sędzia WSA Beata Krajewska Asesor WSA Danuta Dopierała Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2007 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia ...kwietnia 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia Uchyla zaskarżoną decyzję I. W. pismem z dnia ... września 2006 r. zwróciła się do Prezesa KRUS o umorzenie zaległości powstałej w wyniku pobierania przez nią nienależnego świadczenia podnosząc, że zaległość ta powstała bez jej winy. Stwierdziła, że zawiadomiła organ o śmierci męża, z osobą którego związana była wspomniana nadpłata. Dodatkowo zainteresowana w piśmie, które wpłynęło do KRUS ... października 2006 r. wskazała, że leczy się od około 10 lat na nadciśnienie, serce, reumatyzm i ponosi z tego tytułu wydatki miesięczne w kwocie 150 zł. Nie dokłada się do kosztów utrzymania rodziny bo nie ma na ten cel środków. Decyzją z dnia ... lutego 2007 r. Prezes KRUS na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1999 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz.25 z późn. zm.) odmówił umorzenia należności. Organ wskazał, że na skutek wniosku zainteresowanej o przyznaniu jej inwalidzkiej renty rolniczej decyzją z dnia ... marca 2001 przyznano jej rentę inwalidzką w części składkowej i 50 % części uzupełniającej ponieważ prowadziła gospodarstwo rolne ze współmałżonkiem, który nie miał ustalonego prawa do emerytury lub renty. Zainteresowana zobowiązana była do zawiadamiania organu o wszelkich okolicznościach mających wpływ na przyznaną rentę. Okolicznością taką był zgon męża rolniczki, który zmarł ... stycznia 2002 r. co powoduje, że renta w części uzupełniającej była nienależna od ... lutego 2002 r., była jednak w dalszym ciągu wypłacana. Za okres od ... lutego do 31 października 2005 r. powstała nadpłata w kwocie ... zł. z czego KRUS odstąpił od żądania kwoty ... zł. natomiast obciążył zainteresowaną obowiązkiem zwrotu kwoty ... zł. Prezes KRUS po analizie złożonych przez zainteresowaną dokumentów przyjął, że dysponuje ona stałym dochodem w postaci renty w wysokości ... zł. miesięcznie oraz posiada gospodarstwo rolne o powierzchni ... ha, z którego czerpie korzyści materialne. Ponadto uzyskała ona w latach 2004-2006 dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych w kwotach opisanych w uzasadnieniu decyzji. Stan zdrowia strony w ocenie organu niewątpliwie wymaga leczenia, lecz nie jest on tego rodzaju ażeby leczenie to pochłaniało duże kwoty, ponadto zainteresowana może korzystać ze Świadczeń NFZ. Zainteresowana wykazała fakturami konieczność ponoszenia określonych wydatków związanych z utrzymaniem lecz nie są one nadmiernie i obciążają one każde gospodarstwo domowe. W tym stanie rzeczy organ uznał, że brak jest podstaw do umorzenia należności. Zainteresowana złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym zakwestionowała stanowisko organu. Wskazała, że do sprawy złożyła jedynie część rachunków za leki, że gospodarstwo ma zaledwie ... ha przeliczeniowego, a część gleby jest o niskiej bonitacji wymagającej znacznych nakładów. Podniosła ponadto, że dopłaty bezpośrednie są przeznaczane na rozwój gospodarstwa rolnego, nie zaś na spożycie wobec czego nie powinny być brane pod uwagę. Decyzją z dnia ... kwietnia 2007 r. Prezes KRUS po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W decyzji wskazał, że wnioskodawczyni nie udokumentowała, że leczy się na choroby o jakich mowa jest w jej wniosku. Jest jednak faktem, że się leczy czego dowodem są składane rachunki z apteki. Rachunki te nie są wysokie a ponadto część z leków wymienionych w paragonach podlega refundacji. Wnioskodawczyni mieszka z synem i jego rodziną, w związku z czym koszty utrzymania domu powinny być rozdzielone. Syn posiada gospodarstwo rolne o powierzchni ... ha, gospodarstwo jest wyposażone w podstawowe maszyny. Wnioskodawczyni posiada własne dochody, a niezależnie od tego może korzystać z pomocy syna, który ma w stosunku do niej obowiązek alimentacyjny. Okoliczności te przemawiają przeciwko uwzględnieniu wniosku. Od decyzji tej zainteresowana złożyła skargę, w której podniosła, że jej sytuacja wbrew stanowisku organu jest bardzo trudna. Uzyskiwane przez nią dochody są bardzo niskie, niewystarczające na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków. Podniosła, że mieszka z rodziną syna ale prowadzi samodzielne gospodarstwo rolne, przy czym syn obciążony rodziną pomaga jej w miarę swoich możliwości. Podkreśliła, że nie zawsze może korzystać ze świadczeń realizowanych przez NFZ. W powyższych okolicznościach wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie zadłużenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że sądy administracyjne w ramach swojej kognicji sprawują kontrolę działalności organów administracyjnych pod względem jej zgodności z prawem. Oceniając sprawę w takim zakresie należy uznać, że skarga jest uzasadniona. Należy stwierdzić, że dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego organ nie dokonał tego wystarczająco dokładnie. Analiza materiału nie polega bowiem na wskazaniu, że strona posiada określone dochody i że może ponadto korzystać z pomocy syna, ale konieczne jest zestawienie takiego stwierdzenia z ustaleniem rzeczywistych kosztów utrzymania zainteresowanej. Ażeby móc powiedzieć, że sprawa istotnie została właściwie rozpoznana, należy w pierwszym rzędzie właściwie ustalić stan faktyczny sprawy. Organ przyjął, że zainteresowana mieszka wspólnie z synem i jego rodziną w jednym domu, nie ustalił już jednak na jakich zasadach, czy prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe, czy też nie. Nie ustalił wysokości dochodów osiąganych z prowadzenia posiadanego przez stronę gospodarstwa rolnego, ani kosztów związanych z jego prowadzeniem, jak również jaki jest zakres pomocy syna zainteresowanej na jej rzecz i jakie są jego możliwości, czy syn pomaga jej w prowadzeniu gospodarstwa rolnego i na jakich zasadach. Ustalenie możliwości finansowych strony, powinno obejmować wszystkie uzyskiwane przez nią dochody, w tym z gospodarstwa rolnego, jak i skalę związanych z tym wydatków przy uwzględnieniu uzyskiwanych dopłat bezpośrednich - i to powinna wyjaśnić strona. Należy uwzględnić przy tym skalę pomocy świadczonej przez syna. Dopiero ustalenie tych okoliczności pozwoli na ocenę, czy posiadane dochody w zestawieniu z koniecznymi wydatkami zainteresowanej związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego jak i codzienną egzystencją dowodzą wyjątkowo trudnej sytuacji strony, czy też nie. Brak możliwości pokrywania niezbędnych kosztów utrzymania na podstawowym poziomie w zestawieniu z koniecznością dokonania spłaty należności na rzecz KRUS, mógłby być bowiem uznany za ważny interes strony w ubieganiu się o ich umorzenie w rozumieniu art. 41 a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W ocenie Sądu z przyczyn wskazanych wyżej doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego w postaci naruszenia treści art. 7, 77, 80 k.p.a., co powoduje, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona i nie dojrzała do rozstrzygnięcia, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 lit.c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.