V SA/Wa 176/07

WyrokWSA w Warszawie2007-11-12

Skład orzekający: Joanna Zabłocka, Danuta Dopierała, Piotr Piszczek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności składkowych, naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.)?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Prezes ZUS naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.), nie umożliwiając skarżącej spółce wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponadto, sąd wskazał na nieprawidłowe sformułowanie rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, które nie odpowiadało dyspozycji art. 138 § 1 k.p.a.
Stan faktyczny
Spółka I. Sp. z o.o. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z powodu trudnej sytuacji finansowej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, a Prezes ZUS utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję Prezesa ZUS, zarzucając m.in. nierozpatrzenie wszystkich dostarczonych dokumentów finansowych. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję z powodów proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Zabłocka, Asesor WSA Danuta Dopierała (spr.), Sędzia NSA Piotr Piszczek, , Protokolant Izabela Kucharczyk-Szczerba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2007 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi z 1 sierpnia 2007 r., wniesionej przez I. Sp. z o.o. z siedzibą w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentującego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, z [...] czerwca 2006 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2006 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Pismem z 20 grudnia 2005 r., doprecyzowanym pismem z 17 stycznia 2006 r. [...] Spółka z o.o. z siedzibą w W. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o umorzenie części należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz całości odsetek od przedmiotowych zaległości. Jednocześnie zadeklarowała gotowość zawarcia ugody co do spłaty pozostałej części zadłużenia w dwóch nieoprocentowanych ratach, pierwsza w wysokości [...] tys. zł, płatna w terminie do [...] stycznia 2006 r. oraz druga do [...] czerwca 2006 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż powodem powstania zadłużenia wobec ZUS była - trwająca kilka lat - "zapaść finansowa" firmy, spowodowana upadłością większościowego udziałowca - spółki [...] z siedzibą w N. Zaznaczono, że w chwili obecnej Spółka zaczęła spłacać zadłużenie w stosunku do podmiotów instytucjonalnych oraz kontrahentów. Celem Spółki jest uregulowanie zadłużenia w sposób umożliwiający jej przetrwanie na rynku, a w przyszłości bieżące regulowanie zobowiązań. Mając na względzie analizę poziomu zadłużenia Spółki oraz zdolność generowania przychodów i zysków, zważywszy na potwierdzone przez zleceniodawców terminy wykonywania kontraktów, podkreślono zamiar spłaty - w pierwszej kolejności - zadłużenia wobec ZUS w dwóch ratach, począwszy od [...] 2006 r. do końca [...] 2006 r. W wyniku rozpatrzenia wniosku decyzją z [...] marca 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie [...] zł. W osnowie decyzji powołano art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż I. Sp. z o. o. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą od [...] lutego 2000 r., jednak nie dopełniła obowiązku obliczania, rozliczania oraz opłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy, określonego w art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co spowodowało powstanie zadłużenia w przedmiotowej kwocie, która obejmuje również odsetki za zwłokę naliczone do dnia złożenia wniosku o umorzenie należności, tj. do 23 grudnia 2005 r. Organ podkreślił, iż w myśl art. 28 ust. 4 ustawy systemowej "dopiero umorzenie składek powoduje także umorzenie należnych od tych składek odsetek za zwłokę". Powołując treść art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (na podstawie którego możliwe jest umorzenie należności składkowych w przypadku ich całkowitej nieściągalności) organ wyjaśnił, iż dokonując oceny sytuacji finansowej Wnioskodawcy nie znalazł podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności. Podkreślił, iż propozycja spłaty części zadłużenia w dwóch ratach stanowi potwierdzenie dysponowania przez Spółkę środkami finansowymi. Jednocześnie zauważył, iż Spółka nie uwiarygodniła należycie okoliczności, które stanowiłyby przesłankę konieczną od umorzenia należności. Końcowo zaznaczył, iż w myśl art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.), istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności za spłatę przedmiotowego zadłużenia na osoby trzecie, czyli członków zarządu spółki. Pismem z 5 kwietnia 2006 r. (data nadania pocztowego - 6 kwietnia 2006 