V SA/Wa 1764/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Protokolant - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2010 r. sprawy ze skargi Gminy C. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przekazania kwoty rekompensaty utraconych dochodów. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2009 nr [...]. Pismem z [...] czerwca 2009 r. Gmina C. wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] października 2007 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] lipca 2007 r. umarzającą postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przekazanie kwoty rekompensującej utracone dochody ze względu na jego bezprzedmiotowość w tym zakresie. Jako przesłankę wznowienia postępowania wskazano wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 kwietnia 2009 r. sygn. akt U 2/08 (Dz. U. Nr 71, poz. 617, z późn. zm.) orzekający o niezgodności § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 1616 oraz z 2004 r. Nr 174, poz. 1811) z art. 47 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92, z późn. zm.), a przez to stwierdzający niezgodność z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją z [...] lipca 2009 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej odmówił wznowienia postępowania w sprawie przekazania kwoty rekompensaty utraconych dochodów. W uzasadnieniu wskazano, iż wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." następuje tylko na żądanie strony, wniesione w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok TK z 30 kwietnia 2009 r. sygn. akt U 2/08 wszedł w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw w dniu 12 maja 2009 r. Strona winna zatem wnieść podanie o wznowienie postępowania w terminie do 12 czerwca 2009 r. Podkreślono, iż zgodnie z przepisem art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W ocenie organu, ponieważ wniosek o wznowienie postępowania strona złożyła w dniu 15 czerwca 2009 r. (dowód – data wpływu wniosku do kancelarii PFRON), a więc po terminie przewidzianym w art. 145a § 2 k.p.a., należało odmówić wznowienia postępowania. Rozpoznając sprawę w następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] września 2009 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Gmina C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] lipca 2009 r. oraz o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, a w razie jego nieuwzględnienia złożenie wniosku do TK o orzeczenie niezgodności art. 145a § 2 k.p.a. z Konstytucją RP. W uzasadnieniu zaznaczono, iż zgodnie z art. 57 § 3 k.p.a. terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. Ponadto, wskazano, iż w myśl art. 57 § 5 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej albo złożono w polskim urzędzie konsularnym. Strona skarżąca podkreśliła, iż wniosek do Prezesa PFRON nadała w dniu [...] czerwca 2009 r. w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, a zatem przed upływem terminu jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia TK. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."). Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do kwestii prawidłowości oceny zachowania przez Gminę C. terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] października 2007 r., przypomnieć należy, że stosownie do art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Zgodnie zaś z § 2 art. 145a k.p.a. w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Minister stoi na stanowisku, że datę tę należy ustalać z uwzględnieniem przepisu art. 61 § 3 k.p.a., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W ocenie skarżącej Gminy natomiast, do badania przesłanki zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania zastosowanie powinien mieć art. 57 § 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało wysłane w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, za poświadczeniem przedłożenia, do organu administracji publicznej, nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, złożone w polskim urzędzie konsularnym, złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej, złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku lub złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. Nie budzi wątpliwości, że przesłankę zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego należy badać z uwzględnieniem zasad określonych w art. 57 § 5 k.p.a. Przepis ten odnosi się bowiem do zachowania terminów procesowych przez uczestników postępowania administracyjnego. Termin przewidziany w art. 145a § 2 k.p.a. jest właśnie terminem procesowym, zaś terminem o charakterze materialnym jest np. termin przedawnienia uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania, przewidziany w art. 146 § 1 (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, str. 335-338). Podnieść też należy, że termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania jest przywracany na zasadach określonych w art. 58 § 1 k.p.a. (op.cit., str. 687). Przypomnieć należy, że terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania. Terminem materialnym jest zaś okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Uchybienie terminu materialnego skutkuje wygaśnięciem praw lub obowiązków o charakterze materialnym, natomiast uchybienie terminowi procesowemu powoduje, że czynność dokonana po jego upływie jest bezskuteczna. Początkiem biegu terminu procesowego jest dzień następujący po zdarzeniu, w którym miało ono miejsce. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni, z uwzględnieniem zasad określonych w art. 57 § 2- § 5 k.p.a., jest końcem terminu (por. A. Matan [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I, Warszawa 2007, str. 470). W przypadku więc badania zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania na podstawie art. 145a § 1 k.p.a., początek tego terminu - zgodnie z art. 145a § 2 wyznacza dzień wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Termin ten strona zachowuje, gdy w terminie jednego miesiąca od daty przyjętej za początek biegu terminu nada przesyłkę w placówce pocztowej operatora publicznego (art. 57 § 5 k.p.a.). Sąd nie podziela wyrażonego w zaskarżonej decyzji poglądu, iż samo złożenie podania wszczyna postępowanie w sprawie wznowienia, wobec czego datą wszczęcia tego postępowania jest dzień wpływu podania do organu. Przed dniem wydania postanowienia o wznowieniu postępowania nie można bowiem mówić o toczącym się w sprawie wznowienia postępowaniu administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 kwietnia 2009 r. (sygn. akt II OSK 571/08, niepubl.), wywiódł, że daty wszczęcia postępowania na żądanie strony nie można utożsamiać automatycznie z dniem doręczenia żądania organowi (art. 61 § 3 k.p.a.). Stwierdził też, że określenie w art. 31 § 2, art. 149 i art. 157 § 3 k.p.a., formy wszczęcia postępowania lub odmowy wszczęcia postępowania wyklucza wątpliwości, kiedy postępowanie wszczęto i od kiedy biegną terminy do załatwienia sprawy. W doktrynie również podnosi się, że z analizy art. 61 § 1, § 3 i § 4 oraz art. 147 zd. pierwsze i art. 149 § 1 k.p.a. wynika, że dopiero wydanie przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania oznacza wszczęcie postępowania wznowieniowego, tym - bardziej, że przepis ten ściśle określa formę wszczęcia tego postępowania. Jest to więc wyłom od zasady ustalonej w art. 61 § 3 k.p.a. (tak np. K. Sobieralski, Praktyczne problemy wznowienia postępowania administracyjnego, Wrocław 2005, str. 119 - 120). Podkreśla się, że w wypadku gdy przepisy szczególne przewidują wszczęcie postępowania administracyjnego w określonej formie (np. postanowienia), wówczas datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia lub ogłoszenia postanowienia o wszczęciu postępowania, czyli np. data doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2008, str. 361, podobnie A. Matan, op.cit. str. 492). Dodatkowo podnieść należy, że przeciw przyjętej przez organ administracji wykładni art. 148 § 1 w związku z art. 61 § 3 k.p.a. przemawia fakt, że strona ponosiłaby niezawinione, negatywne konsekwencji opóźnienia poczty w dostarczaniu przesyłek. W zaskarżonej decyzji Minister naruszył zatem art. 57 § 5 k.p.a. poprzez przyjęcie, że nie ma on zastosowania przy ustalaniu daty wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.