r.) Strona zwróciła się do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentując, iż z uwagi na trudną sytuację finansową Spółka nie jest w stanie uregulować całości zobowiązania wraz z biegnącymi odsetkami. W toku postępowania odwoławczego do akt sprawy złożono kserokopie dokumentów dotyczących działalności Spółki, m.in. umowę spółki (wypis aktu notarialnego z [...] marca 2005 r.), deklarację podatkową za 2005 r. (CIT-8, VAT-7) oraz za styczeń i marzec 2006 r. (CIT-2), odpis aktualny z Krajowego Rejestru Sądowego - stan na dzień 21 lutego 2006 r., oświadczenie płatnika-przedsiębiorcy o niekorzystaniu z pomocy publicznej. Decyzją z [...] czerwca 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - reprezentujący Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na przepis art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, "postanowił podtrzymać decyzję o odmowie zadłużenia figurującego na koncie I. Sp. z o.o. w kwocie [...] zł (...)". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że ponowna analiza dostarczonych przez Spółkę dokumentów uzasadnia stanowisko, iż nie zostały uwiarygodnione okoliczności, które stanowiłyby podstawę konieczną umorzenia należności w trybie art. 28 ust. 1 - 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zdaniem organu "skąpa dokumentacja uniemożliwia dokonanie analizy sytuacji finansowej firmy oraz nie potwierdza zasadności argumentów przedstawionych we wniosku". Jednocześnie podkreślono, że proponowana przez Wnioskodawcę ugoda w sprawie spłaty zadłużenia wskazuje na stabilną sytuację firmy i pozwala sądzić, iż spłata zadłużenia w formie układu ratalnego stanowi realną szansę uregulowania zaległości wobec Zakładu. Zatem jedyną możliwą do zastosowania przez Zakład ulgą może być rozłożenie zaległości na raty. Możliwość taka jest rozpatrywana na wniosek zobowiązanego po uregulowaniu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, a także po opłaceniu kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję z [...] czerwca 2006 r., [...] Sp. z o.o. podniosła, iż analiza przeprowadzona przez organ rentowy nie obejmuje wszystkich dokumentów dostarczonych przez Spółkę do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżąca wskazała, iż na wniosek ZUS oraz w związku z rozmowami telefonicznymi, w dniu 30 czerwca 2006 r. zostały do ZUS dostarczone dokumenty odzwierciedlające sytuację finansową za rok 2005 (m.in. rachunek zysków i strat). W dniu 11 lipca 2006 r. Skarżąca otrzymała zaskarżoną decyzję datowaną [...] czerwca 2006 r., a zatem dostarczone dokumenty - zdaniem Skarżącej - nie były brane pod uwagę w momencie jej wydawania. Mając powyższe na względzie Spółka wniosła o ponowne przeanalizowanie całej przedstawionej dokumentacji. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko dotychczas prezentowane w sprawie. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze organ zaznaczył, iż nie uzyskano dokumentów potwierdzających trudną sytuację finansową spółki, na które powołuje się Skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Stosownie zaś do § 2 wymienionego przepisu, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Kierując się powyższym, Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, iż skarga jest zasadna, aczkolwiek z powodów innych niż w niej podniesione. Zdaniem Sądu skarżona decyzja narusza bowiem przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co czyniło zasadnym jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a tym samym wyeliminowanie skarżonego orzeczenia z obrotu prawnego. Przechodząc do wskazania przyczyn uchylenia zaskarżonej decyzji, konieczne jest zaznaczenie, iż wobec treści wniosku Skarżącej Spółki z 20 grudnia 2005 r., (doprecyzowanego pismem z 17 stycznia 2006 r. o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności składkowych), wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miały przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej powoływanej jako u.s.u.s. Zgodnie natomiast z treścią art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Z kolei art. 83 ust. 4 stanowi, iż do wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zatem, postępowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wszczęte wnioskiem strony o umorzenie należności składkowych, o którym mowa w art. 28 u.s.u.s., jak również wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, winno być prowadzone zgodnie z regułami zawartymi w k.p.a., a więc z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, m.in. z poszanowaniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, wrażonej w art. 10 k.p.a. Przedmiotowa zasada nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować szereg uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (np. art. 78 § 1, art. 79), natomiast w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (por. art. 81). Obowiązki organu administracji wynikające z tej zasady obejmują wszystkie fazy postępowania z wyjątkiem obowiązku umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, który dotyczy tylko etapu po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, a jeszcze przed wydaniem decyzji. Obowiązek zapoznania strony z wynikami postępowania wyjaśniającego, "jeżeli ma spełnić swą rolę, pociąga za sobą dalszy obowiązek organów administracji, jakim jest konieczność wzięcia pod rozwagę wypowiedzi strony i ustosunkowanie się do tych wypowiedzi. Takie ustosunkowanie się jest szczególnie potrzebne wówczas, gdy dla poparcia swych wypowiedzi strona powołuje określone -dowody-". Organ administracji może odstąpić od omawianej zasady tylko wówczas, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2), a przyczyny odstąpienia od tej zasady organ powinien utrwalić w formie adnotacji w aktach sprawy (art. 10 § 3); (v. Komentarz do art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II). Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej Sąd zauważa, iż Prezes ZUS - po zakończeniu postępowania wyjaśniającego w rozpatrywanej sprawie, a przed wydaniem zaskarżonej decyzji - nie umożliwił Skarżącej Spółce wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W aktach sprawy brak jest bowiem potwierdzenia dokonania przez organ odnośnej czynności procesowej. Zauważyć należy również, iż w niniejszej sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek zawartych w § 2 art. 10 k.p.a., pomimo to organ nie wywiązał się z obowiązku nałożonego nań przepisem art. 10 § 1 k.p.a. Zawarte w treści omawianej regulacji sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia, a dotyczy to zarówno postępowania przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji. Możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, jest więc dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. Natomiast wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się jest uzasadnione koniecznością określenia czasu, w jakim organ administracji publicznej oczekiwać powinien na jej stanowisko w sprawie. To, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa pozostawiono wyłącznie jej uznaniu. Rzeczą organu jest jej to umożliwić, czego organy w niniejszej sprawie - jak wynika z akt postępowania administracyjnego - nie uczyniły. Strona ma prawo uczestniczyć czynnie w postępowaniu, między innymi współdziałać w gromadzeniu dokumentów i dopiero po wezwaniu strony do ustosunkowania się do zebranego materiału, organ powinien wydać decyzję. Pozwala to na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego i po umożliwieniu stronie zapoznania się z aktami sprawy. Kwestia ta jest o tyle istotna dla rozpatrywanej sprawy, iż właśnie wobec nie dopełnienia przez Prezesa ZUS obowiązku, o którym mowa w art. 10 k.p.a., Sąd nie mógł dokonać oceny zasadności zarzutów skargi odnośnie nierozpatrzenia przez organ dokumentów mających odzwierciedlać sytuację finansową I. Sp. z o.o., które - według twierdzeń Skarżącej - zostały dostarczone do ZUS w dniu 30 czerwca 2006 r. Podkreślić przy tym należy, iż - ustosunkowując się do wskazanych zarzutów - w odpowiedzi na skargę organ nie wypowiedział się odnośnie dopełnienia obowiązku wynikającego z art. 10 k.p.a., tj. umożliwienia stronie - po zakończeniu w sprawie postępowania wyjaśniającego, a przed wydaniem decyzji - wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań stwierdzając jedynie, iż "nie uzyskano dokumentów potwierdzających trudną sytuację finansową spółki, na które powołuje się w skardze I. Sp. z o.o." Mając na względzie argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż "skąpa dokumentacja uniemożliwia dokonanie analizy sytuacji finansowej firmy (...)" uchybienie proceduralne organu polegające na zaniechaniu dopełnienia obowiązku określonego w art. 10 k.p.a. mogło mieć - zdaniem Sądu - istotny wpływ na wynik sprawy, co czyniło zasadnym uchylenie decyzji z [...] czerwca 2006 r.. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, iż zgodnie z powołanym powyżej art. 83 ust. 4 u.s.u.s. postępowanie wszczęte wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności kończy się rozstrzygnięciem - sposobem załatwienia sprawy - przewidzianym w art. 138 § 1 k.p.a. Powyższe oznacza, że Prezes ZUS wydający decyzję na skutek prawidłowo złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje tylko i wyłącznie takie rozstrzygnięcia, które zostały przewidziane w art. 138 k.p.a. Wskazany przepis zawiera wyczerpujące wyliczenie rozstrzygnięć, jakie mogą być wydane przez organ rozpatrujący przedmiotowy wniosek. Według dyspozycji tego przepisu w przypadku rozstrzygnięć merytorycznych organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy albo utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (art. 138 § 1 pkt 1) - gdy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy uznaje w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za prawidłowe, albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 ab initio) - gdy widzi potrzebę skorygowania wad prawnych decyzji pierwszej instancji, wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych, tudzież w toku postępowania nastąpiła zmiana okoliczności sprawy. Organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w ramach art. 138 § 1 k.p.a. może także uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (§ 1 pkt 2 in fine) albo umorzyć postępowanie odwoławcze (§ 1 pkt 3). Ponadto, w myśl § 2 art. 138 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wskazany art. 138 § 1 k.p.a. jest jasny w swej treści co do sposobów zakończenia odwoławczego postępowania administracyjnego i w tym zakresie nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Każde inne rozstrzygnięcie, podjęte w wyniku złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jako nieprzewidziane w omawianym przepisie, jest niedopuszczalne. W rozpatrywanej sprawie charakter zaskarżonej decyzji - jako wydanej z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - a więc w warunkach odwoławczych, nie może budzić wątpliwości. Jednakże treść rozstrzygnięcia (osnowy) decyzji została sformułowana nieprecyzyjnie. Jak bowiem wskazano powyżej, organ odwoławczy - uznając w całości rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe - winien "utrzymać w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2006 r. nr [...]". Jednocześnie w podstawie prawnej decyzji organ winien powołać art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Sformułowanie użyte prze organ odwoławczy, który "postanowił podtrzymać decyzję o odmowie zadłużenia figurującego na koncie I. Sp. z o.o. w kwocie [...] zł (...)" jako nieprzewidziane w art. 138 § 1 k.p.a., jest nieprawidłowe. Mając na względzie powyższe, wobec stwierdzenia wskazanych naruszeń prawa procesowego stanowiących podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, przedwczesnym byłoby rozpatrywanie przez Sąd merytorycznej zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej. Uchylenie zaskarżonej decyzji nie oznacza przy tym, że wniosek Skarżącej Spółki o umorzenie powyższych należności uznano za zasadny. Kwestia ta stanie się przedmiotem ponownej kompleksowej oceny w postępowaniu administracyjnym, które winno być przeprowadzone przez Prezesa Zakładu z pełnym poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego (w tym w szczególności zasady czynnego udziału strony w postępowaniu - art. 10 § 1 k.p.a.) oraz wskazanych powyżej przepisów postępowania odwoławczego. Na marginesie Sąd zauważa, iż - wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu decyzji ZUS z [...] marca 2006 r. - art. 28 u.s.u.s. pozwala na umorzenie samych odsetek za zwłokę od wskazanych w nim składek, jak i od składek wskazanych w art. 32 u.s.u.s. z uwzględnieniem treści art. 30 tej ustawy. Wnioskodawca ma przy tym, pełną swobodę w wyborze należności, których się domaga; może zatem domagać się umorzenia samych odsetek, dodatkowej opłaty, kosztów upomnienia lub kosztów egzekucyjnych, może łączyć swoje żądania w ramach tych należności, przy czym jeśli umorzone zostaną składki to z mocy prawa umorzeniu podlegają również te należności z nimi związane, o których mowa w art. 28 ust. 4 u.s.u.s. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 14 października 2004 r., sygn. akt III AUa 1581/03, LEX nr 147189). Stanowisko ZUS, iż "dopiero uzasadnienie składek powoduje także umorzenie należnych od tych składek odsetek za zwłokę" (k. 35 akt admin) nie znajduje uzasadnienia w świetle unormowania art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., który stanowi podstawę prawną do umarzania w całości lub w części samych odsetek za zwłokę od składek w rozumieniu art. 4 pkt 3 u.s.u.s. (v. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2006 r., III SA/Wa 2653/06 niepubl.). Rozpatrując sprawę ponownie organ winien również ustosunkować się do stanowiska organu I instancji w odnośnym zakresie. Dostrzegając wskazane powyżej uchybienia Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji i - nie przesądzając wyniku sprawy niniejszej - ponowne jej rozpatrzenie w oparciu o wskazane powyżej przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z zachowaniem ww. reguł postępowania administracyjnego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło